Emanuel Hamburski (ur. 14 października 1871 w Łodzi, zm. 12 czerwca 1931 tamże) – łódzki drukarz, właściciel drukarni, redaktor gazety, kupiec, działacz społeczny.
Życiorys Syn Mojżesza (Hersza Moska) (1840–1888), pośrednika handlowego i Perły z Prusinowskich (1839–1902). Jego bracia: Mendel Hamburski (1864-1941) i Szaja Lajb Hamburski.
Działalność drukarska 2 grudnia 1894 r. uzyskał koncesję na użytkowanie małej ręcznej prasy drukarskiej. Od 1895 r. czynna była Litografia i Drukarnia Emanuela Hamburskiego przy ul. Nowomiejskiej 3, w 1898 r. zakład był już czynny przy ul. Ogrodowej 3 i miał tendencje rozwojoweLeon S. Szychowski Zarys dziejów drukarstwa łódzkiego 1859-1918, Łódź 1993 s. 44. W tej drukarni miał w 1899 r. kilka maszyn: typograficzną małą ręczną – na podstawie zezwolenia z 20 kwietnia 1895, regałową dużą – od 10 lipca 1895, regałową małą – od 19 lipca 1895, typograficzną dużą – od 16 grudnia 1896, litograficzną – od 17 marca 1899 oraz 38 pudów czcionekJacek Strzałkowski Drukarnie i księgarnie w Łodzi do 1944 r., Łódź 1999, s. 66. Tłoczył druki akcydensowe dla potrzeb łódzkich przedsiębiorców, ale specjalizował się w produkcji zeszytów szkolnych, jego własnością była „pierwsza łódzka fabryka liniowania i produkcji kajetów” przy ul. Ogrodowej 3 i 5Olejnik L., Z dziejów prasy żydowskiej w Łodzi… s. 146 (w 1904 r. wyprodukował ich 5 milionów sztuk). Od 1906 r. wspólnie z bratem Mendlem do upadłości firmy 3 lipca 1931 r. prowadził drukarnię początkowo przy ul. Ogrodowej, później przy ul. Piotrkowskiej 16. W latach 1905–1917 wydał 28 książek i broszur w językach jidysz, polskim i rosyjskim, m.in. Abrahama Tenenbluma Geszichte fun Łodz un łodzer Jidn (1909).
Pierwsza gazeta żydowska w Łodzi W 1908 r. wspólnie z Szają Ugerem (1873–1939) i Abramem Tenenbaumem założył pierwszy w Łodzi dziennik żydowski „Łodzier Togblat” („Dziennik Łódzki”)Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919. Wydany nakładem Magistratu m. Łodzi Łódź s. 252Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920. Opracowany i wydany przez Wydział Statystyczny Magistratu m. Łodzi Łódź s. 495 w którym jako wydawca „zdradzał wiele inwencji i zmysłu dziennikarskiego”Andrzej Kempa, Marek Szukalak Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych. Tom I, Łódź 2001, Oficyna Bibliofilów, s. 63, ,. Był też redaktorem i autorem artykułów w tej gazecie.
Inne działania dochodowe Ponadto w latach 20. XX w. prowadził skład papieru i sprzedaż materiałów piśmiennychInformator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920. Opracowany i wydany przez Wydział Statystyczny Magistratu m. Łodzi Łódź cz. II Spis firm s. 125.
Wraz z żoną Chawą był właścicielem nieruchomości przy ul. Północnej 55/57.
Działalność społeczna Był aktywnym działaczem syjonistycznym.
Pełnił przeróżne funkcje w organizacjach zawodowych i społecznych: Prezes Centralnego Stowarzyszenia Kupców i Przemysłowców Województwa Łódzkiego, Członek zarządów: Stowarzyszenia Właścicieli Drukarń i Litografii założonego w 1907 r. z siedzibą przy ul. Przejazd 8Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919, Wydany nakładem Magistratu m. Łodzi Łódź s. 207Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920, Opracowany i wydany przez Wydział Statystyczny Magistratu m. Łodzi Łódź s. 436, Rady Czwartego Łódzkiego Towarzystwa Wzajemnego KredytuInformator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919, Wydany nakładem Magistratu m. Łodzi Łódź s. 247Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920. Opracowany i wydany przez Wydział Statystyczny Magistratu m. Łodzi Łódź s. 491, Prezes Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa „Chesed-Szel-Emes” (Ostatnia Posługa), Wiceprezes zarządu „Linas Hacedek” (z hebr. Uczciwy Nocleg), członek zarządu (kasjer) Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Muzycznego i Literackiego „Hazomir” („Słowik”) z siedzibą przy ul. Spacerowej (obecnie al. T. Kościuszki) 21Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1919, Wydany nakładem Magistratu m. Łodzi Łódź s. 189Informator m. Łodzi z kalendarzem na rok 1920. Opracowany i wydany przez Wydział Statystyczny Magistratu m. Łodzi, Łódź s. 421.
Pochowany na cmentarzu żydowskim „nowym” przy ul. Brackiej w Łodzi (str. L, kw. A, nr grobu 203). Życie prywatne Żonaty z Chaną Ruchlą z Benderów ur. 24 marca 1872 r. w Łodzi. Mieli dzieci: Ewa, Mendel i Feliks (Hersz Fiszel).
Przypisy
Bibliografia Andrzej Kempa, Marek Szukalak Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych. Tom I, Łódź 2001, Oficyna Bibliofilów, s. 63, , Leszek Olejnik, Z dziejów prasy żydowskiej w Łodzi w latach 1904-1918, [w:] Dzieje Żydów w Łodzi 1820-1944. Wybrane problemy. Pod redakcją Wiesława Pusia i Stanisława Liszewskiego Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1991, ,
Wiesława Kaszubina, Bibliografia prasy łódzkiej 1863-1944, Warszawa 1967, Jacek Strzałkowski Drukarnie i księgarnie w Łodzi do 1944 r., Łódź 1999, s. 66-67, Leon S. Szychowski Zarys dziejów drukarstwa łódzkiego 1859-1918, s. 44, Łódź 1993.
Kategoria:Drukarze związani z Łodzią Kategoria:Polscy redaktorzy Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Dziennikarze związani z Łodzią Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy kupcy Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Syjoniści Kategoria:Żydowscy dziennikarze Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Polscy drukarze Kategoria:Żydowscy drukarze Kategoria:Żydowscy działacze społeczni Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Pochowani na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1931