Czarny Dunajec (gmina)

Czarny Dunajec – gmina miejsko-wiejska w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie nowosądeckim. Pod względem powierzchni była do czasów nadania praw miejskich największą gminą wiejską w powiecie nowotarskim.

Siedziba gminy to Czarny Dunajec.

Według danych z 2011 gminę zamieszkiwało 21 959 osób.

Historia

Gmina zbiorowa Czarny Dunajec została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie nowotarskim w woj. krakowskim z obszarów zniesionego miasta Czarny Dunajec i dotychczasowej jednostkowej gminy wiejskiej Wróblówka.

Podczas II wojny światowej zachowała granice przedwojenne. Włączono ją do dystryktu krakowskiego Generalnego Gubernatorstwa (powiat Neumarkt). W 1943 roku liczyła 3416 mieszkańcówGemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement (1943).

Po wojnie powrócono do stanu sprzed wojny. Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 2 gromad: Czarny Dunajec i WróblówkaWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin, a jej obszar podzielono na gromady Czarny Dunajec i WróblówkaUchwała Nr 27/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu nowotarskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50).

Gminę Czarny Dunajec reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w zupełnie innej, wielokrotnie więkzej odsłonie w powiecie nowotarskim w woj. krakowskim. Objęła 10 sołectw: Czarny Dunajec, Dział, Koniówka, Odrowąż, Piekielnik, Pieniążkowice, Podczerwone, Podszkle, Wróblówka i Załuczne (a więc dawną gminę Czarny Dunajec, prawie cały obszar dawnej gminy Odrowąż oraz częściowo gminy Chochołów (Podczerwone)Uchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1972 Nr 18, poz. 268)..

1 czerwca 1975 gmina znalazła się w nowo utworzonym woj. nowosądeckim.

15 stycznia 1976 zniesiono sąsiednią gminę Ratułów, a jej obszar (sołectwa Ciche, Czerwienne, Nowe Bystre, Ratułów i Stare Bystre) włączono do gminy Czarny Dunajec.

1 lipca 1977 od gminy Czarny Dunajec odłączono sołectwo Nowe Bystre, włączając je do nowo utworzonej gminy Tatrzańskiej. Równocześnie do gminy Czarny Dunajec włączono sołectwo Chochołów ze zniesionej gminy Kościelisko-Witów. Odtąd gmina Czarny Dunajec obejmuje największy obszar historycznie, bo aż 15 sołectw: Chochołów, Ciche, Czarny Dunajec, Czerwienne, Dział, Koniówka, Odrowąż, Piekielnik, Pieniążkowice, Podczerwone, Podszkle, Ratułów, Stare Bystre, Wróblówka i Załuczne.

W 1999 roku gmina powróciła do powiatu nowotarskiego w nowo utworzonym województwie małopolskimUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ().

4 lutego 2021 radni gminy Czarny Dunajec zdecydowali o przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami w sprawie przywrócenia Czarnemu Dunajcowi statusu miastaCzarny Dunajec chce znowu być miastem. Zdecydują mieszkańcy. Konsultacje odbędą się pod koniec lata 2021“Czarny Dunajec chce się bardzo mocno rozwijać”. Stąd starania o odzyskanie praw miejskich. 8 lipca 2021 gmina rozpoczęła kampanię informacyjną na ten tematWarto być miastem. Fakty, a nie plotki. Konsultacje potrwają 1-30 września 2021, a zagłosować będą mogli wszyscy mieszkańcy od 13 roku życiaCzarny Dunajec chce być miastem. Teraz czas, by mieszkańcy powiedzieli, czy chcą takich zmian. Spośród 19 153 uprawnionych do głosowania, w konsultacjach ważny głos oddały 5834 osoby (frekwencja 30,46%). Za nadaniem statusu miasta Czarnemu Dunajcowi oddano 3954 głosy (67,8% ważnych głosów), przeciwko było 1107 osób (19%), a 773 mieszkańców gminy wstrzymało się (13,2%). W Czarnym Dunajcu w konsultacjach oddano 1266 ważnych głosów, z czego 733 (57,9%) uczestników konsultacji opowiedziało się za nadaniem statusu miasta, 472 (37,3%) było przeciwnych, a 61 (4,8%) wstrzymało się od zajęcia jednoznacznego stanowiskaWyniki konsultacji. odczas sesji w dniu 14 lutego 2022 Rada Gminy Czarny Dunajec podjęła uchwałę o wystąpieniu z wnioskiem o nadanie statusu miasta miejscowości Czarny DunajecUchwała XLII/418/2022Głosowanie Czarny Dunajec. Dwóch radnych nie oddało głosu mimo obecności na sesji. Ostatecznie Czarny Dunajec status miasta odzyskał 1 stycznia 2023, a gmina Czarny Dunajec zmieniła charakter z gminy wiejskiej na gminę miejsko-wiejską..

Struktura powierzchni Według danych z roku 2007 gmina Czarny Dunajec ma obszar 218,34 km², stanowi 14,81% powierzchni powiatu, w tym: użytki rolne: 74% użytki leśne: 15%

Demografia Dane z GUS 2011: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 21 959 100 11 191 51,0 10 768 49,0gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 97 49 47,3

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Czarny Dunajec w 2014 roku

Sołectwa Chochołów, Ciche, Czarny Dunajec, Czerwienne, Dział, Koniówka, Odrowąż, Piekielnik, Pieniążkowice, Podczerwone, Podszkle, Ratułów, Stare Bystre, Wróblówka, Załuczne.

Miejscowości bez statusu sołectwa: Brzuchacze, Chraca, Górny Młyn, Szeligówka.

Wójtowie Józef Babicz (2002–2018) Marcin Ratułowski (2018 – nadal)

Sąsiednie gminy Biały Dunajec, Jabłonka, Kościelisko, Nowy Targ, Poronin, Raba Wyżna, Szaflary. Gmina sąsiaduje ze Słowacją.

Zobacz też gmina Tatrzańska

Przypisy

Linki zewnętrzne