mały|Tablica pamiątkowa Ludmiły Popiel i Jerzego Fedorowicza przy ul. Młyńskiej 8 w Koszalinie, odsłonięta 4 września 2026; ufundowana przez Fundację „Osieki” Ludmiła Popiel (ur. w 1929 w Zarówniu, zm. w 1988 w Warszawie) – polska artystka, wybitna przedstawicielka nurtu awangardowego i konceptualnego. Autorka prac wizualnych, akcji, instalacji, projektów konceptualnych. Związana życiowo i artystycznie z Jerzym Fedorowiczem była współinicjatorką i uczestniczką Międzynarodowych Spotkań Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach, uczestniczką najważniejszych dla polskiej sztuki awangardowej lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX w sympozjów (min: Puławy 1966, Wrocław'70, Opolno 1971) a w latach osiemdziesiątych akcji artystycznych w galerii „Piwna” w Warszawie

Jej prace znajdują się w zbiorach m.in. Muzeum w Koszalinie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Warszawie, Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Ziemi Chełmskiej w Chełmie.

Twórczość Cykl obrazów „Bramy ciszy” Cykle obrazów zobiektywizowanych „Labirynty” – obrazy monochromatyczne, budowane na zasadach rygorów geometrycznych, stwarzające przestrzeń iluzoryczną i złudzenie przestrzeni poza obrazem. Obrazy zobiektywizowane „Podwójne”, „Potrójne” – identycznie malowane obrazy zestawione razem. Cykl rysunków: „Humana, Sacra, Morta” Prace w zbiorach muzeów w: Koszalinie, Szczecinie, Wrocławiu, Krakowie, Chełmie

Akcje i sztuka konceptualna 1970 – „A-B Metr Osieki 1970 (Akcja) – Obraz metra, jako obraz pojęcia (rekwizyty w Muzeum w Koszalinie) (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1970 – „Linia falista” (Projekt), Sympozjum Wrocław 1970. Projekt umieszczenia linii falistej długości 285 m wzdłuż ul. Powstańców Śląskich we Wrocławiu. thumb|Ludmiła Popiel, 20-68, 1968. W kolekcji Muzeum Narodowego w Szczecinie. 1971 – „NIĆ” – Sympozjum Opolno 1971 projekt przeciągnięcia przędzy bawełnianej nad kopalnią odkrywkową Turów 1 w Turoszowie (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1972 – „Przekształcenie” (Akcja), Osieki 1972. Próba zapisu prostych działań w przestrzeni w postaci wzoru i dalsza nim manipulacja (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1972 – „Communication paper” (system) – list obiegowy do Edynburga (Mailart) (Galeria sztuki kreatywnej Wrocław). 1972 – „Koszalin Super-star Bałtyku” – propozycje urbanistyczne Koszalin-Osieki (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1973 – „Pejzaż obiektywny” (Akcja) Osieki 1973 (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1973 – „I matrimonii fatti a Roma” – informacja o faktach z potocznej realnej rzeczywistości. Rzym – Wrocław 1974-1975 – Zbiory „Przedmiotów niepotrzebnych” i „Przedmiotów znalezionych” – Rzym 1977 – „Synchron” (Akcja) Dłusko 77, Trzy niezależne grupowe decyzje wyboru kierunku w przestrzeni przecięte w wybranym punkcie (model synchroniczny) (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1978 – „Bielszy niż śnieg” (Akcja) Jankowice 1978, – Próba zderzenia mitu z rzeczywistością (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1979 – „IN” (Instalacja) – Galeria „Akumulatory” Poznań, Wrocław (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1980 – „IN” – Sytuacja topograficzna Osieki (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem) 1982 – „Substanty” Galeria PIWNA, Warszawa 1983 – „I rzekł im...” Galeria PIWNA, Warszawa (wspólnie z Jerzym Fedorowiczem)

Uczestnictwo w sympozjach i wystawach ROK WYDARZENIE 1956 i 1957 Wystawa wiosenna plastyki koszalińskiej – rysunki, szkice do scenografii, rysunki – gwaszWystawa wiosenna plastyki koszalińskiej (ZPAP, CBWA) 1959 Wystawa malarstwa Słupsk – Koszalin (ZPAP, CBWA Szczecin) 1960 Jesienna wystawa plastyki koszalińskiej – Łódź1962/1963„I Plener Koszaliński Osieki 63” organizacja i uczestnictwo 1963 „Argumenty” Galeria Krzywe Koło „Parada Sztuki Nowoczesnej” Elbląg1964Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” II Plener 1965 Wystawa Sztuki Nowoczesnej Galeria „EL” w Elblągu „Konfrontacje”1965Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – III Plener 1966 „Konfrontacje” X-lecie ZPAP Koszalin I Sympozjum Artystów i Naukowców w Puławach „Forma” – metal „Sztuka w zmieniającym się świecie” Puławy, Lublin „Malarstwo – J. Fedorowicz, I. Kozera, L. Popiel, J. Ziemski” Galeria BWA – Wrocław IV Wystawa malarstwa ziem nadodrzańskich. 3 Festiwal Malarstwa Polskiego w Szczecinie„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – IV Plener 1967 Festiwal sztuk plastycznych „Porównania II” Sopot 11 Polskich Malarzy Pardubice Czechy „Przestrzeń, ruch, światło”, Wrocław„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – V Plener 1968 Współczesna Sztuka Polska SVEAGALLERIET Sztokholm, Szwecja Pomnik – kompozycja przestrzenna – Toruń IV Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego Szczecin 1969 I Sympozjum Plastyki Złotego Grona – Zielona Góra XXII Festiwal Sztuk Plastycznych w Sopocie – „Porównania III” 1970 Wrocław 70 Sztuka pojęciowa „Linia Falista” (projekt) V Festiwal Malarstwa Polskiego w Szczecinie Zjawiska Akustyczne i Świetlne w sztuce i otoczeniu człowieka – Warszawa1970„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – VIII Plener „A-B Metr” Akcja. 1971 V Wystawa i Sympozjum plastyki Złote Grono – Zielona Góra, Kompozycja podwójna 140X120 Porównania 4 – Sopot; Kompozycja potrójna (3 × 120x140),1971„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – IX Plener 1972 Sztuka Pojęciowa, BWA, Lublin Kontrapunkt, Wrocław, 1972–1973, I MATRIMONI FATTI A ROMA ROMA-WROCŁAW1972„Communication Paper” (SYSTEM) – m.in. list obiegowy do Edynburga (mailart-akcja) Galeria Demarco Edynburg, Galeria Sztuki Kreatywnej Wrocław1972„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – X Plener, Przekształcenie, Próba zapisu prostych działań w przestrzenie w postaci wzoru i dalsza nim manipulacja1973„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” – XI Plener

„Pejzaż Obiektywny” – Akcja

„Koszalin Superstar Bałtyku” – propozycje urbanistyczne Koszalin-Osieki 1975 „Projekty architektoniczne nadmorskich ośrodków” wystawa – Słupsk Galeria „Nowa brama” 1977 Sympozjum RelARTacje, Dłusko, „SYNCHRON” (akcja)1978 Wystawa „Plenery Osieckie” Berlin 1978 Sympozjum RelARTacje Jankowice 78 „Bielszy niż śnieg” (Akcja) 1979 Wystawa polskich artystów Varbergs Museum, Szwecja1979„IN’ (instalacja) Galeria Akumulatory Poznań, Wrocław, Płock 1980 Wystawa „Spotkania 80” Słupsk1980„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” Plener XVIII, „IN” SYTUACJA TOPOGRAFICZNA 1981 II Międzynarodowe Triennale Rysunku – Wrocław „Substant” „Przestrzeń w przestrzeni” Wrocław1981„Czas zdeterminowany” Wrocław org. J Chwałczyk1981„Międzynarodowe Spotkania Artystów, Naukowców i Teoretyków Sztuki w Osiekach” Plener XIX 1982 'Substanty” Galeria PIWNA 1983 „...I rzekł...” Galeria PIWNA 20/26, Warszawa 1983 „Znak krzyża” – Warszawa ul Żytnia 1984 Wystawa „Język geometrii” Zachęta Warszawa, „Semeion 84” tryptyk, tekst... 1986 „Geometria i ład” Galeria 72 – Sympozjum w Chełmie Lubelskim Wystawy pośmiertne 1990 „W Kręgu Krzywego Koła” Muzeum Narodowe w Warszawie1993„OSIEKI 1963-1961” Wystawa – dokumenta, Koszalin 1995 „Sztuka na Pomorzu po roku 1945” Szczecin, 1999 „Refleksja konceptualna w sztuce polskiej” – Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2008 Puławy 1966 – Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa2008Prekursorzy współczesności – nowoczesna sztuka Koszalina (1945-2000),

Szczecin 2008 2011 Mapy/Maps (Art cartography in the centre of Europe 1960-2011) Bratysława, Słowacja2016Ludmila Popiel – wystawa indywidualna (Fundacja Arton), Warszawa 2017 Inny Trans-Atlantyk Sztuka kinetyczna i op-art w Europie Wschodniej i Ameryce Łacińskiej w latach 50. – 70. MSN, Warszawa, São Paulo, Moskwa2018„Formy Nikłe” Ludmiły Popiel & Jerzego Fedorowicza (Fundacja Arton), Warszawa2019IN / Ludmiła Popiel i Jerzy Fedorowicz Galeria „EL”, Elbląg

Teksty Popiel, L. (1978), „Czas aktualny sztuki i cywilizacji pośpiechu, czy istnieje więź bezkolizyjna?”, W.A. Matuszewski, red. SytuARTacje, Jankowice 2–11 lutego 1978 Popiel, L. (1978), „Kicz” (manuskrypt) Ludmiła Popiel, Jerzy Fedorowicz (1972), „Definicja Sztuki”

Spotkania artystów, naukowców i teoretyków sztuki w Osiekach W 1962 Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel poznali w Koszalinie Mariana Bogusza i w wyniku wielu spotkań w ich mieszkaniu narodził się pomysł spotkań artystów w OsiekachKultura Koszalińska Almanach 2008, ISSN 1896-5504, Andrzej Ciesielski str 167..

