thumb|widok na kościół od południa, na pierwszym planie przykościelny cmentarz Ewangelicki kościół parafialny w Altenkirchen (niem. Pfarrkirche Altenkirchen) – jednen z najstarszych budynków kościelnych na Rugii zbudowanym z kamienia w stylu romańskim. Kościół parafialny w Altenkirchen, kościół św. Pawła w Bobbin, jak również kaplice w Dranske, Glowe i Vitt tworzą jeden zbór, który od 2012 roku należą do probostwa w Stralsund i Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Północnych Niemiec, a poprzednio do Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego.
Historia thumb|Widok z tyłu na kościół parafialny w Altenkirchen Kościół mógł powstać na terenie słowiańskiego miejsca pochówku. Wkrótce po przyjęciu chrześcijaństwa w 1168 roku duńscy budowniczowie rozpoczęli budowę kościoła. Zbudowany został w systemie trójnawowej romańskiej bazyliki* Pfarrkirche Altenkirchen, Evangelische Kirchengemeinden Altenkirchen & Wiek (kirche-altenkirchen-ruegen.de).. Jest najstarszym obok kościoła Mariackiego w Bergen kościołem na Rugii. Absyda i prezbiterium zostały ukończone około 1200 roku, kamienna chrzcielnica została wykonana około 1240 roku z wapienia gotlandzkiego. Jej cztery głowy uosabiają rzeki w raju Piszon, Gichon, Tygrys, Eufrat. Kolejnym najstarszym zabytkiem jest krucyfiks z XIV stulecia, który został w 1979 roku odrestaurowany. Wolno stojąca dzwonnica pochodzi z XVII stulecia.
Między 1792 a 1808 posługę kapłańską w kościele sprawował Ludwig Gotthard Kosegarten, znany również jako pisarz oraz profesor Uniwersytetu w Greifswaldzie, którego grób znajduje się na przykościelnym cmentarzu.
Wyposażenie kościoła thumb|Wnętrze kościoła
Ołtarz thumb|Ołtarz z pracowni Eliasa Keßlera i chrzcielnica Barokowy ołtarz z drzewa sosnowego został wykonany w 1724 w pracowni Eliasa Keßlera ze Stralsundu, a obraz główny z ołtarza (namalowany farbami olejnymi przez Carla Gottfrieda Pfannschmidta) pochodzi z 1863 i przedstawia tonącego św. Piotra. Po obu stronach tego płótna kolumny drewniana połączona górnym belkowaniem (pośrodku herb rodu Bohlen), a dalej na konsolach ustawiono każdorazowo wazę. Górny obraz ołtarza (także olejny) przedstawia ogrójec. Rzeźby aniołów umieszczone: nad górnym płótnem (tu postać w koronie i z puzonem), po bokach w szczytowej części ołtarza (z herbami rodu Schwerin i rodu Klettenburg), przed kolumnami (wolnostojąca rzeźba). Przedstawienie uzupełnia frakturowa inskrypcja na cokole: Dem Aller Höchsten zu Ehren und Seinem Hause zur Zierde hat diesen Altar aus Christlicher Bewegnis verfertigen und ausrichten lassen Arendt Chrsistoph v(on) Bohlen Anno 1724 den 24 OktoberJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 59.
Krucyfiks triumfalny W nawie południowej (na jej wschodniej ścianie) zawieszony, wykonany w końcu XIV w. z drewna dębowego i pozbawiony napisu, krucyfiks triumfalny (pierwotnie umieszczony na łuku triumfalnym oddzielającym nawę główną od prezbiterium), w którym postać Chrystusa mierzy 145 cmJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 67.
Chrzcielnica, konfesjonał Do pierwotnego wyposażenia kościoła należy kamienna chrzcielnica z ok. 1250Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 25..
W kościele znajduje się też (fragmentarycznie zachowany) konfesjonał z ok. 1730Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 41.. Częściami tego konfesjonału są m.in. trzy nowo oprawione obrazy olejne (ukrzyżowany Chrystus z krajobrazem w tle i napisem: Hier in dieser Seiten wunden, Hab ich sichere zuflucht gefunden, kompozycja: Chrystus przy źródle i płacząca niewiasta z napisem: Abzuwaschen mich von Sünde Ist keine beßeres zu finden, kompozycja: dwie ręce z chmur — jedna z biczem i rózgą, a na ziemi jabłko królewskie, napis: O Vater habe doch geduld, Und straffe nicht der Sündensch[uld]) służące za wypełnienia ścianJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 41, 42..
