Wełyka Słobidka () – wieś na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim, w rejonie kamienieckim, w hromadzie Słobidka-Kulczijewećka, nad Dniestrem. W 2001 roku liczyła 864 mieszkańców.
Do 1946 roku miejscowość nosiła nazwę Wełyka Muksza ().
We wsi znajdują się przystanki kolejowe Wełyka Słoboda i Mahistral, położone na linii Chmielnicki – Kelmieńce.
Historia W XVII w. Muksza należała do rodu Dąbrowskich, którzy pisali się Dąbrowskimi ze Strumian na MukszyA. Boniecki, Herbarz polski, t. 4, s. 130–131. W 1633 w Mukszy doszło do utarczki wojsk hetmana Stanisława Koniecpolskiego z siłami tureckimiMuksza [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom VI, 1885, s. 801Starożytna Polska pod względem historycznym, jeograficznym i statystycznym, tom 2, 1845, s. 952. W 1743 roku w wyniku małżeństwa miecznika sochaczewskiego, a później komornika granicznego podolskiego Józefa Leśniewicza z Eufrozyną ze Strumian Dąbrowską (córką stolnika chełmskiego Michała Dąbrowskiego, dziedzica Wielkiej Mukszy, i Aleksandry z Żebrowskich, a wnuczką Walentego Dąbrowskiego i Zofii z Chocimirskich – dziedziczki Mukszy, Wołkowiec, Ostrowczyniec, Białobożnicy i SiehnikowiecS.Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 8, s. 349) Wielka Muksza przeszła w ręce rodu Leśniewiczów, pozostając w ich posiadaniu do rewolucji bolszewickiej.
W 1793 roku w wyniku II rozbioru została włączona do Rosji. W XIX i w początkach XX w. położona była w guberni podolskiej, w powiecie kamienieckim, w gminie Bohowica. W I poł. XIX w. właścicielem Wielkiej Mukszy został wnuk Józefa i Eufrozyny, Wincenty Leśniewicz (1793 - 24.12.1861A. Prusiewicz, Kamieniec Podolski. Szkic historyczno-topograficzny, 1915, s. 91) - brat Tytusa Leśniewicza i brat stryjeczny Joachima Leśniewicza. Wincenty Leśniewicz jako 17-latek wstąpił do legionów Napoleona, a później przez wiele lat był marszałkiem szlachty kamienieckiej (obierano go na ten urząd pięciokrotnie). Dwukrotnie żonaty, Wincenty pozostawił dzieci: Pelagię, Karolinę - żonę Henryka Berezowskiego, Joannę (Janinę) - żonę Bolesława Zaremby, Adelę - żonę Lucjana Romiszewskiego z Borbuch, Zygmunta i MarięS.Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 8, s. 350-351A. Boniecki, Herbarz polski, t. 14, s. 110–114Jerzy Romiszewski, Rodzinne powiązania [w:] Ułan Wołyński, nr 31, 2007, s. 19-23. Po śmierci Wincentego właścicielami majątku zostają córka z pierwszego małżeństwa z Rembertowiczówną – Pelagia Leśniewicz, i syn z drugiego małżeństwa z Koletą Makowską – Zygmunt (ok. 1850-1913), znany kamieniecki działacz społeczny i polityczny, a także kolekcjoner. Zygmunt Leśniewicz, żonaty z Izabellą z hr. Dąmbskich, pozostawił jedyną córkę Izabellę-DobrosławęW. K. Guldman, Pomiestnoje ziemlowladienie w podolskoj gubernii, Kamieniec Podolski 1898, s. 23Słowo, 1913, nr 67, s. 1Czas, 1913, nr 95, s. 3S.Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, t. 8, s. 350.
W latach 70. XX w. miejscowość częściowo została zatopiona przy budowie Zbiornika Dniestrzańskiego na rzece Dniestr.
Dwór We wsi znajduje się dwór Leśniewiczów. Parterowy, murowany dwór z charakterystyczną werandą z kolumnami w stylu toskańskim został wzniesiony w II poł. XVIII w. przez Józefa Leśniewicza. W latach 30. XIX w. dwór został rozbudowany przez wnuka Józefa – Wincentego. Wincenty Leśniewicz dobudował z tyłu dwukondygnacyjny korpus, w którym znajdowała się m.in. sala balowa. Obecnie w budynku mieści się szkoła. thumb|Dniestr na wschód od Wełykiej Słobidki (Bakota)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wsie w obwodzie chmielnickim