Andrzej Schinzel (ur. 5 kwietnia 1937 w Sandomierzu, zm. 21 sierpnia 2021 w Konstancinie-Jeziornie) – polski matematyk zajmujący się teorią liczb, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk, pracownik Instytutu Matematycznego PAN. Schinzel był między innymi uczniem, współpracownikiem i kontynuatorem dzieła Wacława Sierpińskiego oraz jego biografem.
Życiorys Syn lekarza Zygmunta Schinzla (1887–1974) i artystki malarki Wandy Marii z d. Świeżyńskiej (1905–2001), brat psychologa i szachisty Władysława Schinzla. Jako czternastolatek, w dziewiątej klasie tzw. jedenastolatki, został laureatem II Olimpiady Matematycznej (1950/51), zajmując w niej pierwsze miejsce.
W 1958 ukończył studia na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W roku 1960 uzyskał doktorat pod kierownictwem prof. Wacława Sierpińskiego. W latach 1960–1961 był stypendystą Fundacji Rockefellera w Cambridge i Uppsali. Doktor habilitowany od roku 1962, profesor nadzwyczajny od roku 1967, zwyczajny od roku 1974, członek korespondent PAN od roku 1979, członek rzeczywisty od roku 1994. Pracował w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. Wieloletni kierownik Zakładu Teorii Liczb i przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Matematycznego PAN, a także członek Komitetu Głównego Olimpiady Matematycznej.
W ciągu czterdziestu lat był wydawcą czasopisma „Acta Arithmetica”. Jednym z wypromowanych przez niego doktorów był prof. Henryk Iwaniec.
Członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności (2004), członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek honorowy Węgierskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Matematycznego i Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego, członek korespondent Austriackiej Akademii Nauk, członek Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldina. Członek i protektor czynny Archikonfraterni Literackiej w Warszawie. Trzykrotnie (1993, 2001, 2003) uczestniczył w letnich seminariach w rezydencji papieskiej w Castel Gandolfo na zaproszenie Jana Pawła II.
28 sierpnia 2021 roku został pochowany w grobie rodzinnym na Cmentarzu Katedralnym w Sandomierzu.
Dorobek naukowy i zainteresowania badawcze Opublikował ok. 300 prac z zakresu matematyki, zarówno w Polsce, jak i za granicą. Zajmował się wieloma obszarami teorii liczb:
analityczną teorią liczb, algebraiczną teorią liczb, równaniami diofantycznymi, geometrią liczb, szczególnie algebraicznymi i arytmetycznymi aspektami wielomianów.
Współpracował też z Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, prowadząc jeden z wykładów popularnych z serii „Drogi do rzeczywistości” Andrzej Schinzel, Liczby urojone, kanał Centrum Nauki Kopernik w Warszawie na YouTube, 20 października 2015 [dostęp 2021-09-15]..
Był zaangażowany w działalność na rzecz krajowego środowiska naukowego. Aktywnie uczestniczył w działalności Polskiego Towarzystwa Matematycznego – w latach 1981–1983 sprawował funkcję jego wiceprezesa. W 2009 r. został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Wśród jego aktywności było uczestniczenie w redakcjach i badania z historii nauki – sprawował funkcję redaktora czasopism „Antiquitates Mathematicae” i „Acta Arithmetica”.
Publikacje książkowe 1964: Elementary theory of numbers, Państwowe Wydawnictwo Naukowe (wraz z Wacławem Sierpińskim) 1976: Wacław Sierpiński, Iskry 1982: The number of zeros of polynomials in valuation rings of complete discretely valued fields, Instytut Matematyczny PAN 1982: Selected topics on polynomials, University of Michigan Press 1993: On reducible trinomials, Instytut Matematyczny PAN 2000: Polynomials with special regard to reducibility, Cambridge University Press 2005: On weak automorphs of binary forms over an arbitrary field, Instytut Matematyczny PAN (wraz z Jerzym Browkinem) 2007: Elementary, analytic and geometric number theory, European Mathematical Society (wraz z Henrykiem Iwańcem) 2007: Henryk Iwaniec, Władysław Narkiewicz, Jerzy Urbanowicz (wydawcy): Andrzej Schinzel – Selecta, European Mathematical Society (dwa tomy)
Odznaczenia i wyróżnienia Zaszczyty państwowe i samorządowe Odznaczony Krzyżem Komandorskim (2002), Krzyżem Oficerskim oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Krzyżem „Pro Ecclesia et Pontifice”. Honorowy obywatel Sandomierza (2016).
Doktoraty honorowe Doktor honoris causa Uniwersytetu w Caen (1998), Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (19 grudnia 2011) i Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (23 lutego 2012).
Inne nagrody W 1982 roku otrzymał Medal im. Wacława Sierpińskiego, a w 1992 Medal im. Stefana Banacha.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Prof. Andrzej Schinzel na zdjęciach w Narodowym Archiwum Cyfrowym
[dostęp 2021-10-30].
Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Polscy matematycy XXI wieku Kategoria:Polscy teoretycy liczb Kategoria:Naukowcy o liczbie Erdősa = 1 Kategoria:Polscy biografowie uczonych Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Matematycznego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Członkowie Archikonfraterni Literackiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Francji Kategoria:Honorowi obywatele Sandomierza Kategoria:Laureaci medalu im. Wacława Sierpińskiego Kategoria:Laureaci medalu im. Stefana Banacha Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice Kategoria:Ludzie urodzeni w Sandomierzu Kategoria:Urodzeni w 1937 Kategoria:Zmarli w 2021 Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Katedralnym w Sandomierzu