Smithsonian American Art Museum and the Renwick Gallery (Smithsońskie Muzeum Sztuki Amerykańskiej i Galeria Renwicka) – galeria sztuki w Waszyngtonie założona w roku 1829 przez Johna Vardena. Smithsonian American Art Museum jest jednym z najstarszych amerykańskich muzeów sztuki. Jego zbiory wzięły swój początek z darów pochodzących z kolekcji prywatnych i od organizacji artystycznych istniejących w stolicy kraju przed założeniem Smithsonian Institution w 1846 roku. Muzeum z biegiem lat powiększało swe zbiory stając się ośrodkiem naukowym i miejscem zachowania dziedzictwa kulturowego Ameryki. Obecnie jego kolekcja składa się z prac reprezentujących wszystkie dziedziny sztuki, powstałych w okresie ponad 300 lat. Muzeum posiada jedną z największych kolekcji sztuki amerykańskiej na świecie (ponad 41 000 dzieł). Obecnie Smithsonian American Art Museum tworzy jeden kompleks muzealny razem z założoną w 1972 Renwick Gallery. W historycznym budynku muzeum mieści się ponadto National Portrait Gallery.
Oba historyczne budynki muzeum, Old Patent Office i Renwick Gallery zostały w 1966 roku wpisane na listę zabytków USA National Register of Historic Places, odpowiednio jako poz. nr #66000902 i poz. nr #66000867.
Historia XIX wiek W 1829 roku John Varden, mieszkaniec Waszyngtonu założył skromne, stałe muzeum, przeznaczając na jego zbiory własną kolekcję sztuki europejskiej. Początkowo kolekcja ta eksponowana była w pomieszczeniu dobudowanym do jego domu, znajdującego się w pobliżu Kapitolu. W 1841 roku kolekcja Vardena została wystawiona w nowo wybudowanym budynku Urzędu Patentowego będącego dziś siedzibą muzeum. Jednocześnie Varden został „kustoszem” nowo utworzonego „Instytutu Narodowego” ds. państwowych eksponatów artystycznych i historycznych. Wśród obrazów i rzeźb znalazła się Deklaracja niepodległości Stanów Zjednoczonych i maszyna drukarska Benjamina Franklina.
Założenie w roku 1846 Smithsonian Institution przyćmiło prestiż instytutu Vardena, który później został rozwiązany. Po roku 1858 wiele eksponatów instytutu przeniesiono z budynku Urzędu Patentowego do nowo zbudowanego Smithsonian Castle. Pozostała część kolekcji znalazła się tam w 1862 roku. Pożar, jaki wybuchł w Smithsonian Castle w roku 1865 zahamował na pewien czas rozwój kolekcji. Do końca XIX w. większość dzieł sztuki została przekazana na zasadzie wypożyczenia do Biblioteki Kongresu oraz do Corcoran Gallery of Art.
XX wiek thumb|240px|Dział sztuki nowoczesnej i współczesnej Smithsonian American Art Museum W 1906 roku Harriet Lane, siostrzenica 15. prezydenta Stanów Zjednoczonych Jamesa Buchanana wymusiła na sądzie federalnym ważną decyzję o uznaniu zbiorów Smithsonian jako Narodowej Galerii Sztuki (National Gallery of Art). Przyjęcie takiej nazwy sprawiło, że na poczet kolekcji zaczęły wpływać duże dary. Wśród nich znalazła się kolekcja Johna Gellatly oraz obrazy amerykańskich impresjonistów i pejzażystów ze szkoły z Barbizon, należące do Williama T. Evansa.
Kiedy w 1937 z inicjatywy Kongresu Stanów Zjednoczonych została założona galeria sztuki National Gallery of Art, dotychczasowe muzeum o tej nazwie zmieniło ją na National Collection of Fine Arts; pod tą nazwą placówka funkcjonowała do roku 1968.
W roku 1957 siedzibą muzeum stał się dawny budynek Urzędu Patentowego, uratowany w ostatniej chwili przed wyburzeniem i decyzją Kongresu Stanów Zjednoczonych przeznaczony na potrzeby kolekcji. W 1968, po gruntownym remoncie, muzeum zostało otwarte dla publiczności. W 1972 roku została otwarta także Renwick Gallery jako oddział muzeum przechowujący zbiory amerykańskiego rzemiosła artystycznego.
