Alpinia (Alpinia Roxb.) – rodzaj bylin z rodziny imbirowatych (Zingiberaceae). Liczy ok. 230 gatunków występujących w tropikalnej i subtropikalnej Azji, Australii oraz na wyspach Oceanii. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, młode pędy innych spożywane są jako warzywo, w aromatyczne liście zawija się gotowany ryż. Ważną rośliną leczniczą, zwłaszcza w wiekach minionych była alpinia lekarska.
Morfologia thumb|250px|Kwiatostan alipinii zwyczajnej thumb|250px|Alpinia purpurowa thumb|250px|Alpinia malaccensis Pokrój Rośliny zielne z grubym, pełzającym kłączem. Z kłącza wyrastają z reguły liczne nibyłodygi tworzone z pochew liściowych. Liście zwykle liczne o blaszce owalnej lub lancetowatej. Kwiaty Duże, zebrane w kwiatostan szczytowy (wiechę, grono lub kłos), luźny lub gęsty. Rozwijający się kwiatostan okryty jest 1-3 pochwiastymi podsadkami. Przysadki wspierające poszczególne kwiaty są także zwykle obecne, bywają płasko rozpostarte, ale też rurkowato zwinięte, czasem kapturkowato osłaniają kwiat. Kielich zielonkawy, zrosły w rurkę lub dzwonkowaty, czasem jest rozcięty z jednej strony. Korona składa się z trzech listków tworzących krótką rurkę, środkowy listek jest kapturkowaty i zwykle większy od bocznych. Z sześciu pręcików funkcjonuje tylko jeden, dwa inne pręciki wewnętrznego okółka wykształcają się płatkowato i są zrośnięte w zwykle okazałą warżkę (labellum), nierzadko większą od płatków korony, a czasem niepozorną. Boczne pręciki zredukowane do prątniczków lub brak ich zupełnie. Słupek jeden, dolny z trójkomorową zalążnią i zwykle okazałym znamieniem. Owoc Kulista zazwyczaj torebka sucha lub mięsista, zawiera liczne nasiona z osnówką.
Systematyka Pozycja i podział według APWeb (aktualizowany system APG III z 2009) Rodzaj należący do podrodziny Alpinioideae Link, rodziny imbirowatych (Zingiberaceae) będącej kladem siostrzanym rodziny kostowcowatych Costaceae. Wraz z nią należy do rzędu imbirowców (Zingiberales) należącego do jednoliściennych (monocots) w obrębie roślin okrytonasiennych.
Wykaz gatunków
Alpinia abundiflora Burtt & R.M.Sm. Alpinia acuminata R.M.Sm. Alpinia aenea B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia albipurpurea (P.Royen) R.M.Sm. Alpinia alpina (Elmer) R.M.Sm. ex M.F.Newman, Lhuillier & A.D.Poulsen Alpinia amentacea R.M.Sm. Alpinia apoensis Elmer Alpinia aquatica (Retz.) Roscoe Alpinia arctiflora (F.Muell.) Benth. Alpinia arfakensis K.Schum. Alpinia argentea (B.L.Burtt & R.M.Sm.) R.M.Sm. Alpinia arundelliana (F.M.Bailey) K.Schum. Alpinia assimilis Ridl. Alpinia athroantha Valeton Alpinia bambusifolia C.F.Liang & D.Fang Alpinia beamanii R.M.Sm. Alpinia biakensis R.M.Sm. Alpinia bilamellata Makino Alpinia bodenii R.M.Sm. Alpinia boia Seem. Alpinia boninsimensis Makino Alpinia borraginoides K.Schum. Alpinia brachyantha Merr. Alpinia brevilabris C.Presl Alpinia breviligulata (Gagnep.) Gagnep. Alpinia brevis T.L.Wu & S.J.Chen Alpinia caerulea (R.Br.) Benth. Alpinia calcarata (Haw.) Roscoe Alpinia calcicola Q.B.Nguyen & M.F.Newman Alpinia calycodes K.Schum. Alpinia capitellata Jack Alpinia carinata Valeton Alpinia carolinensis Koidz. Alpinia celebica K.Schum. Alpinia chaunocolea K.Schum. Alpinia chinensis (Retz.) Roscoe Alpinia chrysogynia (K.Schum.) K.Schum. Alpinia chrysorachis K.Schum. Alpinia coeruleoviridis K.Schum. Alpinia conchigera Griff. Alpinia condensata Valeton Alpinia conferta B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia congesta Elmer Alpinia conghuaensis J.P.Liao & T.L.Wu Alpinia conglomerata R.M.Sm. Alpinia copelandii Ridl. Alpinia coriacea T.L.Wu & S.J.Chen Alpinia coriandriodora D.Fang Alpinia corneri (Holttum) R.M.Sm. Alpinia cumingii K.Schum. Alpinia cylindrocephala K.Schum. Alpinia dasystachys Valeton Alpinia dekockii Valeton Alpinia densibracteata T.L.Wu & S.J.Chen Alpinia densiflora K.Schum. Alpinia denticulata (Ridl.) Holttum Alpinia diffissa Roscoe Alpinia divaricata Valeton Alpinia diversifolia (Elmer) Elmer Alpinia domatifera Valeton Alpinia dyeri K.Schum. Alpinia elegans (C.Presl) K.Schum. Alpinia elmeri R.M.Sm. Alpinia emaculata S.Q.Tong Alpinia eremochlamys K.Schum. Alpinia euastra K.Schum. Alpinia eubractea K.Schum. Alpinia fax B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia flabellata Ridl. Alpinia flagellaris (Ridl.) Loes. Alpinia formosana K.Schum. Alpinia foxworthyi Ridl. Alpinia fusiformis R.M.Sm. Alpinia gagnepainii K.Schum. Alpinia galanga (L.) Willd. – alpinia galgant Alpinia gigantea Blume Alpinia gigantifolia (Elmer) R.M.Sm. Alpinia glabra Ridl. Alpinia glabrescens Ridl. Alpinia glacicaerulea R.M.Sm. Alpinia globosa (Lour.) Horan. Alpinia gracillima Valeton Alpinia graminea Ridl. Alpinia graminifolia D.Fang & G.Y.Lo Alpinia guinanensis D.Fang & X.X.Chen Alpinia haenkei C.Presl Alpinia hagena R.M.Sm. Alpinia hainanensis K.Schum. Alpinia hansenii R.M.Sm. Alpinia havilandii K.Schum. Alpinia hibinoi Masam. Alpinia himantoglossa Ridl. Alpinia hirsuta (Lour.) Horan. Alpinia horneana K.Schum. Alpinia hulstijnii Valeton Alpinia hylandii R.M.Sm. Alpinia illustris Ridl. Alpinia inaequalis (Ridl.) Loes. Alpinia intermedia Gagnep. Alpinia janowskii Valeton Alpinia japonica (Thunb.) Miq. Alpinia javanica Blume Alpinia jianganfeng T.L.Wu Alpinia jingxiensis D.Fang Alpinia juliformis (Ridl.) R.M.Sm. Alpinia kawakamii Hayata Alpinia kiungensis R.M.Sm. Alpinia klossii (Ridl.) R.M.Sm. Alpinia kusshakuensis Hayata Alpinia kwangsiensis T.L.Wu & S.J.Chen Alpinia latilabris Ridl. Alpinia lauterbachii Valeton Alpinia laxisecunda B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia leptostachya Valeton Alpinia ligulata K.Schum. Alpinia ludwigiana R.M.Sm. Alpinia maclurei Merr. Alpinia macrocephala K.Schum. Alpinia macroscaphis K.Schum. Alpinia macrostaminodia Chaveer. & Sudmoon Alpinia macrostephana (Baker) Ridl. Alpinia macroura K.Schum. Alpinia malaccensis (Burm.f.) Roscoe Alpinia manii Baker Alpinia manostachys Valeton Alpinia martinii R.M.Sm. Alpinia maxii R.M.Sm. Alpinia melichroa K.Schum. Alpinia menghaiensis S.Q.Tong & Y.M.Xia Alpinia mesanthera Hayata Alpinia microlophon Ridl. Alpinia modesta F.Muell. ex K.Schum. Alpinia mollis C.Presl Alpinia mollissima Ridl. Alpinia monopleura K.Schum. Alpinia multispica (Ridl.) Loes. Alpinia murdochii Ridl. Alpinia musifolia Ridl. Alpinia mutica Roxb. Alpinia myriocratera K.Schum. Alpinia nantoensis F.Y.Lu & Y.W.Kuo Alpinia napoensis H.Dong & G.J.Xu Alpinia nidus-vespae A.Raynal & J.Raynal Alpinia nieuwenhuizii Valeton Alpinia nigra (Gaertn.) Burtt Alpinia novae-hiberniae B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia novae-pommeraniae K.Schum. Alpinia nutans (L.) Roscoe Alpinia oblonga (Merr.) Loes. Alpinia oblongifolia Hayata Alpinia oceanica Burkill Alpinia odontonema K.Schum. Alpinia officinarum Hance – alpinia lekarska Alpinia oligantha Valeton Alpinia orthostachys K.Schum. Alpinia ovata Z.L.Zhao & L.S.Xu Alpinia ovoidocarpa H.Dong & G.J.Xu Alpinia oxymitra K.Schum. Alpinia oxyphylla Miq. Alpinia padacanca Valeton ex K.Heyne Alpinia pahangensis Ridl. Alpinia papuana Scheff. Alpinia paradoxa (Ridl.) Loes. Alpinia parksii (Gillespie) A.C.Sm. Alpinia penduliflora Ridl. Alpinia penicillata Roscoe Alpinia petiolata Baker Alpinia pinetorum (Ridl.) Loes. Alpinia pinnanensis T.L.Wu & S.J.Chen Alpinia platychilus K.Schum. Alpinia platylopha (Ridl.) Loes. Alpinia polyantha D.Fang Alpinia porphyrea R.M.Sm. Alpinia porphyrocarpa Ridl. Alpinia pricei Hayata Alpinia psilogyna D.Fang Alpinia ptychanthera K.Schum. Alpinia pubiflora (Benth.) K.Schum. Alpinia pulchella (K.Schum.) K.Schum. Alpinia pulcherrima Ridl. Alpinia pulchra (Warb.) K.Schum. Alpinia pumila Hook.f. Alpinia purpurata (Vieill.) K.Schum. – alpinia purpurowa Alpinia rafflesiana Wall. ex Baker Alpinia regia K.Heyne ex R.M.Sm. Alpinia rigida Ridl. Alpinia romblonensis Elmer Alpinia romburghiana Valeton Alpinia rosacea Valeton Alpinia rosea Elmer Alpinia roxburghii Sweet Alpinia rubricaulis K.Schum. Alpinia rubromaculata S.Q.Tong Alpinia rufa (C.Presl) Náves Alpinia rufescens (Thwaites) K.Schum. Alpinia salomonensis B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia samoensis Reinecke Alpinia sandsii R.M.Sm. Alpinia scabra (Blume) Náves Alpinia schultzei Lauterb. ex Valeton Alpinia seimundii Ridl. Alpinia sericiflora K.Schum. Alpinia sessiliflora Kitam. Alpinia shimadae Hayata Alpinia siamensis K.Schum. Alpinia sibuyanensis Elmer Alpinia singuliflora R.M.Sm. Alpinia smithiae M.Sabu & Mangaly Alpinia stachyodes Hance Alpinia stenobracteolata R.M.Sm. Alpinia stenostachys K.Schum. Alpinia strobilacea K.Schum. Alpinia strobiliformis T.L.Wu & S.J.Chen Alpinia subfusicarpa Elmer Alpinia submutica K.Schum. Alpinia subspicata Valeton Alpinia subverticillata Valeton Alpinia superba (Ridl.) Loes. Alpinia suriana C.K.Lim Alpinia tamacuensis R.M.Sm. Alpinia tonkinensis Gagnep. Alpinia tonrokuensis Hayata Alpinia trachyascus K.Schum. Alpinia tristachya (Ridl.) Loes. Alpinia unilateralis B.L.Burtt & R.M.Sm. Alpinia uraiensis Hayata Alpinia valetoniana Loes. Alpinia vanoverberghii Merr. Alpinia velutina Ridl. Alpinia velveta R.M.Sm. Alpinia versicolor K.Schum. Alpinia vitellina (Lindl.) Ridl. Alpinia vitiensis Seem. Alpinia vittata W.Bull Alpinia vulcanica Elmer Alpinia warburgii K.Schum. Alpinia wenzelii Merr. Alpinia werneri Lauterb. ex Valeton Alpinia womersleyi R.M.Sm. Alpinia zerumbet (Pers.) B.L.Burtt & R.M.Sm. – alpinia zwyczajna
Przypisy
Kategoria:Imbirowate