mały|250px|Ulotka Piotrogrodzkiego Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego informująca o obaleniu Rządu Tymczasowego Aleksandra Kiereńskiego Komitet Wojskowo-RewolucyjnyWładysław Andrzej Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2001, s. 268.A. Friszke, Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892-1920, Instytut Studiów Politycznych PAN-Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2020, s. 193 i nast.A. Smoliński, Zachodnia Dywizja Strzelecka Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej z lat 1917–1919 – pierwsza polskojęzyczna wielka jednostka sowieckich sił zbrojnych, [w:] Studia z Dziejów Wojskowości, t. VII, Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku, Białystok 2018, s. 235, ISSN 2299-3916., także rewolucyjny komitet wojskowy (, ) – ogólna nazwa organów wojskowych tworzonych przez partię bolszewicką – SDPRR(b) przy Radach podczas przygotowań do zbrojnego przewrotu bolszewików – rewolucji październikowej oraz podczas obalenia Rządu Tymczasowego„Военно-революционные комитеты”..
Najbardziej znane rewolucyjne komitety wojskowe to: Piotrogrodzki Komitet Wojskowo-Rewolucyjny przy Piotrogrodzkiej Radzie Delegatów Robotniczych I Żołnierskich (utworzony ), i Moskiewski Komitet Wojskowo-Rewolucyjny (utworzony , działający do 27.11.1917.
Decyzja KC SDPRR(b) z dni 23 i 29 października 1917 o przyspieszeniu przygotowań do zbrojnego przejęcia władzy zwiększyła tworzenie organów rewolucyjnych na szczeblu centralnym i lokalnym. Komitety tworzone były z reprezentantów partii bolszewickiej, rad (sowietów), komitetów robotniczo-chłopskich i wojskowych, Bolszewickiej Organizacji Wojskowej (tzw. Wojenki), Czerwonej Gwardii oraz innych organizacji wspierających bolszewików.
Komitety te tworzone były na różnych szczeblach administracji państwowej np. w guberniach, miastach, wsiach oraz wołostach.
Lista najważniejszych rewolucyjnych komitetów wojskowych Data utworzenia Nazwa Przewodniczący (ważniejsi członkowie) Uwagi 29 października Piotrogrodzki KWR Pawieł Łazimir (Lew Trocki, Nikołaj Podwojski, Piotr Stuczka, Władimir Antonow-Owsiejenko, Mykoła Skrypnyk, Nikołaj Krylenko) 31 października KWR 12 Armii J. Czarinʹ (Karl Gailis, Janis Krumins) od 8 listopada 1917 istniejący nielegalnie w Kieś 4 listopada Estoński KWR Iwan Rabczyński (Jaan Anvelt, Viktor Kingissepp) Pskowski KWR Wasilij Paniuszkin Front Północny (od 8 listopada 1917) 7 listopada Moskiewski KWR Gieorgij Oppokow (Łomow), Aleksandr Smirnow, Grigorij Usijewicz, Nikołaj Murałow, Aleksandr Arosiew, Pawieł Mostowienko, Aleksiej Rykow, Stanisław Budzyński działał do 27.XI. Woroneski Komitet Rewolucyjny A. Mojsiejew 8 listopada Riazański KWR A. Syromjatnikow 9 listopada Miński WKR Aleksandr Miasnikow (Moisiej Kałmanowicz, Wilhelm Knorin, Kārlis Landers) Front Zachodni oraz Region Północno-zachodni (później) Samarski KWR Walerian Kujbyszew Tulski Komitet Rewolucyjny Grigorij Kaminski 10 listopada Tomski KWR Aleksiej Bełenec 11 listopada Kijowski WKR Leonid Piatakow (Andrij Iwanow, Wołodymyr Zatonski, Ołeksandr Horwic) przeformowany na Rewkom Kijowski 28 stycznia 1918 Smoleński Komitet Rewolucyjny S. Joffe 21 listopada Dagestański KWR Ułłubij Bujnakski 27 listopada Orenburski KWR Samuił Cwilling 1 grudnia KWR Frontu Południowo-Zachodniego G. Rażiwin (Wasilij Kikwidze) 15 grudnia KWR Frontu Rumuńskiego Piotr Baranow (Aleksandr Krusser, Władimir Judowski) 20 grudnia Barnaułski KWR Matwiej Caplin) 23 grudnia Charkowski KWR Artiom (Walerij Mieżłauk, Moisiej Ruchimowicz) ??? Jekaterynosławski KWR Nikołaj Krestinski ??? Winnicki KWR Nikołaj Tarnogrodzki ??? Odeski KWR Władimir Judowski ??? Szujski KWR Michaił Frunze ??? Symferopolski KWR Jānis Šepte 29 grudnia Sewastopolski Komitet Rewolucyjny Jānis Daumanis styczeń Astrachański Komitet Rewolucyjny Mina Aristow 10 stycznia KWR Frontu Kaukaskiego Grigorij Korganow (Boris Szebołdajew) 23 grudnia Doński KWR Fiodor Podtiołkow (Michaił Kriwoszłykow) 30 stycznia Kubańsko-Czarnomorski KWR Jan Połujan 2 marca Siedmiorzecki KWR Pawieł Winogradow
Zobacz też Wszechukraiński Centralny Komitet Wojskowo-Rewolucyjny
Przypisy
Kategoria:Wojna domowa w Rosji 1917–1921 Kategoria:Czerwona Gwardia (Rosja)