Kraina lodu () – amerykański film animowany z 2013, wyprodukowany przez Walt Disney Animation Studios i Walt Disney Pictures, w reżyserii Chrisa Bucka oraz Jennifer Lee, inspirowany baśnią Królowa Śniegu Hansa Christiana Andersena.
Na całym świecie film zarobił ponad 1,2 mld dolarów ze sprzedaży biletów, co czyni go najbardziej dochodowym filmem 2013. Nagrodzony został dwoma Oscarami: za najlepszy długometrażowy film animowany oraz za najlepszą piosenkę („Let It Go”, znana w Polsce jako „Mam tę moc”).
Na podstawie filmu powstały krótkometrażówki: Gorączka lodu (ang. Frozen Fever), wydana 13 marca 2015, wyświetlona przed filmem Kopciuszek i Kraina lodu. Przygoda Olafa (ang. Olaf's Frozen Adventure) wydana na w USA 22 listopada, a w Polsce 24 listopada 2017, wyświetlona przed filmem animowanym Coco.
22 listopada 2019 miała miejsce premiera pełnometrażowego sequela Kraina lodu II.
Fabuła We wczesnym XIX wieku, 8-letnia Elsa jest starszą córką króla i królowej skandynawskiego państwa Arendelle, posiadającą moc tworzenia lodu i śniegu. Podczas zabawy z młodszą siostrą, 5-letnią Anną, przypadkowo trafia ją zaklęciem w głowę i ta traci przytomność. Anna zostaje zawieziona do Króla Trolli, który ratuje jej życie i usuwa wspomnienia dotyczące magicznej mocy Elsy. Rodzice postanawiają odizolować Elsę od świata zewnętrznego, dopóki nie nauczy się kontrolować swoich mocy. Otrzymuje również rękawiczki, by nie zamrażała wszystkiego poprzez dotyk.
Lata mijają, a siostry tracą kontakt. W wieku nastoletnim tracą rodziców, którzy giną podczas sztormu. Po kolejnych trzech latach, z okazji koronowania 21-letniej Elsy na nową królową, zostają otwarte bramy zamku i odbywa się bal. Na nim Anna poznaje zagranicznego księcia Hansa i zgadza się na jego ślubną propozycję. Błogosławieństwa odmawia Elsa, co doprowadza do kłótni między siostrami. Pod wpływem emocji Anna zdejmuje rękawiczkę Elsy, przez co następuje ujawnienie się jej mocy. Przerażeni goście uważają Elsę za wiedźmę, a ta, w obawie przed skrzywdzeniem innych, postanawia uciec z miasta i udaje się w góry. Tam wznosi dla siebie lodowy pałac, przywraca do życia bałwana o imieniu Olaf, którego ulepiły z Anną jako dzieci. Elsa nie wie, że przez uwolnienie swojej mocy sprowadziła na królestwo Arendelle wieczną zimę. Anna postanawia odnaleźć siostrę i przywrócić lato. W trakcie wyprawy w kierunku gór spotyka Kristoffa oraz jego towarzysza, renifera Svena. Wspólnie wyruszają na Lodowy Wierch, gdzie zamieszkała Elsa. W dotarciu do celu pomaga im napotkany bałwan Olaf.
Przy spotkaniu sióstr Elsa przyznaje, że nie wie, jak przywrócić lato i nie wróci do królestwa, po czym każe Annie odejść. W przypływie emocji Elsa ponownie traci kontrolę nad swoją mocą i trafia zaklęciem w serce siostry, a jednocześnie wyczarowuje olbrzymiego śnieżnego potwora, który ma wyrzucić gości. W drodze powrotnej Anna zaczyna czuć się coraz gorzej, a pasemka jej włosów zaczynają zmieniać kolor na biały. Kristoff postanawia poszukać pomocy u swoich przyjaciół, trolli, jednak Król Trolli nie jest w stanie pomóc. Annę może uratować jedynie pocałunek prawdziwej miłości. Kristoff zabiera Annę do księcia Hansa, by ten zdjął zaklęcie.
W tym czasie Hans wraz z wojskami atakuje pałac Elsy. Królowa traci przytomność i zostaje pojmana. Hans żąda od niej zdjęcia zaklęcia wiecznej zimy. Okazuje się to niemożliwe, więc Hans postanawia zabić Elsę. Tymczasem Anna dociera do Arendelle, gdzie dowiaduje się, że Hans jej nie kochał, a wyznaniem miłości chciał ułatwić sobie objęcie tronu Arendelle. Więzi chorą Annę w komnacie i oznajmia poddanym jej śmierć. Na pomoc Annie przybywa Olaf, który ją uwalnia, oraz zakochany w dziewczynie Kristoff. W tym samym czasie Hans przekonuje Elsę o jej winie wobec śmierci siostry. Zrozpaczona królowa z powodu utraty sił o mało nie ginie, lecz na jej ratunek przybywa Anna, która sama jednak zamienia się w lodowy posąg. Elsa pełna żalu obejmuje Annę, a magia jej miłości pozwala na odczarowanie młodszej siostry i przywrócenie lata w Arendelle.
