Puerto Ayora – miasto portowe w Ekwadorze, położone nad na południowym wybrzeżu wyspy Santa Cruz w prowincji Galápagos. Jest siedzibą kantonu Santa Cruz i największym miastem archipelagu Galápagos, a zarazem jego głównym ośrodkiem turystycznym i usługowym.
Według spisu przeprowadzonego w 2022 roku przez ekwadorski urząd statystyczny (INEC) parafia Puerto Ayora liczyła 12 737 mieszkańców, a obszar miejski kantonu Santa Cruz – 12 696. W mieście mieszczą się Stacja Badawcza im. Karola Darwina oraz siedziba Dyrekcji Parku Narodowego Galápagos.
Położenie i administracja mały|Panorama Puerto Ayora od strony zatoki Puerto Ayora leży na południowym brzegu Santa Cruz, przy Zatoce Akademii, i jest siedzibą kantonu Santa Cruz w prowincji Galápagos. Z lotniskiem na Baltrze łączy je trasa obejmująca przeprawę przez cieśninę Itabaca i drogę biegnącą przez wyżynną część wyspy.
W strukturze osadniczej Galápagos Puerto Ayora jest większe od pozostałych głównych miast archipelagu, Puerto Baquerizo Moreno i Puerto Villamil. Spis rozróżnia obszar miejski kantonu (12 696 mieszkańców) i parafię Puerto Ayora (12 737), będącą ekwadorską jednostką administracyjną niższego rzędu w obrębie kantonu.
Parafia Puerto Ayora zajmuje 2,89 km², co przy liczbie ludności ze spisu 2022 daje gęstość zaludnienia około 4407 osób na km². Jest to najgęściej zaludniona parafia całego archipelagu. Sąsiednie parafie kantonu Santa Cruz, Bella Vista i Santa Rosa, obejmują odpowiednio 1182,19 i 669,69 km² przy znacznie mniejszej liczbie mieszkańców. Między spisami z 2010 i 2022 roku ludność parafii wzrosła z 11 338 do 12 737 osób, czyli średnio o 0,97% rocznie.
Historia Osadnictwo na Santa Cruz rozwinęło się w XX wieku, gdy między pierwszą a drugą wojną światową przybyli tu osadnicy ze Stanów Zjednoczonych i Europy, przyciągnięci ukształtowaniem terenu, przyrodą i roślinnością wyspy. Osada na jej południowym wybrzeżu wyrosła z kolonii skandynawskich i niemieckich osadników. Działa w niej przystań przyjmująca łodzie.
Rozwój i funkcje miasta mały|Nabrzeże Puerto Ayora Rozwój Puerto Ayora jest ściśle związany z położeniem Santa Cruz w centrum układu komunikacyjnego archipelagu. Turystyka i wzrost liczby ludności wywołały szczególną presję na Santa Cruz, a zwłaszcza na Puerto Ayora.
Miasto ma charakter portowo-usługowy i oferuje najszerszy zakres usług na Galápagos: działają tu szpital, banki, poczta, stacja radiowa i biuro linii lotniczych, a przy głównych ulicach i nabrzeżu skupia się obsługa ruchu turystycznego. W 2006 roku poza miastem otwarto, staraniem mieszkańców i Parku Narodowego Galápagos, centrum ekologiczne imienia Fabricia Valverdego, w którym poddaje się recyklingowi 40% odpadów wytwarzanych na Santa Cruz.
Nauka i ochrona przyrody mały|Zabudowania Stacji Badawczej im. Karola Darwina W Puerto Ayora działa Stacja Badawcza im. Karola Darwina (), kampus naukowy . Stacja została otwarta w 1964 roku jako baza dla badaczy pracujących na Galápagos, a jej publicznie dostępna część obejmuje m.in. główną salę wystawową, centrum interpretacyjne, ogrody roślin rodzimych oraz bibliotekę i archiwum.
Jest to kampus badawczy najstarszej i największej organizacji naukowo-ochronnej działającej na Galápagos. W Puerto Ayora mieści się także siedziba Dyrekcji Parku Narodowego Galápagos.
Przy stacji działa Centrum Hodowli Żółwi Olbrzymich imienia Fausta Llereny (), prowadzone przez Dyrekcję Parku Narodowego Galápagos. To w nim przez cztery dekady, aż do śmierci w czerwcu 2012 roku, przebywał Samotny George (). Był ostatnim znanym przedstawicielem podgatunku występującego pierwotnie na wyspie Pinta i gatunkiem emblematycznym dla archipelagu i dla świata.
Turystyka i otoczenie przyrodnicze Z Puerto Ayora prowadzi szlak do Tortuga Bay. W pobliżu miasta leżą również dwa stanowiska dostępne bez przewodnika – Las Grietas i El Mirador – oraz trasy w stronę wyżyn i tuneli lawowych.
Szybki wzrost turystyki i liczby mieszkańców jest jednocześnie wyzwaniem dla ochrony przyrody. Na Santa Cruz, a zwłaszcza w rejonie Puerto Ayora, uwidaczniają się problemy związane z rozwojem zabudowy, gatunkami introdukowanymi i presją na ekosystemy. Dla całego archipelagu za główne zagrożenia uznaje się gatunki inwazyjne, wzrost ruchu turystycznego i liczby ludności, nielegalne rybołówstwo oraz problemy z zarządzaniem.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Santa Cruz Island w serwisie Galápagos Conservancy
Kategoria:Miasta w Ekwadorze Kategoria:Galapagos