thumb|220px| Św. Łukasz malujący Madonnę (1515)
Niklaus Manuel, zw. Deutsch (ur. ok. 1484 w Bernie, zm. 28 kwietnia 1530 tamże) – szwajcarski malarz, rysownik i rytownik okresu renesansu.
Życie Kształcił się w pracowni witraży w Bernie. W 1509 wżenił się w szanowaną rodzinę berneńskiego rajcy i zaczął używać pseudonimu Deutsch (swoje prace sygnował literami N.M.D). W 1516 wziął udział w wyprawie wojennej francuskiego króla Franciszka I do Lombardii w charakterze pisarza polowego. W 1519 zaangażował się w nurt reformacyjny, tworząc wierszowane pamflety antypapieskie. Od 1512 był radnym Berna, a od 1523 wójtem w Erlach. Podróżował do Włoch.
Twórczość Jego wczesna twórczość utrzymana jest w tradycji późnogotyckiej, późniejsza nosi cechy typowe dla renesansu. Uległ wpływom Hansa Baldunga i Matthiasa Grünewalda. Malował obrazy sztalugowe o tematyce religijnej i mitologicznej. Pozostawił też mistrzowskie rysunki (np. wizerunki lancknechtów) i kilka drzeworytów (np. Chłopi wieszają handlarza odpustów, 1525). Wykonywał malowidła na szkle oraz wzory dla rzemiosła artystycznego. Nie zachowały się jego dekoracje ścienne. Był także politykiem, działaczem reformacyjnym i poetą. Napisał m.in. antypapieską satyrę Vom Papst und seiner Preiserschaft i satyrę przeciw handlarzom odpustów Ablasskrämer, wykorzystujące konwencję gatunku fastnachtsspiel.
Wybrane dzieła Św. Eligiusz jako złotnik – 1515, 117 x 82, Kunstmuseum, Berno Św. Łukasz malujący Madonnę – 1515, 117 × 82 cm, 34.3 × 28.5 cm, Kunstmuseum, Berno Śmierć obejmuje młodą kobietę – 1517, 37 x 28 cm, Muzeum Sztuki w Bazylei Kuszenie św. Antoniego – 1520, Kunstmuseum, Berno Ścięcie Jana Chrzciciela – ok. 1520, 33 × 25 cm, Muzeum Sztuki w Bazylei Autoportret – 1520, 34.3 × 28.5 cm, 34.3 × 28.5 cm, Kunstmuseum, Berno Sąd Parysa – ok. 1523, 223 x 160 cm, Kunstmuseum, Berno Pyram i Tysbe – 1525, 151,5 × 161 cm, Muzeum Sztuki w Bazylei
Przypisy
Bibliografia Andrzej Dulewicz, Encyklopedia sztuki niemieckiej, Warszawa: WAiF ; Wydaw. Nauk. PWN, 2002,
Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992,
Kategoria:Artyści związani z Bernem Kategoria:Ludzie urodzeni w Bernie Kategoria:Szwajcarscy malarze Kategoria:Szwajcarscy rytownicy Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1530