Euzebiusz Czerkawski (ur. 4 lutego 1822 w Tuczapach, zm. 22 września 1896 we Lwowie) – rektor Uniwersytetu Lwowskiego, poseł-wirylista do Sejmu Krajowego Galicji i Rady Państwa, c.k. radca szkolny.

Wczesne lata Szkołę elementarną oraz 6 letnie gimnazjum ukończył w Przemyślu (1838). Studiował filozofię i prawo na Uniwersytecie Lwowskim. 25 stycznia 1842 otrzymał tytuł doktora filozofii i nauk wyzwolonychAntoni Knot, Czerkawski Euzebiusz, Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 333-334.

Praca zawodowa W latach 1843–1845 pełnił funkcję adiunkta na Wydziale Filozoficznym, następnie nauczał w Tarnowie, najpierw w gimnazjum, gdzie był wiceprefektem, a od 1848 kierował katedrą w tarnowskim studium filozoficznym. W roku szkolnym 1849/50 nauczał w gimnazjum akademickim we Lwowie. W 1855 powołany na stanowisko radcy szkolnego dla Galicji i Bukowiny, od 1860 pełnił nadzór nad gimnazjami w zachodniej Galicji. Jako inspektor szkolny odznaczał się surowością i uchodził za bardzo wymagającego. W 1864 mianowany inspektorem dla szkół średnich w Styrii i Karyntii. W 1868 wrócił do Lwowa, gdzie w 1870 został inspektorem szkolnym I klasy.

Rok później zamianowany profesorem zwyczajnym filozofii i pedagogiki na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie pozostawał do przejścia na emeryturę w 1892Parlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Czerkawski (Čerkavs’kyj), Euzebiusz Dr. phil.. – Parlamentarier 1848-1918 online [23.01.2023].. W czasie pracy uniwersyteckiej trzykrotnie wybierany rektorem uczelni (1865/66, 1875/76, 1876/77) i dwukrotnie dziekanem wydziału filozoficznego.

W latach 1871–1884 był dyrektorem komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli gimnazjów i szkół realnych. W czasie swojej działalności w szkolnictwie. już za czasów namiestnika Gołuchowskiego. przeprowadzał zręcznie obsadę posad nauczycielskich przez Polaków, usuwając Niemców. W latach 1874–1890 był członkiem Rady Szkolnej, jako delegat miasta LwowaLeon Gustaw Dziubiński: Poczet prezydentów, wiceprezydentów i obywateli honorowych miasta Lwowa. Lwów: 1896, s. 19..

Działalność polityczna W latach 1867–1889 był posłem do Sejmu Krajowego wybranym obwodu czortkowskiego (z kurii wielkich posiadłości), w którym zasiadał do 1889Stanisław Grodziski: Sejm Krajowy galicyjski 1861-1914. Warszawa 1993.. Starał się o przywrócenie języka polskiego i ukraińskiego do szkół wyższych, średnich i ludowych w Galicji (ustawa z 1873). W Sejmie Krajowym był referentem wielu wniosków dotyczących oświaty szkolnej. W 1881, na jego wniosek ustanowiono stałą katedrę historii polskiej na Uniwersytecie LwowskimAleksander Skórski: Euzebiusz Czerkawski : jego życie i działalność pedagogiczna : Przyczynek do historyi rozwoju szkolnictwa w Galicyi, Lwów, 1898.

W latach 1869–1893 zasiadał także w austriackiej Radzie Państwa II kadencji (11 grudnia 1869 - 31 marca 1870), z kurii wielkiej własności ziemskiej jako delegat Sejmu Krajowego, III kadencji (15 września 1870 - 10 sierpnia 1871) i IV kadencji (27 grudnia 1871 - 27 listopada 1872 i 14 grudnia 1872 - 21 kwietnia 1873) z III kurii miejskiej w okręgu miast Nowy Sącz-Tarnów-Rzeszów, V kadencji (05 listopada 1873 - 22 maja 1879), VI kadencji (07 października 1879 - 23 kwietnia 1885), VII kadencji (22 września 1885 - 23 stycznia 1891) VIII kadencji (09 kwietnia 1891 - 13 października 1893)z III kurii miejskiej w okręgu miast Tarnopol-Brzeżany (III kuria, w 1885 zwyciężył dra Aleksandra Ogonowskiego10. Tarnopol–Brzeżany. „Kurjer Lwowski”. 159, s. 6, 10 czerwca 1885.). Należał do naj wybitniejszych współczesnych parlamentarzystów. W 1875 bronił tam praw Rady Szkolnej, która utraciła prawo mianowania dyrektorów i profesorów w gimnazjach.W latach 1869–1893 był członkiem Koła Polskiego, a od 9 kwietnia 1888 do 13 października 1893 jego wiceprezesem, W latach 1869–1888 był (z przerwami) członkiem delegacji dla spraw wspólnych monarchii austro-węgierskiejJózef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848–1918, Warszawa 1996,. Złożył mandat w wyniku problemów zdrowotnych w 1893 roku.

Rodzina Urodził się w rodzinie greckokatolickiego księdza Tymoteusza i Marii z Kiwerowiczów. W wieku czterech lat został osierocony przez matkę. Mimo swego pochodzenia czuł się Polakiem i działał w duchu narodowo polskim. Cieszył się powszechnym szacunkiem i poważaniem społeczeństwa galicyjskiego. W 1845 ożenił się z Leonidą z Moczyńskich, mieli jedną córkę.Jego grób znajduje się na Cmentarzu Łyczakowskim we LwowieEuzebiusz Czerkawski. Nekrolog. „Kurjer Lwowski”. 265, s. 4–5, 23 września 1896.

Odznaczenia tytuł Radcy Dworu (1885) Order Leopolda Order Franciszka Józefa Honorowe obywatelstwo Brzeska (1867), Lwowa (1885), Brzeżan (22 grudnia 1882), Tarnopola, Kałusza

Publikacje O teraźniejszych poglądach naukowych na budowę społeczeństwa, Lwów 1876 Zarys psychologii empirycznej, Lwów 1876 Język niemiecki w gimnazjach i szkołach realnych z językiem wykładowym polskim i ruskim, Lwów 1880, Rozprawy i wnioski komisji powołanej w roku 1879 przez Galicyjską Radę Szkolną Krajową do zbadania sprawy reformy gimnazjów, Lwów 1882

Przypisy

Bibliografia Antoni Knot, Czerkawski Euzebiusz, Polski Słownik Biograficzny, t. 4, Kraków 1938, s. 333-334

Gazeta Lwowska, nr 218, 1898 Aleksander Skórski: Euzebiusz Czerkawski : jego życie i działalność pedagogiczna : Przyczynek do historyi rozwoju szkolnictwa w Galicyi, Lwów, 1898

Linki zewnętrzne Euzebiusz Czerkawski – publikacje w bibliotece Polona Opublikowane prace Czerkawskiego

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Honorowi obywatele Brzeska (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Brzeżan (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Kałusza (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Lwowa (zabór austriacki) Kategoria:Honorowi obywatele Tarnopola (zabór austriacki) Kategoria:Ludzie związani z Przemyślem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Franciszka Józefa Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu II kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu III kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu IV kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu V kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VII kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu VIII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji I kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji II kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji III kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji IV kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Ukraińcy odznaczeni Orderem Franciszka Józefa Kategoria:Ukraińcy odznaczeni Orderem Leopolda (Austria) Kategoria:Urodzeni w 1822 Kategoria:Zmarli w 1896