Siostry godzą się, a Hans zostaje zesłany do swojej ojczyzny, by tam zostać ukaranym przez swoich dwunastu starszych braci. Bałwan Olaf otrzymuje własną śniegową chmurę, by nie roztopił się w lecie, renifer Sven staje się oficjalnym „królewskim dostawcą lodu”, a Kristoff zdobywa serce ukochanej Anny.
Obsada głosowa Postać Oryginalny głos Polski głos Anna (dialogi)Kristen BellAnna Cieślak Anna (śpiew)Magdalena Wasylik Elsa (dialogi)Idina MenzelLidia Sadowa Elsa (śpiew)Katarzyna Łaska KristoffJonathan GroffPaweł Ciołkosz OlafJosh GadCzesław Mozil Hans Santino FontanaGrzegorz Kwiecień Hans (śpiew)Marcin Jajkiewicz arcyksiążę von SzwądękauntAlan TudykKrzysztof Dracz królMaurice LaMarcheMiłogost Reczek królowaJennifer LeeOlga Bończyk OakenChris WilliamsJacek Król Bazaltar,król TrolliCiarán HindsJanusz R. Nowicki KaiStephen J. AndersonStefan Knothe GerdaEdie McClurgAntonina Girycz mała Anna (dialogi)Livvy StubenrauchSara Lewandowska mała Anna (śpiew)Katie LopezPaula Kinaszewska mała ElsaEva BellaJulia Siechowicz nastoletnia AnnaAgatha Lee MonnOlga Szomańska nastoletnia ElsaSpencer Lacey GanusAnna WodzyńskaPuszekPaul BriggsJakub Szydłowski
Wersje językowe Kraina lodu została przetłumaczona łącznie na 41 języków. Według Ricka Dempseya, szefa Disney Characters Voices International, dużą trudność dubbingową sprawiało podłożenie głosu, który byłby podobny w swym brzmieniu do oryginalnego, trzy-oktawowego głosu Idiny Menzel. Para Kristen Anderson-Lopez i Robert Lopez z tekstu piosenek pousuwali gry słów, by nie przeszkadzało to w przetłumaczeniu ich na inne języki. Łącznie na świecie w obsadzie brało udział ponad 900 osób na ponad 1300 sesjach nagraniowych.
Odbiór Krytyka w mediach Serwis Rotten Tomatoes przyznał filmowi ocenę 90%. Ogólna ocena użytkowników wyniosła za to 7,7/10, gdzie 206 osób uznało film za „świeży”, a 24 za „zgniły”. Na portalu Metacritic uzyskał on ocenę 74%. W opinii użytkowników średnią oceną było 7,5/10 spośród (stan na 28 sierpnia 2018) 945 ocen pozytywnych, 170 mieszanych i 144 negatywnych. W serwisie Filmweb spośród 228246 (stan na 8 lipca 2018) opinii średnia wynosi 7,6/10. W serwisie Cinemascore film uzyskał ocenę A+, czyli najlepszą. Osoby recenzujące zachwalały w filmie m.in. zabawne elementy, ciekawą fabułę, dobrą grafikę oraz przekaz filmu. Richard Corliss w tygodniku Time oraz Kyle Smith w New York Post uznali film za siódmy najlepszy z 2013. Krytyk filmowy, Alonso Duralde na stronie The Wrap napisał o filmie: „najlepszy animowany musical Disneya od czasu śmierci Howarda Ashmana [autora Małej Syrenki i Pięknej i Bestii”]”. Todd McCarthy piszący czasopismo The Hollywood Reporter opisał film, jako „energetyczny, humorystyczny, a jednocześnie niezbyt mdły oraz pierwszy hollywoodzki film od wielu lat ostrzegający przed globalnym ochłodzeniem, a nie ociepleniem”. Damian Lesicki pochwalił film za piękną grafikę, wpadające w ucho piosenki i sympatycznych bohaterów i uznał, że prawdopodobnie przypadnie on do gustu nie tylko najmłodszym widzom.
Box office Film jest najbardziej dochodowym filmem animowanym w historii, najbardziej dochodowym filmem z 2013 i 12. najbardziej dochodowym ze wszystkich filmów, a w szczytowym momencie na miejscu piątym. Ogólnie zdobył ponad 1,276 miliarda USD. W samych Stanach Zjednoczonych zarobił on ponad 400 milionów dolarów (31,4%), a za granicą ponad 875 milionów dolarów (68,6%). Jest to drugi film animowany po Toy Story 3, który zarobił ponad miliard dolarów. W Polsce jego zarobki wynoszą ponad 7,35 miliona dolarów.
