Jaświły – gmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie monieckim.
Siedziba gminy to Jaświły.
Według danych z 30 czerwca 2004 gminę zamieszkiwało 5485 osób.
Historia
Imperium Rosyjskie (1861–1915) Gmina zbiorowa Jaświły (ros. Ясвильская волость) z siedzibą w Jaświłach powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w 1861 roku. Była częścią powiatu białostockiego należącego (od 1843) do guberni grodzieńskiej. W 1890 roku gmina Jaświły obejmowała 70 wsi i zamieszkiwało ją 10,105 osóbVolosts and communes of 1890. - St. Petersburg: Central Statistical Committee of the Ministry of Internal Affairs, 1892. - (Statistics of the Russian Empire)..
I wojna światowa Podczas I wojny światowej gmina wraz z powiatem białostockim należała do okupowanego przez Niemcy Ober-Ostu (w okręgu Białystok), gdzie została zniesiona i przekształcona głównie w gminę Dolistowo. Część gminy Jaświły weszła w skład nowo utworzonej gminy Kalinówka. Zmiany tę zachowano, kiedy obszar gminy przeszedł w sierpniu 1919 pod administrację polską.
PRL (1944–1954) Gminę Jaświły reaktywowano pod koniec II wojnie światowej, w 1944 roku w powiecie białostockim w woj. białostockim z obszaru przedwojennej gminy DolistowoJemielity W. (1993). Podziały administracyjne powiatów białostockiego i monieckiego w latach 1919-1990. "Studia Teologiczne", 11, 1993, s. 307-339., która przed wojną składała się z 29 gromad, utworzonych 16 października 1933Białostocki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 11, poz. 49.
1 lipca 1952 utworzono nową gromadę Brzozowa-Kolonia z części gromady Brzozowa, gromadę Dolistowo Stare-Kolonia z części gromady Dolistowo Stare, gromadę Smogorówka Goniądzka ze zniesionych gromad Smogorówka Goniądzka I i Smogorówka Goniądzka II; zniesiono też gromadę Stożnowo, włączając ją do gromady JadeszkiBiałostocki Dziennik Wojewódzki. 1952, nr 10, poz. 85.
Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina była podzielona na 28 gromad: Białosuknie-Przedmieście, Białosuknie-Szlachta, Bobrówka, Brzozowa, Brzozowa-Kolonia, Dolistowo Nowe, Dolistowo Stare, Dolistowo Stare-Kolonia, Dzięciołowo, Gurbicze, Jadeszki, Jaświłki, Jaświły, Jaćwież Duża, Jaćwież Mała, Karpowicze, Krzecze, Mikicin, Mociesze, Moniuszki, Radzie, Romejki, Rutkowskie Duże, Smogorówka Dolistowska, Smogorówka Goniądzka, Szaciły, Wroceń i ZabieleWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, WarszawaWykaz nie zdążył uwzględnić zmian wprowadzonych 1 lipca 1952.
1 lutego 1953 gromadę Białosuknia ze zniesionych gromad Białosuknie-Przedmieście i Białosuknie-SzlachtaBiałostocki Dziennik Wojewódzki. 1953, nr 2, poz. 10.
1 kwietnia 1954 gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu monieckiego.
Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.
Po 1973 roku
Jednostkę odtworzono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin.
Gmina objęła inny obszar niż przed 1954, ponieważ 6 sołectw (Białosuknia, Krzecze, Smogorówka Dolistowska, Smogorówka Goniądzka I, Smogorówka Goniądzka II i Wroceń) weszło w skład gminy Goniądz w powiecie monieckim, a trzy sołectwa (Jatwież Duża, Jatwież Mała i Karpowicze) weszły w skład gminy Suchowola w powiecie dąbrowskim. W skład nowej gminy Jaświły weszło natomiast 5 sołectw należących przed 1954 do gminy Kalinówka (Bagno, Krzywa, Rutkowskie Małe, Starowola i Szpakowo). Łącznie nowa gmina Jaświły składa się w 80% z sołectw należących przed 1954 do gminy Jaświły i 20% do gminy Kalinówka. Odwrotnie, 73% dawnej gminy Jaświły znajduje się w granicach nowej gminy JaświłyUchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1)..
W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie białostockim.
1 stycznia 1992 z gminy Jaświły wyłączono wieś Krzywa (525,42 ha), włączając ją do gminy Jasionówka.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Jaświły ma obszar 175,41 km², w tym: użytki rolne: 86% użytki leśne: 8%
Gmina stanowi 12,69% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 5485 100 2643 48,2 2842 51,8gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 31,3 15,1 16,2
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Jaświły w 2014 roku
Sołectwa Bagno, Bobrówka, Brzozowa, Brzozowa-Kolonia, Dolistowo Nowe, Dolistowo Stare, Dolistowo-Kolonia, Dzięciołowo, Gurbicze, Jadeszki, Jaświłki, Jaświły, Mikicin, Mikicin-Kolonia, Mociesze, Moniuszki, Piaski, Radzie, Romejki, Rutkowskie Duże, Rutkowskie Małe, Starowola, Szaciły, Szpakowo, ZabieleStrona gminy, wykaz sołectw.
Sąsiednie gminy Goniądz, Jasionówka, Korycin, Mońki, Suchowola, Sztabin
Przypisy
Kategoria:Polskie gminy bez herbu