Świedziebnia (1867–1940 gmina Dzierzno) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim. Siedzibą gminy jest Świedziebnia.

W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa toruńskiego.

Według danych z 31 grudnia 2013 gminę zamieszkiwało 5209 osób.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Świedziebnia ma obszar 103,83 km², w tym: użytki rolne: 73% użytki leśne: 17%

Gmina stanowi 10% powierzchni powiatu.

Ochrona przyrody Na terenie gminy znajduje się rezerwat przyrody Mszar Płociczno chroniący torfowisko przejściowe wraz z gatunkami reliktowymi.

Demografia Dane z 31 grudnia 2013: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 5209 100 2562 49,2 2647 50,8gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 50,2 24,7 25,5

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Świedziebnia w 2014 roku

Historia

Przedwojenną poprzedniczką gminy Świedziebnia była gmina Dzierzno, która powstała w 1867 roku w powiecie rypińskim w guberni płockiej. W okresie międzywojennym gmina Dzierzno należała do powiatu rypińskiego w woj. warszawskim. 1 kwietnia 1938 roku gminę wraz z całym powiatem rypińskim przeniesiono do woj. pomorskiego. Siedzibą gminy Dzierzno była ŚwiedziebniaGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.

24 października 1940 gminę Dzierzno zniesiono, przekształcając ją w gminę Świedziebnia (Schwetheim)Amtsbezirk Schwetheim; Równocześnie gromady Dzierzno i Szynkowizna włączono do sąsiedniej gminy Osiek (Lindenschanz)Amtsbezirk Lindenschanz.

Po wojnie, dekretem PKWN z 21 sierpnia 1944 o trybie powołania władz administracji ogólnej I i II instancji, uchylono wszelki zmiany w podziale administracyjnym państwa wprowadzone przez okupanta (art. 11). Jednak, zmiany w podziale administracyjnym powiatu rypińskiego wprowadzone podczas wojny utrzymywały się w praktyce także po wojnie. Było to praktykowane do tego stopnia, że Wojewoda Pomorski wydał 22 kwietnia 1950 specjalne ogłoszenie informujące o powróceniu do stanu administracyjnego z 1 września 1939, podkreślając szczególnie, że „gromady Szynkowizna i Dzierzno należą do gminy wiejskiej Dzierzno a nie do gminy wiejskiej Osiek"Pomorski Dziennik Wojewódzki. 1950, nr 10, poz. 208. Tak więc przedwojenna gmina Dzierzno funkcjonowała de iure także po wojnie, choć w praktyce nadal stosowano zarówno nazewnictwo jak i skład gmin wprowadzony przez okupanta. Na przykład, GUS-owski oficjalny Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r. dalej wylicza gminę Świedziebnia w miejsce gminy Dzierzno, a gromady Dzierzno i Szynkowizna nadal zalicza do gminy OsiekWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Podobnie było nawet w wydawnictwach wojewódzkich, np. w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 1954 w opisie gmin i gromad podlegających transformacji w związku z reformą administracyjną państwaUchwała Nr 24/10 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu rypińskiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63). Brak konsensusu trwał do jesieni 1954, kiedy to formalnie zniesiono gminy wiejskie w miejsce gromad.

Dopiero gmina utworzona w 1973 roku nazywa się formalnie ŚwiedziebniaUchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972, Nr. 17, Poz. 200)..

Zabytki thumb|Świedziebnia, kościół Podwyższenia Krzyża św. thumb|Księte, kościół Wniebowzięcia NMP Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy: drewniany kościół filialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny z przełomu XVIII/XIX w. w miejscowości Księte, nr A/349 z 31.08.1927 roku zespół kościelny parafii pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego w Świedziebni, obejmujący: kościół z lat 1876-79; cmentarz przykościelny; bramę końca XIX w., nr A/1260/1-3 z 28.12.2006 roku.

Sołectwa Chlebowo, Dzierzno, Granaty, Grzęby, Janowo, Kłuśno, Księte, Mełno, Michałki, Okalewko, Rokitnica-Wieś, Rokitnica Nowa, Świedziebnia, Zasadki, Zasady, Zduny.

Pozostałe miejscowości Brodniczka, Niemojewo, Ostrów, Płociczno, Zasady Nowe.

Sąsiednie gminy Bartniczka, Brodnica, Górzno, Lubowidz, Osiek, Rypin, Skrwilno

Przypisy

Kategoria:Polskie gminy bez herbu