mały Emil Torosiewicz, herbu własnego (ur. 24 listopada 1828 we Lwowie, zm. 9 lutego 1901 tamże)Kundmachungen Amstblatt zur Wienner Zeitung 1910 nr 101 s. 2 – ziemianin, poseł do austriackiej Rady Państwa i galicyjskiego Sejmu Krajowego.

Pochodził z rodziny ormiańskiej, syn sędziego apelacyjnego Jakuba Tomasza (1784–1855) i Łucji z Krzeczunowiczów (1803–1882). Żonaty z Gertrudą z Abrahamowiczów (1842–1917), działaczką Stowarzyszenia dam patriotycznej pomocy Czerwonego Krzyża w Galicji, dzieci nie mieli, szwagier Dawida AbrahamowiczaParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Torosiewicz Emil Ritter von. – Parlamentarier 1848–1918 online [17.11.2022].

Ziemianin, właściciel dóbr Zastawce (pow. Podhajce)Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1857, s. 667, 1958, s. 535; 1959, s. 575; 1860, s. 583; i Brodki (pow. lwowski) oraz Wolica (pow. brzeżański). Wraz ze swym bratem Aleksandrem był także współwłaścicielem Wierzbowa (pow. Podhajce)Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1857, s. 647, 1958, s. 519,1959, s. 559, 1860, s. 567,. Był również właścicielem domu we LwowieRenata Maria Król-Mazur, Życie towarzyskie Ormian lwowskich od połowy XIX wieku do 1939 roku, „Res Historica” t. 42, 2016, s. 191. Od lutego 1854 r. członek Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego, działacz oddziału brzeżańsko-podhajeckiego (1854–1888)Handbuch des Lemberger Sttathalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1855, s. 481, 1856, s. 279, 1857, s. 367, 1958, s. 258, 1959, s. 257, 1860, s. 279, 1861, s. 405, 1862, s. 417, 1863, s. 438, 1864, s. 447, 1865, s. 460, 1866, s. 472, Galizisches Provinzial-Hanbuch für das Jahr 1867, s. 804; 1868, s. 806; 1868, s. 826, 1869, s. 535, Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1870, s. 574, 1871, s. 508, 1872, s. 506, 1873, s. 592, 1874, s. 566, 1875, s. 569, 1876, s. 578, 1877, s. 554, 1878, s. 542, 1879, s. 538, 1880. s. 545, 1881, s. 561, 1882, s. 563, 1883, s. 563, 1884, s. 547, 1885, s. 547, 1887, s. 548, 1888, s. 548,. Członek zarządu oddziału powiatowego w Podhajcach Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (1869–1880)Galizisches Provinzial-Hanbuch für das Jahr 1869, s. 507, Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1870, s. 536, 1871, s. 475, 1872, s. 463, 1873, s. 473, 1874, s. 513, 1875, s. 518, 1876, s. 528, 1877, s. 510, 1878, s. 500, 1879, s. 495, 1880, s. 500,. Członek Rady Nadzorczej Galicyjskiego Banku Hipotecznego we Lwowie (1886–1901)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1886, s. 501, 1887, s. 502, 1888, s. 502, 1889, s. 586, 1890, s. 586, 1891, s. 586, 1892, s. 586, 1893, s. 586, 1894, s. 586, 1895, s. 586, 1896, s. 586, 1897, s. 586, 1898, s. 698, 1899, s. 698, 1900, s. 698, 1901, s. 698. Członek Rady Nadzorczej ormiańskiego banku „Mons Pius” (1899–1901)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1899, s. 723, 1900, s. 723, 1901, s. 723. Był także rzeczoznawcą w zakresie większych dóbr rolnych i leśnych Sądu Krajowego we Lwowie (1899–1901)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1899, s. 58, 1900, s. 74, 1901, s. 76.