Nagrody i nominacje Film zdobył wiele nagród i nominacji. Przykładowe z nich: +NagrodaKategoriaZdobywcaWynikOscaryNajlepszy animowany film pełnometrażowyChris Buck, Jennifer Lee, Peter Del Vecho rowspan="2" Najlepsza piosenka oryginalnaKristen Anderson-Lopez, Robert Lopez za piosenkę „Let It Go”Złote GlobyNajlepsza piosenka Najlepszy film animowanyKraina lodu rowspan="7" BAFTANajlepszy film animowanyChris Buck, Jennifer LeeAnnieNajlepszy pełnometrażowy film animowanyKraina loduIndywidualne osiągnięcie: najlepszy dubbingJosh Gad jako OlafIndywidualne osiągnięcie: najlepsza muzykaKristen Anderson-Lopez, Robert LopezIndywidualne osiągnięcie: reżyseria animowanej produkcji kinowejChris Buck, Jennifer LeeIndywidualne osiągnięcie: najlepsza scenografiaDavid Womersley, Michael Glaimo, Lisa KeneeIndywidualne osiągnięcie: najlepsza animacja postaciTony Smeed rowspan="7" Indywidualne osiągnięcie: najlepsza konstrukcja postaciBill SchwabIndywidualne osiągnięcie: najlepszy montażJeff DraheimIndywidualne osiągnięcie: najlepszy scenariuszJennifer LeeIndywidualne osiągnięcie: najlepszy scenorysJohn RipaNagroda SatelitaNajlepszy film animowany lub łączący w sobie różne mediaKraina loduNajlepsza piosenka„Let It Go”Nagroda GrammyNajlepsza kompilacyjna ścieżka muzyczna w formach wizualnychKristen Anderson-Lopez, Robert Lopez, Tom McDougall, Chris Montan rowspan="2" Najlepsza piosenka napisana specjalnie dla formy wizualnejKristen Anderson-Lopez, Robert Lopez za piosenkę „Let It Go”Najlepsza ilustracyjna ścieżka muzyczna w formach wizualnychChristophe BeckSaturnNajlepszy film animowanyKraina loduNajlepszy scenariuszJennifer LeeNagroda Japońskiej Akademii FilmowejNajlepszy film zagranicznyKraina lodu rowspan="3" Critics’ ChoiceNajlepszy film animowanyNajlepsza piosenkaKristen Anderson-Lopez, Robert Lopez za piosenkę „Let It Go”People’s CoiceUlubiony film z końca rokuKraina lodu
Kontrowersje W marcu 2014 amerykański pastor Kevin Swanson stwierdził, że animacja promuje homoseksualizm i zoofilię. Uznał, że Elsa „jest osobą zamkniętą i nie interesuje się płcią przeciwną, co oznacza, że jest lesbijką”. Widział też wątek homoseksualny w piosence „Let It Go”. Nie spodobała mu się relacja Kristoffa ze Svenem, gdyż – jego zdaniem – ocierała się o zoofilię
Film był również kilkukrotnie oskarżany o plagiat. We wrześniu 2014 Argentynka Isabella Tanikumi zażądała od wytwórni Disneya 250 milionów dolarów (niecałe 20% zysków z filmu), gdyż twierdziła, że scenariusz został zaczerpnięty z jej autobiografii pt. Yearnings of the Heart (pol. Tęsknoty serca). Stwierdziła tak na podstawie 18 zbieżności, które – jej zdaniem – wskazywały na plagiat. Z oskarżeniami o kopiowanie spotkali się także autorzy piosenki „Let It Go” (Mam tę moc); 23 listopada 2017 chilijski piosenkarz Jaime Ciero pozwał Demi Lovato, Idinę Menzel, Walt Disney Animation Studios oraz inne osoby zaangażowane w piosenkę, gdyż uważał, że utwór jest plagiatem jego piosenki „Volar” z 2008. W maju 2018 pozew został jednak unieważniony przez sąd federalny w Kalifornii ze względu na fakt, że Ciero nie złożył go w przeciągu trzech lat od powstania piosenki.
Niektórzy uważają, że Oaken jest homoseksualistą, ponieważ w scenie z sauną macha ręką do swej rodziny składającej się z samych dzieci i jednego dorosłego mężczyzny. Jednak nie jest sprecyzowana ich relacja czy nawet pokrewieństwo między postaciami. Jennifer Lee zapytana o kwestię orientacji seksualnej Oakena stwierdziła, że „ich film należy do świata i niech głos zabiorą jego fani”. Także na scenorysach rodzina Oakena zawierała dwie dorosłe kobiety.
Ścieżka dźwiękowa
Dziedzictwo W maju 2014 roku dyrektor generalny i przewodniczący The Walt Disney Company Robert Iger określił Krainę lodu jako jedną z „pięciu czołowych franczyz” Disneya. Do sierpnia 2014 roku Random House sprzedało ponad osiem milionów książek związanych z Krainą Lodu. Organizatorzy wycieczek, w tym Adventures by Disney, w odpowiedzi na rosnący popyt w 2014 roku, zwiększyli liczbę wycieczek po Norwegii.