thumb|Tablica na ścianie budynku przy ul. Rakowieckiej 59A w Warszawie, gdzie w mieszkaniu Danuty Chądzyńskiej zostali odznaczeni 13 lutego 1943 roku przez gen. Stefana Roweckiego „Grota” – Jan Piwnik ps. Ponury i Jan Rogowski Krzyżami Srebrnymi Orderu Virtuti Militari thumb|Na tym moście nad Pilicą w Białobrzegach Gestapo urządziło zasadzkę na Jana Rogowskiego thumb|Tablica w kościele św. Jacka w Warszawie, upamiętniająca poległych cichociemnych, w tym Jana Rogowskiego Jan Rogowski vel Jan Szulak vel Piotr Jaczyński vel Julian Koba vel Zbigniew Plecki vel Piotr Pomerski vel Stefan Zawidzki, ps. Czarka, Kacz (ur. 21 listopada 1913 w Warszawie, zm. 16 lutego 1944 w Radomiu) – porucznik artylerii Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych i Armii Krajowej, cichociemny, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys W dzieciństwie mieszkał i uczył się w szkołach w Kamieńcu Podolskim, w Rumunii i Zakopanem i wreszcie w Warszawie, gdzie uczył się od 1924 roku w Gimnazjum Towarzystwa im. Jana Zamoyskiego. W 1926 roku przeniósł się do Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu, gdzie w 1932 roku zdał maturę. Rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Wodnej Politechniki Warszawskiej, później (od 1936 roku) studiował na Wydziale Leśnym SGGW, jednak nie ukończył studiów.

W latach 1933–1934 uczył się w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W latach 1935–1936 pracował (równolegle ze studiami) jako urzędnik narzędziowni w Fabryce Samochodów Państwowych Zakładów Inżynierii w Ursusie. Później, do wybuchu wojny administrował majątkiem Chinocze w powiecie sarneńskim, którego był współwłaścicielem. Aktywnie działał w Stronnictwie Narodowym i Obozie Wielkiej Polski.

We wrześniu 1939 roku służył jako dowódca plutonu artylerii w 50 pułku piechoty Strzelców Kresowych, a od 11 września w wydzielonym oddziale partyzanckim mjra Leona Fudakowskiego. 19 listopada 1939 roku przekroczył granicę polsko-węgierską. W styczniu 1940 roku dotarł do Francji, gdzie został przydzielony do 3 baterii 3 pułku artylerii lekkiej 3 Dywizji Piechoty na stanowisko oficera ogniowego. W czerwcu 1940 roku został ewakuowany do Wielkiej Brytanii, gdzie został przydzielony do 1 baterii 1 dywizjonu artylerii lekkiej 1 Brygady Strzelców.

Zgłosił się do służby w kraju. Po przeszkoleniu w dywersji został zaprzysiężony 28 listopada 1941 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza. Zrzutu dokonano w nocy z 3 na 4 marca 1942 roku w ramach operacji „Collar” dowodzonej przez kpt. naw. Antoniego Voelnagla (zrzut na placówkę odbiorczą „Pole” 9 km na północny zachód od Wyszkowa). W marcu dostał przydział na II Odcinek Wachlarza na stanowisko dowódcy zgrupowania patroli i zastępcy dowódcy Jana Piwnika „Ponurego”. Dołączył do „Ponurego” w Równem w czerwcu 1942 roku. W lipcu obaj z „Ponurym” zostali przypadkowo aresztowani i osadzeni w więzieniu, skąd udało im się zbiec i dotrzeć we wrześniu do Warszawy. Po rozwiązaniu Wachlarza w marcu 1943 roku dostał przydział do Kedywu AK: kierował jego kielecką bazą z Warszawy. W czerwcu 1943 roku został oficerem sztabu Zgrupowania „Ponurego” i dowódcą 1 plutonu „warszawskiego” II Zgrupowania. We wrześniu 1943 roku ponownie objął kierownictwo bazy kieleckiej w Warszawie.

