Poraj (do 1925 gmina ChorońM.P.1925.40.153) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Siedziba gminy to Poraj.

Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 10 605 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku gminę zamieszkiwało 10 925 osób.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku gminę zamieszkiwało 10 914 osób.

Historia

Poraj i jego okolice wchodziły od reformy gminnej w Królestwie Polskim w skład gminy Choroń, która należała do powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279).

W czasie I wojny światowej (1915–19) gminę Choroń przecięła granica delimitacyjna pomiędzy niemieckim a austriackim okupantem. Część austriacką (liczącą w 1916 roku 2414 mieszkańców) włączono do nowo utworzonego powiatu dąbrowskiego, zachowując gminę o nazwie ChorońStan szkolnictwa powszechnego w grudniu 1917 r. na terytorjum obu byłych jeneralnych gubernatorstw: Warszawskiego i Lubelskiego. Ludniejszą część niemiecką (liczącą w 1916 roku 3178 mieszkańców). Niemcy przekształcili 27 lutego 1915 w gminę Poraj w powiecie będzińskim, składającą się z miejscowości położonych na zachód od Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, czyli Gienzyn (Gęzyn), Jastrzębie (Jastrząb) i Kuźnica (Kuźnica Stara) oraz główna, zachodnia część Poraja. Do gminy Poraj dołączono także miejscowość Masłońskie z przeciętej granicą gminy Żarki oraz folwark i domy mieszkalne Oczko z dotychczasowej gminy Koziegłowy. Pierwszym wójtem Poraja został Ludwik von RyczowolskiKreis-Blatt des Kreises Bendzin, 1915, No. 2 (str. 8).

Po wojnie władze polskie ponownie zespoiły rozdzielone gminy Choroń i Poraj, przywracając jednostce jej pierwotną nazwę Choroń, natomiast zachowując siedzibę w PorajuRozporządzenie z d. 29 marca 1919 r. w przedmiocie przywrócenia na terenie b. Królestwa Kongresowego dawnych granic gmin wiejskich, zmienionych prze władze okupacyjne niemieckie i austriacko-węgierskie (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 1919, nr 21, poz. 265). W okresie międzywojennym gmina Choroń należała do powiatu będzińskiego w woj. kieleckim. 18 lutego 1925 roku gmina Choroń została zniesiona przez przemianowanie na Poraj. 1 stycznia 1927 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego w tymże województwie. Tekst błędnie podaje że gmina Choroń weszła 1 stycznia 1927 roku w skład nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego, ponieważ jednostka została zniesiona w 1925 roku (powinno być: "gmina Poraj").

Po wojnie gmina przez bardzo krótki czas zachowała przynależność administracyjną, lecz już 18 sierpnia 1945 roku została wraz z całym powiatem zawierciańskim przyłączona do woj. śląskiego. (od 6 lipca 1950 roku pod nazwą woj. katowickie., a od 9 marca 1953 jako woj. stalinogrodzkie.). 1 lipca 1952 do gminy Poraj przyłączono gromadę Dębowiec z gminy Poczesna w powiecie częstochowskim..

1 lipca 1952 roku gmina składała się z 7 gromad: Choroń, Dębowiec, Gęzyn, Jastrząb, Kuźnica Stara, Poraj i ZaborzeWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa..

Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.. Powstały wówczas gromady: Choroń, Jastrząb, Kuźnica Stara (gromada), Poraj (gromada) i PrzybynówUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu zawierciańskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 15 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 10, Poz. 54), które 1 stycznia 1956 weszły w skład nowo utworzonego powiatu myszkowskiego w tymże województwie

1 stycznia 1973 przywrócono gminę Poraj we współczesnych granicach: Choroń, Dębowiec, Dzierżno, Gęzyn, Jastrząb, Kuźnica Stara, Masłońskie, Poraj i Żarki-Letnisko, a więc obejmując częściowo obszar dawnej gminy Żarki (Dzierżno, Masłońskie i Żarki-Letnisko), natomiast Zaborze włączono do gminy PrzybynówUchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972, Nr. 12, Poz. 103)..

Położenie Gmina Poraj leży w północnej części województwa śląskiego, 15 km na południe od Częstochowy oraz ok. 10 km na wschód od trasy szybkiego ruchu Gdańsk – Łódź – Częstochowa – Katowice – Cieszyn. Pod względem geograficznym gmina znajduje się w obrębie makroregionu Wyżyny Śląsko – Krakowskiej. Przez teren gminy przebiega magistrala kolejowa Warszawa – Katowice. Gmina Poraj posiada charakter turystyczno – rolniczy.

Gmina posiada: własne ujęcie wody pitnej wraz ze stacją uzdatniania sieć wodociągowa w 8 sołectwach sieć gazociągową w 5 sołectwach sieć kanalizacyjną w części Poraja wraz z oczyszczalnią ścieków.

Turystyka

W Poraju znajduje się Zalew Porajski na rzece Warcie. Jest to największy zbiornik wodny w regionie częstochowskim.

Baza noclegowa gminy Poraj: ośrodki Wczasowe Huty „Częstochowa” w Jastrzębiu przy zbiorniku wodnym (które stały się własnością RFG i Gminy Poraj) Międzyklubowy Ośrodek Żeglarski w Jastrzębiu pensjonat „Kinga” w Żarkach Letnisku Harcerski Ośrodek Wodny w Poraju Stowarzyszenie Marina Poraj (kąpielisko, zaplecze santiarne, pole biwakowe) pola biwakowe przy zbiorniku wodnym od strony Kuźnicy Starej i od strony Masłońskiego.

Na terenie gminy istnieją punkty gastronomiczne: restauracje, stołówki, bary, kawiarnie i inne obiekty. Na terenie gminy są obiekty sportowe: baseny kąpielowe odkryte, korty tenisowe, boiska sportowe, place zabaw dla dzieci wypożyczalnie sprzętu sportowego do sportów motorowodnych.

Gospodarka W gminie Poraj działa kilkanaście dużych zakładów produkcyjnych specjalizujących się w branżach: tekstylno-odzieżowej, papierniczej, metalowej, budowlanej, szewskiej, spożywczej, leśnej, przetwórstwa paszowego. W urzędzie gminy zarejestrowano ok. 800 podmiotów gospodarczych działających w zakresie usługowo-produkcyjno-handlowym.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Poraj ma obszar 58,53 km², w tym: zbiornik wodny 5,04 km kw., tereny leśne 25,13 km kw., (40%) użytki rolne 24,07 km kw., (46%) pozostałe 9,33 km kw.,

Gmina stanowi 12,23% powierzchni powiatu.

Demografia Ludność ogółem to 10 300 mieszkańców, w tym sołectwa: Poraj 4990 mieszk. Choroń 1417 Dębowiec 80 Masłońskie 640 Żarki-Letnisko 1980 Jastrząb 1260 Kuźnica Stara 315 Gęzyn 435

Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 10 605 100 5522 52,1 5083 47,9gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 181,2 94,3 86,8

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Poraj w 2014 roku

Sołectwa Choroń, Dębowiec, Gęzyn, Jastrząb, Kuźnica Stara, Masłońskie, Poraj, Żarki-Letnisko.

Pozostałe miejscowości Baranowizna, Rajczykowizna, Kuźnica-Folwark, Poraj (osada leśna), Pustkowie Gęzyńskie.

Sąsiednie gminy Kamienica Polska, Koziegłowy, Myszków, Olsztyn, Żarki

Przypisy

Kategoria:Polskie gminy bez herbu