Sacrum Commercium beati Francisci cum domina Paupertate lub tylko Sacrum Commercium (łac. Mistyczne zaślubiny błogosławionego Franciszka z Panią Ubóstwem) – trzynastowieczny poemat alegoryczny autorstwa Jana z Parmy o duchowych zaślubinach św. Franciszka z Asyżu z Panią Ubóstwem.

Poemat stanowi źródło do biografii Franciszka z Asyżu i historii założonego przez niego zakonu, szczególnie w tym, co dotyczy ubogiej formy życia ślubowanej zgodnie z regułą.

Utwór przedstawia w udramatyzowanej formie biblijno-ascetyczną refleksję dotyczącą franciszkańskiego ubóstwa.

Tytuł Od XIV w. łaciński zwrot «Sacrum Commercium» tłumaczony jest jako mistyczne zaślubiny. We wczesnych źródłach franciszkańskich i pismach samego Franciszka mowa jest raczej o pani czy damie ubóstwie, pani biedzie niż o małżonce. Idea wyrażona we wczesnych źródłach bliższa jest raczej językowi rycerskiemu – wierność rycerza szlachetnej damie. Dopiero Żywot Drugi Tomasza z Celano i Legenda większa Bonawentury z Bagnoregio przypiszą świętemu relację wierności małżeńskiej względem Pani Biedy. Commercium może też być tłumaczone jako: przymierze, wymiana, kontrakt, relacja.

Autorstwo Kronika 24 generałów przypisuje autorstwo Sacrum Commercium byłemu generałowi zakonu Janowi z Parmy. Po ustąpieniu ze stanowiska w 1257 teolog ten osiadł w eremie w Greccio. Zmarł w 1289. Sacrum Commercium jest bogate w cytaty ze Starego i Nowego Testamentu, brak w nim jednak jakichkolwiek wskazówek, iż autorem mogła być osoba oskarżona o joachinizm o silnych konotacjach profetycznych i apokaliptycznych. Jak wiadomo z historii zakonu, Jan z Parmy był sądzony z rozkazu papieża ze względu na sympatię dla ruchu związanego z osobą potępionego mistyka cysterskiego Joachima z Fiore. Giorgio Petrocchi przypisał autorstwo Janowi Parentiemu.

Struktura dzieła Sacrum Commercium dzieli się na prolog i 31 rozdziałów: Prolog (1-4)W nawiasach podano numery wersetów wg edycji polskiej Wczesne źródła franciszkańskie, t. II, Warszawa 1981, s. 276-294. Błogosławiony Franciszek pyta o Ubóstwo (5-8) Franciszek prosi, aby mu oznajmiono, gdzie mieszka Ubóstwo (9-11) Błogosławiony Franciszek zachęca braci (12-13) Ubóstwo podziwia łatwość wznoszenia się wstępujących (14-15) Błogosławiony Franciszek wychwala Ubóstwo (16-18) Wspaniałość Ubóstwa (19-22) Odpowiedź Pani Ubóstwa (23-24) Wspomnienie z raju (25-30) Świadectwo Chrystusa (31) Apostołowie (32) Następcy Apostołów (33) Pokój przeciwny Ubóstwu (34-35) Prześladowanie siostrą Ubóstwa (36) Pochwała prawdziwie ubogich (37) Fałszywi ubodzy (38) Chciwość (39) Ubóstwo upomina fałszywych zakonników (40) Ich odpowiedź (41) Ubóstwo mówi o dobrych zakonnikach (42) Chciwość przybiera nazwę „jasnego rozeznania” (43-44) Przezorna troska (45) Chciwość prosi Lenistwo o pomoc (46) Zakonnicy pokonani przez Lenistwo (47-49) Wzbogaceni ubodzy prześladują Ubóstwo (50) Ubóstwo wzywa ich do opamiętania się (51) Pan przemawia do Ubóstwa (52) Pani Ubóstwo mówi błogosławionemu Franciszkowi o wzlocie i upadku w życiu zakonnym (53-55) Odpowiedź błogosławionego Franciszka i braci (56-57) Zgoda Ubóstwa (58) Uczta Ubóstwa z braćmi (59-63) Pani Ubóstwo błogosławi braciom i zachęca ich do trwania w otrzymanej łasce (64-69)

Zobacz też Pieśń słoneczna

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Franciszkanizm Kategoria:Literatura średniowiecznołacińska Kategoria:Włoska literatura średniowieczna