Naczynia liturgiczne Do zabytkowych (sprzed 1800) przedmiotów liturgicznych kościoła należą cztery kielichy i trzy pateny oraz misa chrzcielna i puszka na opłatki i hostięJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 94, 103, 104, 107, 109..
Z najstarszego, wykonanego pierwotnie w 2 poł. XV w. kielicha mszalnego, zachował się jedynie trzon opatrzony minuskulnym napisem ihesvs i cris, przedzielony nodusem z także gotycką inskrypcją ihesvs umieszczoną na guzach. Resztę naczynia, mierzącego 22,5 cm, uzupełniono w latach 1679-1686, na sześciolistnej stopie umieszczono wówczas napis wykonany kapitałą: SEHL(IGEN) HERN L(ANT)RAHT CHRISTIAN V(ON) SCHWARTZERN ERBEN, stempel Antona Heina oraz znak Stralsundu. Z tym kielichem związana jest mierząca 15,5 cm średnicy wykonana również w latach 1679-1686 patena opatrzona na spodzie niemal bliźniaczym napisem (SEHL(IGEN) HERN L(ANT)RAHT CHRISTIAN V(ON) SCHWARTZERS ERBEN) i (zapewne ok. 1770) przestemplowana znakiem stralsundczyka Petera Abrahama DabisaJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 94, 96, 108..
Z kolei sześciolistny kielich dla chorych (z nodusem), na zewnętrznej górnej krawędzi czary opatrzony napisem fundacyjnym kapitałą, upamiętniającym ówczesnego pastora: LEONAPDVS[!] MEIFISCH PASTOR CVRVIT[!] FIEM IN VSVM AEGROTORVM 5 + 1, wykonany w 1551 jest najstarszym tego typu na Rugii. Związana z tym kielichem patena (o średnicy 18 cm) nie pochodzi z tego samego okresuJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 94, 97, 108..
Kolejny, również sześciolistny, kielich (z 1685) o wysokości 22,5 cm również został wykonany przez Antona Heina. Do naczynia tego o nodusie w kształcie rozety o pięciu polach w kształcie rombu, z wygrawerowanym tekstem kapitalnym mianem JESVS, przylutowane zostało wyobrażenie ciała Jezusa (Corpus Christi). Identyfikację twórcy tego dzieła umożliwia stempel na spodniej części stopy, któremu towarzyszą napis w kapitale (JOH(ANN) FRIED(RICH), V(ON) SCHWARTZERN JVRGEN RASMAN NIE. RASMAN A(nn)o 1685) oraz znak Stralsundu. Również do tego kielicha przynależy patena o średnicy 13,5 cm, datowana na 1685Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 94, 100, 108.
Ostatni kielich (o wysokości 12 cm) wykonano w ostatnich latach XVIII w. (ok. 1800) — w przeciwieństwie do pozostałych ma on stopę okrągłą i jest pozbawiony napisów oraz stempliJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 94, 102.
Takim przedmiotem liturgicznym jest również wykonana z mosiądzu i datowana na lata 1599-1638 misa chrzcielna o średnicy 35 cm i wysokości 18,5 cm. Wyobrażono na niej przedstawienie postaci Matki Boskiej, siedzącej na księżycu w pierwszej kwadrze, z Chrystusem na ręku, obramione na brzegu naczynia inskrypcją fundacyjną ówczesnego pastora w Altenkirchen: M(AGISTER) JOHANNES RVNGEJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 104, 105.
Na wyposażeniu kościoła znajduje się także owalna (o średnicy 13 cm) puszka na opłatki i hostię pochodząca z 1688, o płaskiej, oddzielnej pokrywie z przedstawieniem połowu ryb przez Chrystusa. Na boku korpusu naczynia kursywny grawerunek kapitałą o treści: DISES HABEN DIE GROSFITGER GOTT ZU EHREN UND DER KIRCHEN ZUM BESTEN GESCHENKET ANNO 1688Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 109, 111.