W 1980 roku w ramach inicjatywy Smithsonian Institute mającej na celu ujednolicenie nazw wielu muzeów i podkreślenie narodowego zakresu ich zbiorów nazwa muzeum została zmieniona na National Museum of American Art. Od tego czasu muzeum skoncentrowało się wyłącznie na skupowaniu i promocji prac artystów działających w Stanach Zjednoczonych. Dwadzieścia lat później muzeum wystąpiło z propozycją powrotu do dawnej nazwy, Smithsonian American Art Museum, jako łatwej do zapamiętania i prezentującej w bezpośredni sposób misję placówki. w październiku 2000 roku Kongres Stanów Zjednoczonych zatwierdził tę zmianę.
Architektura Zabytkowy budynek Smithsonian American Art Museum, z którego korzysta również galeria National Portrait Gallery, jest jednym z najstarszych budynków publicznych zbudowanych w Waszyngtonie (po Białym Domu i Kapitolu) i jest uważany za jeden z najwspanialszych przykładów publicznej architektury neoklasycznejznanej w Ameryce Północnej pod nazwą Greek Revival w Stanach Zjednoczonych. W pierwotny projekt budynku zaangażowanych było kilku znaczących XIX-wiecznych amerykańskich architektów, m.in.: Robert Mills (1781–1855), Ithiel Town (1784–1844), Alexander Jackson Davis (1803–1892), Thomas Ustick Walter (1804–1887) i William Parker Elliot (1807–1854). Cztery skrzydła budynku zostały wykonane z piaskowca z Wirginii, z marmuru i granitu z Maine, Massachusetts, Connecticut i Maryland.
4 lipca 1836 roku prezydent Andrew Jackson wydał zgodę na budowę ognioodpornego gmachu dla Urzędu Patentowego. Budynek został zaprojektowany dla uczczenia amerykańskiej wynalazczości, technicznej inwencji i postępu naukowego, które to cechy miała uosabiać procedura przyznawania patentu.
W 1836 roku pod kierunkiem Roberta Millsa rozpoczęto budowę skrzydła południowego.
W 1840 roku Urząd Patentowy przeniesiono do skrzydła południowego; samo skrzydło zostało ukończone w 1842 roku. Budynek był przeznaczony do publicznej prezentacji modeli patentowych, które zostały przedłożone przez ich wynalazców. Oprócz modeli patentowych na trzecim piętrze budynku wystawiono rządowe kolekcje historyczne, zbiory naukowe i dzieł sztuki, w tym Deklarację niepodległości Stanów Zjednoczonych i namiot polowy George’a Washingtona.
W latach 1849–1855 zbudowano skrzydło wschodnie, początkowo pod nadzorem Roberta Millsa, a od 1851 roku – Thomasa Usticka Waltera, architekta Kapitolu. Skrzydło to jest jedyną zachowaną do dziś częścią pierwotnego budynku. W latach 1852–1857 zbudowano skrzydło zachodnie, a w latach 1856–1868 skrzydło północne. thumb|240px|Budynek po pożarze w 1877
W latach 1849–1917 w budynku mieściły się różne biura Departamentu Spraw Wewnętrznych. Podczas wojny secesyjnej budynek był wykorzystywany jako szpital wojskowy i koszary. W marcu 1865 roku odbył się w nim bal inauguracyjny prezydenta Abrahama Lincolna. W 1877 roku w wyniku pożaru zniszczone zostały górne piętra skrzydła północnego i zachodniego; większą część trzeciego piętra odbudował Adolf Cluss w popularnym wówczas stylu wiktoriańskim.
Kiedy w roku 1932 Urząd Patentowy wyprowadził się z budynku, a jego miejsce zajęła agencja rządowa United States Civil Service Commission. W 1950 roku budynek został przeznaczony do rozbiórki, ale członkowie rodzącego się wówczas ruchu na rzecz zachowania spuścizny historycznej zdołali w roku 1955 ostatecznie przekonać prezydenta Dwighta Eisenhowera do zmiany tej decyzji. W 1958 roku budynek na mocy decyzji Kongresu Stanów Zjednoczonych został przekazany na rzecz Smithsonian American Art Museum i National Portrait Gallery. W 1965 roku został wpisany na listę National Historic Landmark, a w roku 1966 – na listę National Register of Historic Places. W styczniu 1968 roku po gruntownej, trwającej 4 lata, renowacji budynek został otwarty dla publiczności jako Smithsonian American Art Museum.
