thumb|Kościół ewangelicko-augsburski w Zawadzkiem thumb| Fragment centrum miasta Zawadzkie () Verwaltungsgeschichte – miasto na Górnym ŚląskuJoachim Bahlcke, Dan Gawrecki, Ryszard Kaczmarek: Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu. Gliwice: Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej, 2011., w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zawadzkie. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 6358 mieszkańców.
Historia Zawadzkie powstało pod koniec XIX wieku jako kolonia robotnicza przy nowo powstałej hucie w 1836. Nazwa pochodzi od nazwiska dyrektora dóbr hrabiego Andreasa Renarda – właściciela tych ziem, Franciszka von Zawadzky’ego; wcześniej teren ten nazywany był Moczydoły. W 1869 r. w miejscowości powstało pierwsze na Górnym Śląsku polskie Towarzystwo Pożyczkowe wzorowanego na podobnych instytucjach działających w Wielkopolsce. Jego organizatorami byli Ślązacy: Juliusz Szaflik (Schafflik), sekretarzem poeta Juliusz Ligoń, a skarbnikiem Wojciech Szaflik (Schafflik)Janusz Wycisło, Teoria mutualizmu a katolicka działalność społeczna na Górnym Śląsku w drugiej połowie XIX wieku, https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Slaskie_Studia_Historyczno_Teologiczne/Slaskie_Studia_Historyczno_Teologiczne-r1989-t22/Slaskie_Studia_Historyczno_Teologiczne-r1989-t22-s97-111/Slaskie_Studia_Historyczno_Teologiczne-r1989-t22-s97-111.pdf. W 1880 powstało Stare Zawadzkie, a w 1888 Żydownia, zwana też Palestyną – osada ufundowana przez wrocławskiego Żyda Izraela Pinczowera. Miejscowości połączono administracyjnie w 1897, nadając jednocześnie nazwę Zawadzkie. Nowa osada już w XIX wieku posiadała stację kolejową, szkoły, szpital i aptekę, miała charakter przemysłowy, miejski. W Zawadzkiem istniały też dwa kościoły: katolicki i ewangelicki. W plebiscycie górnośląskim przeprowadzonym 20 marca 1921 w Zawadzkiem za Polską głosowało 1156 osób (59,8%), za Niemcami zaś 778 osób (40,2%). Pomimo to miejscowość pozostała wtedy w granicach NiemiecMapa obszaru plebiscytowego zawierająca wyniki głosowania w poszczególnych miejscowościach. W czasach powstań śląskich wyrabiano w Zawadzkiem działa dla polskich powstańców. Było to w roku 1921.
W okresie panowania hitlerowskiego reżimu, od 3 września 1936 do przejęcia przez polską administrację miejscowości w 1945, nosiła nazwę Andreashütte.
Najbardziej widoczny akcent obecnego krajobrazu miasta, 96-metrowy komin głównej kotłowni huty, wzniesiono w latach I wojny światowej. Zawadzkie rozbudowywało się zarówno w okresie dwudziestolecia międzywojennego, jak i w PRL.
W latach 1945–1954 miejscowość stanowiła odrębną gminę Zawadzkie. W 1954 nadano miejscowości status osiedla typu miejskiego, a 7 lipca 1962 prawa miejskie. Awans do roli ośrodka miejskiego spowodowany był napływem nowych mieszkańców po uruchomieniu w 1961 walcowni oraz ciągarni rur.
W 1955 roku na ul. ks. Wajdy postawiono, z inicjatywy miejscowej huty, pomnik ku czci powojennego patrona huty – gen. ŚwierczewskiegoRada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945", Sport i Turystyka 1988, , str. 495. W 1966 otwarto liceum ogólnokształcące. W 1972 utworzono gminę miejsko-wiejską Zawadzkie, obejmującą oprócz miasta sołectwa Kielcza i Żędowice. W 1975 oddano do użytku halę widowiskowo-sportową.
31 grudnia 1961 do osiedla Zawadzkie włączono przysiółki Dębnik i Kąty z gromady Pietrówka w tymże powiecie.
W 1997 Zawadzkie nawiedziła powódź tysiąclecia, która szczęśliwie zalała tylko najniżej położoną ulicę Kilińskiego i spowodowała lokalne podtopienia. W 2010 kolejna wielka powódź spowodowała przelanie stawu hutniczego, którego wody uszły na główną ulicę Zawadzkiego, po raz pierwszy w historii zalewając śródmieście miasta.
W 2010 oddano do użytku nowy budynek gimnazjum. Jest on usytuowany na terenie szkoły podstawowej, całość tworzy obecnie funkcjonalny zespół.
W 2012 oddano do użytku kompleks rekreacyjny na os. Powstańców Śl. z jego największą atrakcją, dwiema wyspami wybudowanymi na pobliskim stawie hutniczym. Ich zwyczajowa nazwa to „znikające wyspy”. Kompleks jest chętnie odwiedzany przez dzieci i spacerowiczów, zwłaszcza w okresie letnim.
Demografia thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Zawadzkiego w 2014 roku
Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: mogiła zbiorowa powstańców śląskich, na cmentarzu rzym.-kat., z 1921 r. Pałacyk myśliwski w Zawadzkich, ul. Czarna, z XIX/XX w.
Sport Miasto posiada szereg obiektów rekreacyjnych i sportowych: halę sportową z gabinetami odnowy i siłownią, boiska do gry w piłkę nożną, siatkówkę i koszykówkę oraz kort tenisowy. Ponadto w mieście działają cztery duże kluby sportowe: KS Stal (klub powrócił do historycznej nazwy) (piłka nożna) ASPR Zawadzkie (szczypiorniści) klub karate „Nidan”Sport w Gminie Zawadzkie SMK KM Zawadzkie (wcześniej Klub Modelarski Zawadzkie) (modelarstwo samochodowe RC)
Edukacja W Zawadzkiem funkcjonują trzy szkoły: Publiczna Szkoła Podstawowa, Publiczne Gimnazjum i Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w ramach którego funkcjonują Liceum Ogólnokształcące im. Mieszka I, Technikum i Branżowa Szkoła I Stopnia.
Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa parafia Świętej Rodziny Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP: filiał Zawadzkie parafii ewangelicko-augsburskiej w Lasowicach Wielkichluteranie.pl - Lasowice Małe Świadkowie Jehowy: zbór Zawadzkie-Dobrodzień (Sala Królestwa: Ozimek, ul. Wyzwolenia 58b)
Administracja Zawadzkie jest członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich
Miasta partnerskie + Miasta partnerskie Zawadzkiego Miasto Kraj Data podpisania umowy Dubnica nad Váhom 1998 Wahrenbrück 1999 Bockenem 2002 Czortków ? Otrokovice ? Vác 2016
Ludzie związani z Zawadzkiem
Zobacz też Zawadzkie (stacja kolejowa)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Dawne Zawadzkie
Kategoria:Miasta w województwie opolskim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku