thumb|200px|herb Puchała Cywińscy (w dawnych źródłach czasami Cziwińscy, Ciwińscy) – polski ród szlachecki, pieczętujący się herbem Puchała. Wyodrębniony w średniowieczu, prawdopodobnie z rodu Puchałów, po objęciu majątku Cywiny na północnym Mazowszu, w powiecie płońskimSgKP, t. XV, cz I, s. 346.. Z ośmiu osad o dwuczłonowych nazwach do dziś istnieją Cywiny-Dynguny i Cywiny WojskieNazwy Miejscowe Polski, red. K. Rymut, tom II: Kraków 1997, s. 165..
Nazwisko po raz pierwszy jest odnotowane w księdze immatrykulacyjnej Uniwersytetu Jagiellońskiego w roku 1442, gdzie wpisany jest Jan syn Pawła z CywinaA. Boniecki, Herbarz Polski, tom III, Warszawa 1900, s. 244.. W 1560 roku odnotowany jest Antoni, który uchodzi za protoplastę linii litewskiej, osiadłej w dużym majątku MitówWykaz części majątków polskich w Republice Litewskiej w latach 1919 - 1939 , nieopodal Skopiszek na północno-wschodniej LitwieSgKP, t. XV, cz. II, s. 341.. W XVII wieku pojawiają się przedstawiciele linii wielkopolskiejOdnotowuje ich K. Niesiecki, Herbarz Polski, tom III: Lipsk 1839, s. 167.. W XVIII wieku Cywińscy są spotykani również na Mazowszu i w Małopolsce. W XIX wieku z linii litewskiej wyłania się linia ukraińska oraz małopolska tzw. młodsza, która osadza się w Kamieniu na północ od PiotrawinaSgKP, t. VIII, s. 185-186.O Cywińskich z Piotrawina .. Po odbudowaniu niepodległej Polski, Cywińscy linii litewskiej w większości osiadają na terenie Rzeczypospolitej.
Etymologia Od miejscowości Cywino, ob. Cywiny, zaś nazwa miejscowości prawdopodobnie od imienia *Cywa, por. rzeczownik céwa "cewka, szpulka"Karol Zierhoffer Nazwy miejscowe północnego Mazowsza, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1957.
Przedstawiciele Z linii litewskiej: Bohdan Cywiński (senior) - inżynier kolejnictwa Bohdan Hieronim Cywiński – prof., historyk idei, publicysta, opozycjonista i działacz społeczny Czesław Justyn Cywiński – żołnierz AK na Wileńszczyźnie, prezes Światowego Związku AK Henryk Cywiński – polski wiceadmirał floty rosyjskiej Jan Cywiński – opozycjonista, dziennikarz Jan Kajetan Cywiński – biskup wileński Janusz Cywiński - żołnierz II wojny światowej i powstaniec warszawski Piotr M. A. Cywiński – dr. historyk mediewista, dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau Wacław Cywiński - działacz niepodległościowy, oficer Władysław Cywiński – taternik, alpinista, inżynier elektronik Z linii wielkopolskiej:
Józef Cywiński - podczaszy i wojski poznański, poseł.
Z linii małopolskiej: Zenon Cywiński – ziemianin, poseł na Sejm Krajowy Galicji.
Z linii małopolskiej młodszej: Izabella Cywińska – reżyser teatralny i filmowy, minister kultury. Piotr Andrzej Cywiński – dziennikarz, komentator polityczny, autor książek
Z linii ukraińskiej, vel podolskiej: Stanisław Cywiński – doktor filozofii, historyk literatury
Z innych linii: Anastazy Bernard Cywiński – poeta, działacz, pedagog, slawista i historyk Stanisław Cywiński – inżynier, konstruktor lotniczy.
Przypisy
!