Był uważany za autora broszury „Głos do ziomków obrządku ormiańskiego”, opublikowanej w 1861 r. anonimowo. Wywołała ona wiele komentarzy, gdyż po raz pierwszy za likwidacją obrządku opowiedział się publicznie rodowity OrmianinJurij Smirnow, Postać księdza Sadoka Barcza w świetle mało znanych materiałów archiwalnych, „Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Kulturalnego” nr 38/39 (2004), s. 12. Przeciwko niej wystąpiło wiele osób, głównie księży, wśród których najlepszą repliką popisał się ks. Izaak Mikołaj Isakowicz, późniejszy arcybiskup. Broszura ks. Isakowicza spotkała się z pozytywnym przyjęciem ze strony większości Ormian. Jednak Emil Torosiewicz nie dał za wygraną. Jeszcze w tym samym roku wydrukował kolejną rozprawę zatytułowaną „Odpowiedź ks. Isakowiczowi”, w której napisał: „Ksiądz Isakowicz za daleko posunął się w obronie obrządku, chcąc obałamucić współziomków i opinię publiczną, a przytłumić prawdę, nie dającą się już w XIX wieku zakryć płaszczem fanatycznej i ponurej średniowieczyzny”.Jurij Smirnow, Ormiańskie groby na Cmentarzu Łyczakowskim (część 3), „Kurier Galicyjski” z 29 stycznia – 15 lutego 2016 nr 2(246), s. 20 – wersja elektroniczna.

Uczestnik powstania styczniowego. Otrzymał nominację od Rządu Narodowego na komisarza wojskowego. W maju 1863 zebrał 40 osób i udał się do Radziwiłłowa, gdzie połączył się z szerszą grupą. Po nieudanym ataku wrócił do dóbr, lecz dalej zajmował się sprawami powstańczymi. Aresztowany w lutym 1864, odstawiony do Lwowa, potem Sambora. Uwolniony po 3 miesiącachNota pośmiertna Jana Turskiego „Kurjer Stanislawowski” z 22.09.1912Kądzielski Stanisław, Wspomnienia wolyńskie, Poznań 1909.

Z przekonań konserwatysta, politycznie związany najpierw ze stańczykamiKazimierz Chłędowski, Pamiętniki. T. 1, Galicja (1843–1880), oprac. Antoni Knot, Wrocław 1951, s. 268, a następnie z podolakami. Członek Rady Powiatowej (1867–1888) oraz członek (1872–1873) i prezes (1869–1871) Wydziału Powiatowego w PodhajcachGalizisches Provinzial-Hanbuch für das Jahr 1867, s. 398; 1868, s. 429; 1869, s. 266, Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1870, s. 273, 1871, s. 272, 1872, s. 266, 1873, s. 264, 1874, s. 289, 1875, s. 288, 1876, s. 294, 1877, s. 272, 1878, s. 260, 1879, s. 249, 1880, s. 255, 1881, s. 255, 1882, s. 257, 1883, s. 261, 1884, s. 240, 1885, s. 240, 1886, s. 240, 1887, s. 240, 1888, s. 240,. Był także członkiem Rady Powiatowej we Lwowie (1892–1901)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1892, s. 260, 1893, s. 260, 1894, s. 260, 1895, s. 260, 1896, s. 260, 1897, s. 260, 1898, s. 315, 1899, s. 315, 1900, s. 315, 1900, s. 315 oraz Rady Powiatowej w Cieszanowie (1894)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1894, s. 243,. Poseł do Sejmu Krajowego Galicji III, IV, V, VI i VII kadencji (1870–1901), wybierany w I kurii (wielkiej własności ziemskiej), z okręgu wyborczego Brzeżany-Przemyślany-PodhajceStanisław Grodziski, Sejm Krajowy Galicyjski 1861–1914, Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1993, , OCLC 830051670Wykaz Członków Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi, tudzież Wielkiego Xięstwa Krakowskiego. 1892. Lwów 1892. Nie zgadzał się na zwiększanie nakładów na rozwój szkolnictwa galicyjskiego, w tym szczególnie na podnoszenie uposażeń nauczycieli. 22 marca 1899 r. w wystąpieniu sejmowym stwierdził: „mimo całego uszanowania, jakie mam dla Rady szkolnej, muszę jej powiedzieć, że zanadto zapatruje się na system naukowy, który istnieje w innych krajach... Nie jest naszem zadaniem tworzyć malkontentów, którzy stają się ciężarem dla kraju, dla społeczeństwa naszego. I na to wydawać miliony?! Z tych więc powodów nie należy przeuczać nasze dzieci w szkołach, przede wszystkiem należy je wychowywać religijnie, a do zwykłej nauki nie potrzeba uczonych pedagogów na nauczycieli, którzy wielkie wymagania robią i stawiają żądania większej zapłaty“Swiatłomir [Stefan Zaleski ], Ciemnota Galicyi W świetle cyfr i faktów. 1772–1902. Czarna księga szkolnictwa galicyjskiego. Lwów 1904, s. 60. Zdecydowany przeciwnik odrębności narodowej Ukraińców. Dał temu wyraz m.in. w 1898 r., gdy sprzeciwił się powołaniu w Tarnopolu nowego ukraińskiego gimnazjum. Uważał on, że skoro miejscowa rada powiatowa nie wyraziła zgody na powołanie nowej placówki, to Sejm Krajowy nie powinien tego robić, gdyż rada, jak i mieszkańcy chcą, aby uczniowie pobierali naukę w tamtejszym gimnazjum utrakwistycznym. Tworzenie zaś osobnych ruskich gimnazjów to nic innego jak przykład szkodliwego separatyzmu. Torosiewicz domagał się też zaprzestania dawania Rusinom nowych koncesji, które, jego zdaniem, prowadziły tylko do wzmocnienia wśród nich radykalnych i antypolsko nastawionych żywiołówTomasz Dudek, Konserwatyści galicyjscy wobec kwestii ukraińskiej w okresie rządów namiestnika księcia Eustachego Sanguszki (1895–1898), „Textus et Studia” nr 2(22), 2020, s. 75. Poseł do austriackiej Rady Państwa III kadencji (15 września 1870 – 8 października 1871) z I kurii (wielkiej własności ziemskiej), IV kadencji (27 grudnia 1871 – 21 kwietnia 1873 – utracił mandat z powodu niestawienia się na obrady) oraz V kadencji (10 listopada 1873 – 17 lutego 1876) wybrany w galicyjskim okręgu nr 15 (Rohatyn-Bóbrka) w kurii I (wielkiej własności) z mandatu zrezygnował. W parlamencie austriackim należał do grupy konserwatystów w ramach Koła Polskiego.