Uczestniczył w wielu akcjach dywersyjnych, uwolnieniowych i zaopatrzeniowych, m.in.: 1 stycznia 1943 roku został wyznaczony na zastępcę dowódcy grupy uderzeniowej na więzienie w Pińsku. W ramach akcji przeprowadzonej 18 stycznia odbito bez strat własnych więzionych oficerów „Wachlarza”, akcje przerzutowe żołnierzy, broni, wyposażenia i gotówki między Warszawą a Zgrupowaniem „Ponurego”, dwie akcje dywersyjne na pociągi niemieckie: w nocy z 2 na 3 lipca 1943 roku na pociąg między Suchedniowem i Łączną i w nocy z 12 na 13 lipca tego roku pod Łączną. W czasie tej akcji był ciężko ranny i po wyleczeniu z powodu niedowładu prawej ręki został przydzielony jako kierownik do bazy uzupełniającej ludzi, broń i wszelki potrzebny sprzęt jednostek akowskich na terenie kieleckim.

Gestapo aresztowało go 3 stycznia 1944 roku, w zasadzce na moście na Pilicy w Białobrzegach, gdy jechał ciężarówką z zaopatrzeniem zimowym dla Zgrupowania. Jechał razem z Andrzejem Orwid-Eljaszewiczem. Został wydany przez agenta Gestapo Jerzego Wojnowskiego „Motora”. Przewieziono go do siedziby Gestapo w Radomiu. W czasie przesłuchań, mimo tortur, nikogo nie wydał. 16 lutego został skazany na karę śmierci i tego samego dnia rozstrzelany.

Awanse podporucznik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 roku porucznik – 4 marca 1942 roku.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari – nr 13633, rozkaz z 3 lutego 1943 roku, za akcję na więzienie w Pińsku Krzyż Walecznych

Życie rodzinne Jan Rogowski był synem Bolesława i Julii z domu Lipkowskiej. Bolesław Rogowski był ziemianinem, właścicielem majątków: Hołykowa (powiat czehryński), Łomańczyce (powiat nowouszycki i Ojdapol pod Humaniem. Poległ jako oficer armii rosyjskiej na froncie w Besarabii w 1916 roku.

Jan miał brata Jerzego (1907–1995). Był praprawnukiem Benedykta Kołyszki (generała Tadeusza Kościuszki). Drugim mężem matki Rogowskiego był Wacław Podhorski, brat gen. Zygmunta Podhorskiego.

Nie założył rodziny.

Upamiętnienie W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę Pamięci żołnierzy Armii Krajowej, cichociemnych – spadochroniarzy z Anglii i Włoch, poległych za niepodległość Polski. Wśród wymienionych 110 poległych cichociemnych jest Jan Rogowski.

3 maja 1993 roku w Białobrzegach przed kościołem parafialnym został odsłonięty i poświęcony pomnik: 8-tonowy głaz z marmurową tablicą, krzyżem, znakiem Polski Walczącej i hasłem „Tobie Ojczyzno” – przypomina o zatrzymaniu Jana Rogowskiego i Andrzeja Orwid-Eljaszewicza na moście w BiałobrzegachKacper Śledziński – Cichociemni. Elita polskiej dywersji. Wydawnictwo Znak, Kraków, 2012, s. 301, język polski, .

Przypisy

Bibliografia

Dokumenty do dziejów Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, wstęp, wybór i oprac. Marek Jedynak, Kielce–Kraków 2014. Marek Jedynak, Kapliczka na Wykusie. Wokół powstania Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”-„Nurt”, wyd. II uzupełnione, Kielce 2009. Marek Jedynak, Robotowcy 1943. Monografia II Zgrupowania Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”, Końskie 2007. Marek Jedynak, Niezależni kombatanci w PRL. Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”–„Nurt” (1957–1989), Kielce–Kraków 2014. Marek Jedynak, Wojciech Königsberg, Szczepan Mróz, Pułkownik Jan Piwnik „Ponury”, Warszawa 2013.

Linki zewnętrzne biogram na stronie elitadywersji.org – kompendium wiedzy o 316 Cichociemnych spadochroniarzach Armii Krajowej

Kategoria:Cichociemni Kategoria:Członkowie Obozu Wielkiej Polski Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Podporucznicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Politycy Stronnictwa Narodowego Kategoria:Porucznicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Żołnierze Wachlarza