Plenery okazały się niezwykle udanym wydarzeniem artystycznym. W spotkaniach tych uczestniczyli najwybitniejsi artyści i intelektualiści tamtych czasów, m.in. Tadeusz Kantor, Julian Przyboś, Henryk Stażewski, Artur Sandauer i Henryk Berlewi. Jerzy Ludwiński nazwał Ludmiłę Popiel i Jerzego Fedorowicza „twórcami epoki plenerów”Marczak I. (1982). Działalność społeczna i twórczość artystyczna Ludmiły Popiel i Jerzego Fedorowicza. Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. (niepublikowana praca magisterska pod kier J. Boguckiego) str 10.. Spotkania w Osiekach, które Julian Przyboś nazywał „letnią stolicą sztuki polskiej”, weszły do kanonu polskiej sztuki nowoczesnej.

Prace projektowe Głównie w latach 70. wraz z mężem wykonała wiele projektów w dziedzinie sztuki użytkowej. Były to głównie projekty wnętrz nadmorskich ośrodków sanatoryjnych i wczasowych (Wystawa. – Słupsk), urzędów stanu cywilnego, mebli. Autorka wielu znanych ex librisów.

Życiorys Dzieciństwo spędziła w Chorzelowie, gdzie od 1933 ojciec kierował szkołą. W 1949, po ukończeniu gimnazjum i liceum w Mielcu, rozpoczęła studia na wydziałach architektury wnętrz Akademii Sztuk Plastycznych w Krakowie oraz filologii angielskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego (wydział rozwiązany w 1951). W 1954 ukończyła Krakowską Akademię Sztuk Plastycznych na wydziale architektury wnętrz.

Jako stypendystka Ministerstwa Kultury, wraz z mężem Jerzym Fedorowiczem i pierwszą grupą artystów przyjechała do Koszalina. Ze względu na brak jakichkolwiek organizacji zrzeszających artystów, założyli lokalny oddział ZPAPKultura Koszalińska Almanach 2008, ISSN 1896-5504, Andrzej Ciesielski str 166., co zapoczątkowało utworzenie środowiska artystycznego.

Kolejno mieszkała i tworzyła w Koszalinie, Rzymie i Warszawie. Lata 50–60 w jej twórczości, to głównie sztuka o charakterze poszukiwań wizualnych.

W latach 70. XX w. związała się ze światowym nurtem sztuki pojęciowej, prekursorka konceptualizmu w PolsceMagazyn SZUM, ISSN 2300-3391, str 150, Piotr Policht.

Autorka prac wizualnych, akcji, instalacji, projektów konceptualnych.

Życie prywatne Była bratanicą polityka Karola Popiela oraz córką Konstantego Popiela.

Upamiętnienie

4 września 2026 roku w Muzeum w Koszalinie otwarto retrospektywną wystawę „Jerzy Fedorowicz i Ludmiła Popiel. Poza obrazem”, poświęconą twórczości Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel. Wystawa została przygotowana we współpracy z Fundacją „Osieki” im. Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel.

Tego samego dnia, jako wydarzenie towarzyszące otwarciu wystawy, na budynku przy ul. Młyńskiej 8 w Koszalinie, z którym artyści byli przez wiele lat związani, odsłonięto poświęconą im tablicę pamiątkową. Tablicę ufundowała Fundacja „Osieki” im. Jerzego Fedorowicza i Ludmiły Popiel.

Przypisy

Bibliografia

Ciesielski, A (2009). Kultura Koszalińska Almanach 2008, ISSN 1896-5504. Fedorowicz, J.(1993). Krzywe Koło – Koszalin – Osieki 1960-1963. Katalog wystawy: Osieki 1963–1981. Wystawa Dokumenta. Muzeum Okręgowe w Koszalinie, Dział sztuki współczesnej, Koszalin. Fedorowicz, J.(1995). Czas przeszły dokonany.40 lat Związku Polskich Artystów Plastyków na Pomorzu Środkowym. Koszalin Fedorowicz, J.(2008). Słowo wstępne. W: J. Chrobak, M. Rogalski i M. Wilk: Panoramiczny happening morski i Tadeusz Kantor w latach 1964–1968.Cricoteka:Kraków, 2008, str 7-13