Gorgoszewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Kaźmierz.
Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Wymieniona ona została po raz pierwszy w łacińskojęzycznym dokumencie z 1422 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną staropolską nazwą „Gorgosewo”, 1424 „Pogwisdowo alias Gorgossewo”, 1428 „Gorgoszewo”, 1444 „Gorgoschewo”, 1606 „Gorgossewo”.
W średniowieczu osobną częścią wsi było „Pogwizdowo”, które ostatecznie zostało wchłonięte przez Gorgoszewo. Miejscowość ta notowana była wcześniej. W 1418 zanotowana jako „Pogwysdowo, Pogwizdowo, Pogwisdowo”, a w 1424 „Pogwisdowo alias Gorgossewo” .
Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością szlachecką należącą do polskiej szlachty z rodu Witkowskich. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1446 miejscowość leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego w parafii Bytyń.
Część wsi „Pogwizdowo” Pogwizdowo było historyczną częścią wsi i to jej właśnie dotyczą pierwsze zachowane zapisy historyczne. W 1418 odnotowano dawnych właścicieli tej części, braci Jana i Dzierżsława, którzy toczyli spór sądowy z Piotrem dziedzicem z Bytynia oraz Mołdawska, który dowodził, że nie wziął 20 grzywien z Pogwizdowa dziedziny należącej do Jana i Dzierżka.
Kolejny zapis o Pogwizdowie pochodzi z 1418 i wymienia Bodzętę i Mikołaja dziedziców z Młodawska i Bytynia, braci Piotra z Bytynia, który był w sporze ze Szczepanem dziedzicem w Wilkowie koło Buku o kopce graniczne pomiędzy Młodawskiem a Pogwizdowem.
W 1424 Dziersław i Jan oraz Tomisława córka Mikosza niegdyś dziedzice w Rościegniewicach i Pogwizdowie odstąpili Sędziwojowi z Witkowic swoje prawo bliższości do Rościegniewic i Pogwizdowa czyli do Gorgoszewa. Sąd orzekł, ze jeśli posiadają oni jakieś dokumenty dotyczące tych dziedzin, to mają być one skasowane, a długoletnie spory zakończone ugodą. W ten sposób wieś stała się własnością Witkowskich.
W latach 1424-1425 jako właściciel wsi notowany był Sędziwój Witkowski z Witkowic i z Rościegniewic. W 1425 przedłożył w sądzie dokument sprzedaży (łac. „litera resignatoria”) części w Rościegniewicach i Pogwizdowie inaczej zwanym Gorgoszewem, którą to część mieli bracia Dziersław i Jan. Woźny sądu ziemskiego zeznał, że pozwał wszystkich, którzy mieli prawo bliższości do tej części i nikt się nie stawił przed sądem. Pogwizdowo nie występuje już później w dokumentach historycznych oraz w XVI wiecznych rejestrach poborowych.
Gorgoszewo Nazwa Gorgoszewa pojawia się po raz pierwszyw 1422 przy zakupie części wsi zwanej Pogwizdowo przez polską szlachtę noszącą odmiejscowe nazwisko Witkowskich przybrane od nazwy wsi Witkowice .
W 1428 Maciej pleban z Bytynia toczył spór z wieśniakami z Rościegniewic, którzy uprawiali role w Gorgoszewie żądając dziesięciny snopowej z ról w Gorgoszewie. Wieśniacy zeznali przed sądem, że z ról w Rościegniewicach płacili po 8 groszy tytułem dziesięciny oraz że panowie dodali im część ról gorgoszewskich. Pleban wnosił o jeden grosz z tych dodatków, tak aby płacono mu dziesięcinę w wysokości 9 groszy z łanu oraz z dodatkowych ról, na co wieśniacy zgodzili się.
W 1462 sąd przysądził Bernardowi z Wysoczki wwiązanie w części dóbr Macieja i Jana z Witkowic, Gorgoszewa i Rościegniewic, dopóki nie zapłacą oni 68,5 grzywny oraz kary. W 1472 Jan i Maciej bracia niedzielni z Witkowie sprzedali Mikołajowi z Bytynia ósmą część Gorgoszewa oraz ósmą część Rościegniewic i całą część w Witkowicach za 200 grzywien.
W połowie XV wieku część wsi była także własnością Bytyńskich, a potem Konarzewskich. W 1446 Wyszota z Bytynia dał Dorocie żonie Bernarda z Wysoczki dwa łany w Jabłonce koło Trzciela, (obecnie to Jabłonka Stara) oraz 100 grzywien w zamian za ósmą część w Rościegniewicach i ósmą część w Gorgoszewie. W 1446 Wyszota Bytyński zakupił od Marcina z Witkowa ósmą część w Gorgoszewie za 40 grzywien.
W 1496 Sędziwój Witkowski zapisał swojej żonie Katarzynie córce Stanisława Sławieńskiego po 130 grzywien posagu oraz wiana na połowie części z działów z bratem Jakubem Witkowskim w Witkowicach, na połowach części w Gorgoszewie i Rościegniewicach i na połowie jeziora Rościągniewice. W 1508 zapisał on żonie Barbarze Kunińskiej po 70 grzywien posagu i wiana na połowie swych części w Witkowicach, Rościegniewicach i Gorgoszewie, tzn. m. in. na wolnym wyrębie w zapuście wsi Gorgoszewo na swoją potrzebę.
W 1506 Mikołaj Bytyński zapisał swojej żonie Elżbiecie córce Andrzeja Sarbskiego ze wsi Sarb koło Buku (obecnie to Sarbia) po 60 grzywien posagu oraz wiana na czwartej części w Witkowicach, czwartej części Rościegniewic i na dwóch częściach Gorgoszewa.
W 1513 opiekunowie Macieja, Doroty i Jadwigi dzieci Mikołaja Bytyńskiego wydzierżawili Janowi Kunowskiemu plebanowi w Bytyniu dobra Bytyń wraz z inwentarzem we dworze, z folwarkiek i z dwoma częściami wsi Gorgoszewo, z wyjątkiem lasów czyli poręby. W 1525 Jadwiga Bytyńska zakonnica w Owińskach przyrzekła, a w 1526 sprzedała za 2000 grzywien sędziemu kaliskiemu Piotrowi Konarzewskiemu Bytyń, części we wsiach Rościegniewice, Witkowice, Gorgoszewo, całą dziedzinę opustoszałą Bądowo, jakie jej przypadły po śmierci brata Macieja Bytyńskiego.
W 1533 Elżbieta Słupska zwana też Kcyńską wdowa po Wojciechu Słupskim, tenutariuszu Kcyni skwitowała Piotra Konarzewskiego z sumy 1000 grzywien zapisanej jej na mieście Bytyń, wsiach osiadłych Rościegniewice i Witkowice i częściach wsi opustoszałej Gorgoszewo i Bądowo. W 1537 Andrzej Konarzewski dał w dożywocie swojej żonie Dorocie córce zmarłego Jana Sławskiego miasto Bytyń, wieś Konarzewo, części wsi Witkowice i Gorgoszewo, całą wieś opustoszałą Bądowo i części w Rościegniewicach.
W 1538 Jakub Jaskólecki sprzedał swojemu bratu Marcinowi Jaskóleckiemu za 250 grzywien z zastrzeżeniem prawa wykupu połowy wsi Witkowice, Rościegniewice i całą dziedzinę opustoszałą Gorgoszewo, które nabył od Andrzeja Witkowskiego z zastrzeżeniem prawa wykupu.
Wieś szlachecka położona była w 1580 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Przypisy
Bibliografia
TERYT
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kaźmierz (gmina)