W latach 2000–2006 miała miejsce ostatnia jak dotąd renowacja budynku, dzięki której odzyskał on dawną świetność
Zbiory Smithsonian American Art Museum jest poświęcone sztuce amerykańskiej i artystom Stanów Zjednoczonych. Kolekcja sztuki amerykańskiej liczy ponad 41 000 dzieł i jest jedną z największych tego typu na świecie. W zbiorach muzealnych, zasobach naukowych, wystawach i programach publicznych reprezentowane są wszystkie regiony, kultury i tradycje Stanów Zjednoczonych. Portret epoki kolonialnej, XIX-wieczny pejzaż, amerykański impresjonizm, XX-wieczny realizm i abstrakcja, projekty epoki New Deal, rzeźby, fotografie, grafika i rysunki, współczesne rzemiosło, sztuka afroamerykańska i latynoamerykańska oraz sztuka ludowa. Zgromadzone zostały prace ponad 7000 artystów amerykańskich, w tym: Johna Singletona Copleya, Winslowa Homera, Johna Singera Sargenta, Childe'a Hassama, Mary Cassatt, Jamesa McNeilla Whistlera, Georgii O’Keeffe, Edwarda Hoppera, Jacoba Lawrence’a, Roberta Rauschenberga, Nam June Paika i Martina Puryeara.
Sztuka kolonialna thumb|John Singleton Copley, Pani George Watson, 1765 Kolekcję muzeum rozpoczynają prace powstałe w okresie istnienia kolonii Nowa Hiszpania i Nowa Anglia. Najstarsze z dzieł pochodzą z XVII-wiecznego Portoryko, są to: obraz Święta Barbara z lat 1680–90 i malowana rzeźba z drewna Matka Boska Bolesna z lat 1675–1725. Kolekcja zawiera dzieła sztuki odzwierciedlające przekształcanie się trzynastu kolonii w państwo; są tu zarówno portrety (pędzla takich artystów jak John Singleton Copley, Charles Willson Peale i Gilbert Charles Stuart) jak i pejzaże (Thomas Cole) czy rzeźby (Horatio Greenough).
Przykładem sztuki kolonialnej jest portret pani George Watson, przedstawiający żonę bogatego kupca z Bostonu, portowego miasta, które było ważnym ośrodkiem żeglugi i handlu w angielskich koloniach. Kobieta jest ubrana w modną, satynową suknię z dekoltem, wykończoną białą koronką. W ręku trzyma wazon, przypominający kształtem jej postać. Materiał, z którego uszyto suknię oraz jej luksusowe wykończenie pochodziły ze stoczni George’a Watsona, importera towarów z Europy; świadczyły one o jego sukcesie ekonomicznym podkreślając zarazem fakt, iż mógł sobie pozwolić na zamówienie portretu małżonki u Copleya, czołowego bostońskiego malarza. Sama pani Watson została ukazana jako szacowna angielska dama, a zarazem przedstawicielka nowego amerykańskiego społeczeństwa.
Sztuka XIX wieku Hudson River School thumb|Asher Brown Durand, Równiny Dover w hrabstwie Dutchess, 1848 Na sztukę XIX wieku składa się dorobek szkoły Hudson River School oraz dzieła amerykańskiego impresjonizmu i wieku pozłacanego. Kolekcja sztuki XIX wieku odzwierciedla przekształcanie się młodego państwa w światowe mocarstwo. Malowane wówczas pejzaże dokumentują ekspansję terytorialną Stanów Zjednoczonych na zachód przedstawiając uroki wodospadu Niagara lub Wielkiego Kanionu. Ekspansja ta umożliwiła takim artystom, jak Albert Bierstadt, Thomas Moran i Frederic Sackrider Remington poznanie nowego terytorium i stworzenia kroniki osadnictwa granicznego. Przedstawianie w krajobrazie człowieka miało symbolizować jego współistnienie z naturą, jak w obrazie Ashera Duranda Równiny Dover w hrabstwie Dutchess.
George Catlin and His Indian Gallery thumb|George Catlin, Stu-mick-o-súcks (Buffalo Bull's Back Fat), 1832 Do skarbów w muzealnych zbiorach należy kolekcja ponad 400 obrazów George’a Catlina, ukazujących „zwyczaje i obyczaje” plemion indiańskich żyjących w latach 30 XIX wieku. Imponujący portret Stu-mick-o-súcks (Buffalo Bull's Back Fat), namalowany w 1832 roku w Fort Union przedstawia Buffalo Bull’s Back Fata, wodza indiańskiego plemienia Kainai, które zamieszkiwało tereny dzisiejszego pogranicza Stanów Zjednoczonych i Kanady. Catlin uważał, że spośród plemion pól nocnych rejonów Wielkich Równin Kainai byli najmniej zepsuci kontaktami z białym człowiekiem. Artysta przyczynił się do upowszechnienia, zarówno w Ameryce jak i w Europie, ich wizerunku jako ludzi szlachetnych z natury. Portret wodza Stu-mick-o-súcksa został w 1846 roku wystawiony w paryskim Salonie, gdzie wzbudził zainteresowanie.
Impresjonizm i wiek pozłacany thumb|left|Childe Hassam, The South Ledges, Appledore, 1913