Monaster Opieki Matki Bożej – bazyliański, a następnie prawosławny klasztor w Tołoczynie (rejon tołoczyński obwodu witebskiego Białorusi).
Historia Unicki klasztor w Tołoczynie został ufundowany w 1604 przez kanclerza wielkiego litewskiego Lwa SapiehęТолочин. Свято-Покровский женский монастырь. W 1769 Sanguszkowie, nowi właściciele Tołoczyna, ufundowali nowy budynek klasztorny w stylu późnego barokuG. Rąkowski, Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi, Burchard Edition, Warszawa 1997, , ss.248–249. Przy klasztorze funkcjonowała szkoła bazyliańska.
Według różnych źródeł zamknięcie bazyliańskiego klasztoru nastąpiło w 1840 lub znacznie wcześniej, w 1796 lub 1804. Konsekwentnie w źródłach pojawiają się różne daty adaptacji bazyliańskiej cerkwi na prawosławną – 1840 (tj. już po synodzie połockim, gdy na ziemiach zabranych unia została skasowana w ogóle) lub jeszcze w 1804. W dawnych budynkach klasztoru unickiego nie zorganizowano wspólnoty prawosławnej, a jedynie zaadaptowano unicką cerkiew do wymogów liturgii prawosławnej. Była to filia monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Orszy.
Świątynia pozostawała czynna również po rewolucji październikowej. Parafii odebrano wówczas budynki poklasztorne, nie zamykając samej cerkwi. W 1996 parafia odzyskała wymienione budynki i sąsiadujący z nimi teren. W 2004 w obiektach zorganizowany został żeński klasztor. mały|lewo|Cerkiew przed 1950
Architektura Bazyliański klasztor w Tołoczynie jest zabytkiem architektury w stylu baroku wileńskiego. Budynek monasterski jest budynkiem dwukondygnacyjnym, został wzniesiony na planie prostokąta. Jego ściany zdobią pilastry i gzyms, szczyty zwieńczają trójkątne frontony.
Cerkiew monasterska jest trójnawową bazyliką z fasadą o łamanej linii, z naprzemiennie występującymi elementami wklęsłymi i wypukłymi. Między dwiema wieżami na elewacji głównej i na elewacji tylnej znajdują się efektownie dekorowane szczyty. Zwieńczenia obydwu wież zostały w XIX w. przebudowane. Nawy, rozdzielone filarami, kryją sklepienia krzyżowe. We wnętrzu przetrwały fragmenty polichromii z motywami florystycznymi i geometrycznymi.
Przypisy
Kategoria:Architektura baroku wileńskiego na Białorusi Kategoria:Klasztory bazyliańskie na Białorusi Kategoria:Monastery w eparchii witebskiej i orszańskiej Kategoria:Dawne cerkwie greckokatolickie na Białorusi Monaster