Wojciech Maciej Kajtoch (ur. 19 kwietnia 1957 w Krakowie) – polski literaturoznawca, językoznawca i prasoznawca, poeta, krytyk literacki, specjalista w dziedzinie polskiej literatury współczesnej i literatury fantastyczno-naukowej.
Życiorys Syn krytyka i pisarza Jacka Kajtocha i poetki Anny Kajtochowej. W 1980 ukończył polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim; także absolwent Wyższych Kursów Literackich przy Instytucie Literackim im. Gorkiego w Moskwie (1987). W 1991 r. obronił doktorat na rusycystyce Uniwersytetu Warszawskiego, 13 października 2009 roku uzyskał habilitację w Instytucie Języka Polskiego PAN w Krakowie. Długoletni licealny nauczyciel języka polskiego oraz pracownik krakowskiego Ośrodka Badań Prasoznawczych.
. Od 2023 na emeryturze. W latach 2012–2018 pełnił funkcję redaktora naczelnego „Zeszytów Prasoznawczych”, po rezygnacji Walerego Pisarka.
Od 1976 zajmuje się krytyką literacką. Współpracował m.in. z krakowskimi: „Studentem”, „Pismem Literacko-Artystycznym”, „Życiem Literackim”, „Końcem Wieku”, częstochowską „Galerią”; pisywał w prasie alternatywnej (np. lubelska „Ulica Wszystkich Świętych”). Był redaktorem krakowskiego almanachu literackiego „Proza, proza, proza…” (pierwsze 4 tomy: 1995, 1996, 1997, 1998). Jako językoznawca zajmuje się językami subkultur młodzieżowych (np. metalowców); jako prasoznawca – językiem prasy alternatywnej i tabloidów m.in. rozwijając metodę językowej, leksykalnej, ilościowej analizy zawartości; jako krytyk i literaturoznawca – powieścią i poezją polską okresu PRL i późniejszą, kulturą popularną oraz fantastyką naukową, zwłaszcza autorstwa braci Strugackich. Poświęcił im monografię „Bracia Strugaccy (zarys twórczości)” (1993), w 2003 roku wydaną po rosyjsku i włączoną do XII tomu ich „Dzieł zebranych”.
W lutym 2024 roku ukazał się numer „Naukowego Przeglądu Dziennikarskiego” (2023/4) poświęcony jego twórczości.
W lipcu 2024 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych w dyscyplinach językoznawstwo i literaturoznawstwoPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lipca 2024 r. nr 115.7.2024 w sprawie nadania tytułu profesora ()..
Wybrane publikacje Rozstrzelane kukły, Kraków 1992 (poezje) Bracia Strugaccy (zarys twórczości), Kraków 1993, Universitas (tł. na rosyjski: Brat’ja Strugackije. Oczerk tworczestwa, Donieck-Moskwa 2003, 2004, 2008, Izdatiel’stwo Stalkier) Wstęp do „Przenicowanego świata” Arkadija i Borisa Strugackich, Kraków 1994, wyd. Text Moje spotkanie z „Kandydem” Woltera, Kraków 1994, wyd. Text Lagry i łagry - problematyka obozowa w IV klasie LO (Tadeusz Borowski, Gustaw Herling-Grudziński, Aleksander Sołżenicyn), Kraków 1994, wyd. Text Presymbolizm, symbolizm, neosymbolizm… Rzecz o czytaniu wierszy, Kraków 1996, wyd. WOM Świat prasy alternatywnej w zwierciadle jej słownictwa, Kraków 1999, wyd. WUJ Doba. Wiersze i proza, Kraków 2003, Wydawnictwo i Drukarnia Towarzystwa Słowaków w Polsce Językowe obrazy świata i człowieka w prasie młodzieżowej i alternatywnej, t.1–2, Kraków 2008, wyd. WUJ (t.1), (t. 2) Władysława Terleckiego trylogia o powstaniu styczniowym (Spisek, Dwie głowy ptaka, Powrót z Carskiego Sioła), Częstochowa 2009, Wydawnictwo Literackie Li-Twa O prozie i poezji. Wybór szkiców i esejów z lat 1980-2010, Częstochowa 2011, Wydawnictwo Literackie „Li-Twa” Szkice polonistyczno-rusycystyczne, Olsztyn 2015, Centrum Badań Europy Wschodniej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie Szkice o fantastyce, Stawiguda 2015, wyd. Solaris Listy z Moskwy. Powieść epistolarna, Kraków 2015, wyd. Aureus, Bracia Strugaccy, Stawiguda 2016, wyd. Solaris, Szkice językoznawczo-prasoznawcze, Kraków 2016, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Osiem szkiców o dziełach kultury popularnej, dawnych i współczesnych, Kraków 2019, IDMiKS UJ i Wydawnictwo ToC, Solâris - Sarakš, Krakov - Moskva : stat’i i očerki o fantastike i na drugie temy, 2020, Arkanar : Metagom Mierzeja i inne wiersze, Kraków 2020, wyd. Aureus, Wykład wykładu. Rzecz o mowie noblowskiej Olgi Tokarczuk / The Lecture about Lecture. On Olga Tokarczuk's Nobel Speech, Kraków 2021, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, TOS↔LIAZ. Leksykalna ilościowa analiza zawartości jako metoda rekonstrukcji tekstowego obrazu świata. Analizy i problemy, Kraków 2022, IDMiKS UJ i Wydawnictwo ToC, Stare i nowe szkice o fantastyce, Stalker Books, Olsztyn 2023, ISBN 978-83-67223-31-7 Zdążyć z prawdą… O „tercecie Kajtochów”, kolejach życia, wspólnych znajomych i polskiej humanistyce. Rozmowa Jadwigi Mizińskiej z Wojciechem Kajtochem, Kraków 2025, Wydawnictwo Aureus, ISBN 978-83-65765-53-6 Ze starego segregatora albo moje krytycznoliterackie początki (szkice i eseje z lat 1976-1989), Kraków 2026, Wydawnictwo Aureus, ISBN 978-83-65765-57-4
Opracowania Jest taki wiatr… antologia, Warszawa 1989, Krajowa Agencja Wydawnicza Proza, proza, proza… (opowiadania, fragmenty, eseje, notatki), tom 1, 2, 3, 4 Kraków 1995, 1996, 1997, 1998, Związek literatów Polskich - Oddział w Krakowie, (1. 1), (t. 2), (t. 3), (t. 4)
Przypisy
Bibliografia
Waldemar Kania: „Pisarze z Krupniczej, Informator biobibliograficzny”. Związek Literatów Polskich Oddział w Krakowie. . Lech Przychodzki: „Humanista w sieci Historii”, „Obywatel” 2008 nr 1(39), s.46-48. Hasło osobowe w „Who is who w Polsce. Encyklopedia biograficzna z życiorysami znanych Polek i Polaków”. Zug 2002, Hubners blaues Who is who, t. 1-2 ss. 2304; tu: t.1 s 760-761. Hasło osobowe w: „2000 Outstanding Intellectuals of the 21-st Century”, Cambridge 2003.
Linki zewnętrzne
Profil w Polskiej Bibliografii Naukowej
Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Kategoria:Polscy literaturoznawcy Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prasoznawcy Kategoria:Urodzeni w 1957 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie