Ostatnia droga Temeraire’a () – obraz olejny brytyjskiego malarza Williama Turnera, namalowany w 1839 i wystawiony w tym samym roku w Royal Academy. Przedstawia holowanie okrętu liniowego na miejsce rozbiórki, do którego doszło we wrześniu 1838. Obraz znajduje się w National Gallery w Londynie (nr inw. NG524, legat Turnera z 1856).
Opis obrazu Obraz przedstawia okręt HMS „Temeraire” w trakcie holowania na miejsce rozbiórki. Okręt znajduje się z lewej strony obrazu, za będącym na pierwszym planie holownikiem parowym. Przedstawiony jest w jasnych, niemal widmowych barwach, nieco rozmyty – w kontraście do ciemnego, mocno zarysowanego holownika. Po prawej stronie nieba widać zachodzące słońce, po lewej – wąski sierp księżyca. Zestawienie dwóch świateł i chłodnej oraz ciepłej strony nieba wzmacnia elegijny nastrój sceny.
Obraz symbolizuje zmierzch epoki wielkich żaglowców i nadejście epoki pary.
Według Oksfordzkiego Słownika Języka Angielskiego (Oxford English Dictionary) Turner, nadając tytuł obrazowi, po raz pierwszy użył w angielszczyźnie określenia „holowany” (tugged), rozpowszechniając w ten sposób nieznane wcześniej słowo „holownik, holować” (tug).
Odstępstwa od rzeczywistości sceny Turner potraktował przedstawioną scenę swobodnie i w kilku istotnych punktach odszedł od faktów. Przed sprzedażą marynarka rozebrała okręt do gołego kadłuba, zdejmując maszty, reje i olinowanie; malarz przywrócił je na obrazie, aby nadać jednostce godności w jej ostatniej podróży. Odwrócił także kierunek światła: „Temeraire” holowano w górę Tamizy, z Sheerness u ujścia do Rotherhithe w Londynie, a więc na zachód, ku zachodzącemu słońcu – tymczasem na obrazie słońce zachodzi za rufą okrętu. To odwrócenie wywołało ożywioną dyskusję na łamach „The Times”. Sam Turner najprawdopodobniej nie był świadkiem holowania.
Rys historyczny HMS „Temeraire” był 98-działowym, trzypokładowym okrętem liniowym drugiej rangi, spuszczonym na wodę w 1798 roku. Był jednym z okrętów biorących udział w bitwie pod Trafalgarem w 1805 r. W trakcie bitwy odegrał znaczącą rolę, m.in. osłaniając okręt flagowy HMS „Victory”. W następnych latach służył na Morzu Śródziemnym i na Bałtyku. W latach 1813–1819 pełnił funkcję okrętu więziennego. W 1838 r. został sprzedany do rozbiórki i skreślony z rejestru floty.
W kulturze W 2005 roku, w głosowaniu zorganizowanym przez BBC Radio 4, został wybrany najwspanialszym obrazem w Wielkiej Brytanii.
W 2012 roku obraz pojawił się w filmie Skyfall, w scenie, w której James Bond (w tej roli Daniel Craig) po raz pierwszy spotyka nowego kwatermistrza Q (Ben Whishaw) w sali National Gallery; wisząca za nimi wizja starego okrętu ciągniętego na złom podkreśla motyw przemijania i zderzenia starego z nowym.
Reprodukcja obrazu widnieje obok portretu jego autora, Williama Turnera, na rewersie brytyjskich banknotów 20-funtowych emitowanych od 2020 roku.
Przypisy
Kategoria:Obrazy Williama Turnera Kategoria:Obrazy w National Gallery w Londynie Kategoria:Malarstwo marynistyczne