Przedmioty kolekcyjne Do wyposażenia kościoła w Altenkirchen zalicza się również trzy, obrzeżone cienkim ornamentem, mosiężne misy kolekcyjne o średnicy 33 cm, na których dnie wykonano puncą kapitalny napis: HINRICH LIBE 1710Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 76, skrzynię o wymiarach 39×71×31 cm, wykonaną w XVI w. z drewna dębowego z żelaznymi obręczami i otworem do wrzucania datków pieniężnych, spełniającą rolę skarbonkiJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 79, dwa wysokie na 67 cm, pozbawione inskrypcji świeczniki z mosiądzu wykonane ok. 1700 — lichtarze te stojące na szerokiej stopie ozdobione są ornamentem roślinnym, posiadają też profitkęJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 80, 82, a także ufundowany w 1745 woreczek na kolektę (z XIX w.) z dzwonkiem ze srebra (jedyna oryginalna część, posiada inskrypcję: Frentz Tarnt — Ilsabe Rathen 1745, upamiętniającą osoby fundatorów), zawieszone na toczonym drążku (z XIX w.)Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 84 oraz pochodzący z 2 poł. XVIII w. woreczek na kolektę z czarnego aksamitu z dzwonkiem i mosiężnym, posrebrzanym drążkiemJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 84, 85.
Organy W kościele znajduje się empora organowa z ok. 1750Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 38. Organy z klawiaturą z dwoma manuałami zbudowane w Berlinie w roku 1750 przez Ernsta Juliusa Marxa, zostały w 1789 roku przeniesione do Altenkirchen przez Christiana Erdmanna Kindtena. Z barokowych elementów organ zachowały się tylko obudowa i części registrów kwintadeny 8′. W roku 1875 i 1971 (firma Böhn z Gothy) organy zostały na nowo zbudowane według starych prospektówSebastian Wamsiedler, Die Orgel der evangelischen Kirche zu Altenkirchen (Rügen), wamsiedler.de..
Budowa organów: I ManuałPrincypał 8′Flet rurkowy 8′Oktawa 4′Kwinta 4′Flet leśny 2′Mikstura 5-chórowa II ManuałFlet kryty 8′Kwintadena 8′Blokflet 4′Pryncypał 2′Tercjan 2-chórowaScharffcymbel 3-chórowaTremolo PedałSubbas 16′Pommer 8′Chorałbas 4′Trąbka 8′Urządzenia dodatkowe – Koppel (kopulacje): II/I, I/P, II/P
Dekoracja malarska Wyposażenie kościoła uzupełnia naścienna dekoracja malarska z XV w. (zapewne z drugiej połowy tego wieku, odkryty w latach 60. XX w.; transparent z napisem minuskułą gotycką z wersalikiem: Donna [...t] de [.......]) i z lat 1661-1677 (odkryty w 1965, zamalowany ponownie; inskrypcja na szyldzie m.in. z tekstem Völschow Pastor, tj. mianem tamtejszego pastora Joachima Völschowa)Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 70, 73, 75.
„Kamień Świętowita” thumb|„Kamień Świętowita” W południowej kruchcie kościoła (po wschodniej stronie) znajduje się wmurowany bezpośrednio nad fundamentem, leżący na boku tzw. „kamień kapłański” lub „kamień Świętowita” (der Priesterstein oder Svantevitstein)Joachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 137Kamień Swiętowita. Granitowa płyta o wymiarach 1,18×1,68 m ozdobiona jest płaską płaskorzeźbą przedstawiającą wąsatego mężczyznę z brodą w czapce, trzymającego oburącz róg. Płyta datowana jest na X-XI wiekJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 137, 138. Na kamieniu napisano w XVII lub XVIII w. (być może antykwą), używając czarnej farby, słowa: Sanctus Vitus oder Svantevit. Przypuszczalnie kamień ten został już po ukończeniu budowy kościoła wmurowany w murJoachim Zdrenka, Inskrypcje na zabytkach Rugii do końca XVIII wieku, Gdańsk 2001, s. 138. Popularniejsze dawniej hipotezy dopatrywały się w tej płycie nagrobka jakiegoś dostojnika, najczęściej księcia Jaromara I lub jego brata Tesława. Obecnie przeważa hipoteza, że jest to wyobrażenie boga Świętowita, za czym przemawiają przypisywane bogu atrybuty wąsa i rogu, brak chrześcijańskiej symboliki i prawdopodobnie celowe (deprecjonujące) usytuowanie płyty, zwracające postać twarzą ku dołowi.
Płyta nagrobna, epitafium thumb|Tablica pamiątkowa rodu von Lancken