W latach 1861–1896 członek wspierający Towarzystwa „Bratniej Pomocy” Słuchaczy Politechniki we LwowieKsięga pamiątkowa Towarzystwa „Bratniej Pomocy” słuchaczów Politechniki we Lwowie, Lwów 1897, s. 166 – wersja elektroniczna. Prezes oddziału lwowskiego Galicyjskiego Towarzystwa Ochrony Zwierząt (1886–1887)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1886, s. 562, 1887, s. 563,. Przez pewien czas kurator Zakładu im. Józefa Torosiewicza. W 1875 r. ufundował stypendium szkolne dla ubogich dzieci, dla krewnych fundatora, względnie dla uczniów Polaków, bez różnicy obrządków – stypendium przyznawano uczniom szkół średnich aż do ukończenia studiów oraz na 2 lata na studia zagraniczne (Akt fundacji z 23 sierpnia 1875, zatwierdzony przez Namiestnictwo 4 lipca 1878)Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1879, s. 673, 1883, s. 709, 1890, s. 818–819, 1891, s. 818–819, 1892, s. 808–809, 1893, s. 808–809, 1894, s. 846–847, 1895, s. 846–847 zaś w 1890 wraz z tamtejszym Wydziałem Powiatowym Szpital Powszechny w Podhajcach, który nazwano jego imieniemSzematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1890, s. 679, 1891, s. 679, 1892, s. 679, 1893, s. 679, 1894, s. 679, 1895, s. 679, 1896, s. 679, 1897, s. 679,.

Pochowany na cmentarzu Łyczakowskim we LwowieEmil Torosiewicz Czas 1901 nr 35 z 12 lutego s. 3Śp. Emil Torosiewicz, nekrolog, „Kraj”, nr 7, 1901, str. 22, spoczywa w grobowcu rodzinnym rodziny Abrahamowiczów.

Przypisy

Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1901 Kategoria:Galicyjscy ziemianie Kategoria:Ormianie w Polsce Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IV kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VI kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu III kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu IV kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu V kadencji Kategoria:Członkowie Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie