Jan Tadeusz Szargut (ur. 9 września 1923 we Lwowie, zm. 21 listopada 2017 w Gliwicach) – polski inżynier, specjalista w zakresie energetyki i termodynamiki, profesor nauk technicznych, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, dziekan Wydziału Mechanicznego–Energetycznego Politechniki Śląskiej w latach 1960–1963 oraz dyrektor Instytutu Techniki Cieplnej Politechniki Śląskiej w latach 1971–1993.

Życiorys Był synem Jana (1874–1962), zbrojmistrza, i Marii z domu Bluj (1884–1954) oraz bratem Zygmunta (1921–2010). .

W rodzinnym mieście ukończył szkołę podstawową oraz liceum, w którym w 1941 zdał maturę. Rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, która w czasie okupacji hitlerowskiej działała pod nazwą Technische Fachkurse. W 1946 w ramach przesiedleń ludności polskiej przeniósł się wraz z rodziną do Gliwic. Kontynuował studia na Politechnice Śląskiej. Ukończył je w 1948 dyplomem magistra z wyróżnieniem. W tym samym roku podjął pracę na stanowisku asystenta w Katedrze Teorii Maszyn Cieplnych, a w latach 1951–1954 uczestniczył w studiach doktoranckich. Pracę doktorską pt. Równania bilansowe wynikające z I i II zasady termodynamiki zrealizowaną pod kierunkiem prof. Stanisława Ochęduszki obronił w 1955. W 1957 został kierownikiem nowo utworzonej Katedry Energetyki Cieplnej, a od 1960 przez 3 lata pełnił funkcję Dziekana Wydziału Mechanicznego–Energetycznego. W 1962 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1969 profesora zwyczajnego. Od 1969 przez dwa lata był kierownikiem Katedry Podstaw Techniki Cieplnej, a od 1971 Dyrektorem Instytutu Techniki Cieplnej, którym kierował aż do przejścia na emeryturę. W 1976 został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk, a w 1989 członkiem rzeczywistym. Od 1974 jest członkiem Komitetu Termodynamiki i Spalania PAN, a w latach 1982–1985 pełnił funkcję wiceprezesa Oddziału PAN w Katowicach. W 1993 przeszedł na emeryturę pozostając dalej czynnym zawodowo.

Był żonaty z Lidią z domu Klus (1927–2020), miał syna Piotra (inżynier elektronik).

Został pochowany na cmentarzu Centralnym w Gliwicach (sektor F4-B-15). mały|Grób prof. Jana Szarguta na cmentarzu Centralnym w Gliwicach Osiągnięcia naukowe Obszar zainteresowań prof. Jana Szarguta obejmuje szeroko pojęte zagadnienia energetyki cieplnej i termodynamiki technicznej. Na początku działalności naukowej zajmował się jako jeden z pionierów analizą egzergetyczną procesów cieplnych. Zaproponował koncepcję teorii stanów odniesienia do obliczania egzergii chemicznej pierwiastków, która jest podstawą obszaru analizy egzergetycznej, w którym wymagane jest obliczanie egzergii chemicznej. Wprowadził do termodynamiki pojęcie entalpii dewaluacji, stanowiące uogólnienie wartości opałowej, wykorzystywane w teorii bilansów energii i stanów odniesienia entalpii chemicznej. Zajmował się także modelowaniem matematycznym wymiany ciepła, w tym wymiany radiacyjnej w komorach pieców przemysłowych oraz wymiany ciepła w rekuperatorach i regeneratorach.

Jego dorobek naukowy obejmuje ponad 300 publikacji, w tym 24 książki i 12 podręczników, ponad sto artykułów na konferencjach krajowych i zagranicznych. Był promotorem 28 prac doktorskich. Spośród jego doktorantów 15 zostało profesorami. Uczestniczył w zespołach redakcyjnych renomowanych czasopism np. International Journal of Thermodynamics oraz w pracach komitetów naukowych wielu konferencji.

Książki (wybór) Skojarzone wytwarzanie ciepła i elektryczności - elektrociepłownie (Współautor: A. Ziębik) Polska Akademia Nauk, Oddział w Katowicach, Katowice-Gliwice, (2007) Exergy Analysis: Technical and Ecological Applications WIT-press, Southampton, (2005) Podstawy energetyki cieplnej (Współautor: A. Ziębik) PWN, Warszawa (1998), wyd. 2 poprawione, PWN, Warszawa (2000). Modelowanie numeryczne pól temperatury (Współautorzy: R. Białecki, A. Fic, K. Kurpisz, A. Nowak, Z. Rudnicki, K. Skorek) WNT, Warszawa (1992) Termodynamika techniczna PWN, Warszawa (1991), Wyd.II, Wyd. Politechniki Śląskiej, (1997), Wyd.III poprawione i uzupełnione, Wyd. Politechniki Śląskiej (2000) Exergy analysis of thermal, chemical and metallurgical processes (Współautorzy: Morris D.R., Steward F.R.) Hemisphere Publ. Corp., New York, Washington, London (1988) Rachunek wyrównawczy w technice cieplnej (red.). Ossolineum, Wrocław (1984) Analiza termodynamiczna i ekonomiczna w energetyce przemysłowej WNT, Warszawa (1983) Ausgewählte Probleme der industriellen Energiewirtschaft (Współautor: A. Ziębik) Springer Verlag, Wien (1976) Metody numeryczne w obliczeniach cieplnych pieców przemysłowych Wyd. Śląsk, Katowice (1977) Teoria procesów cieplnych PWN, Warszawa (1973) Termodynamika PWN, Warszawa (1971). Wyd. II - PWN, Warszawa (1974). Wyd. III - PWN, Warszawa (1976). Wyd. IV - PWN, Warszawa (1980). Wyd. V - PWN, Warszawa (1985), Wyd.VI -PWN, W-wa (1998), Wyd.VII - PWN W-wa (2000). Egzergia (Współautor: R. Petela) WNT, Warszawa (1965). (Tłumaczenie rosyjskie: Moskwa 1968). Zbiór zadań z termodynamiki technicznej (Współautorzy: St. Ochęduszko, A. Guzik, H. Górniak, Sł. Wilk). PWN, Warszawa (1960). Wyd. II - PWN, Warszawa (1968). Wyd. III - PWN, Warszawa (1970). Wyd. IV – PWN, Warszawa (1975)

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1995.) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota Odznaka „Zasłużony dla Energetyki” (1989) Złota Odznaka NOT Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej (1970)

Nagrody

Nagroda Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego zespołowa stopnia III w dziedzinie autorstwa podręczników (1969) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna stopnia I za szczegółowe osiągnięcia w dziedzinie autorstwa wyróżniających się podręczników lub przewodników metodycznych dla studentów (1972) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna stopnia I za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1974) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołowa stopnia II za osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1977) Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (1989) nagrody Rektora Politechniki Śląskiej tytuły doktora honoris causa Politechniki Śląskiej (1992), Politechniki Częstochowskiej oraz Akademii Górniczo-Hutniczej

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Częstochowskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Śląskiej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Energetyki” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2017