Bełżec (daw. gmina Bełzec) – gmina wiejska w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie zamojskim.

Siedziba gminy to Bełżec.

Według danych z 31 grudnia 2009 gminę zamieszkiwało 3440 osób.

Gmina Bełżec jest najmniejszą terytorialnie gminą wiejską województwa lubelskiego.

Gmina położona jest w południowo-zachodniej części powiatu tomaszowskiego, w odległości 8 km od Tomaszowa Lubelskiego oraz 16 km od przejścia granicznego w Hrebennem. Obszar Gminy posiada bogatą rzeźbę terenu. Maksymalne i minimalne wzniesienia wynoszą 327,6 i 257 m n.p.m. Gmina Bełżec leży na granicy Roztocza Środkowego i Wschodniego.

Historia Obszar współczesnej gminy Bełzec jest przestrzennie niespójnym zlepkiem obszarów historycznych (Lubelszczyzny i Galicji), należących wcześnie do różnych powiatów (rawskiego, lubaczowskiego i tomaszowskiego) i gmin (Bełżec, Lipsko, Lubycza Królewska i Jarczów).

Pierwsza gmina zbiorowa (1934–1954) thumb|Gmina Bełzec w 1934 roku Pierwsza gmina zbiorowa Bełzec (do 1953 pisownia przez z) została utworzona 1 sierpnia 1934 w powiecie rawskim w województwie lwowskim z obszaru dotychczasowej jednostkowej gminy wiejskiej Bełzec. Ponieważ składała się tylko z jednej wsi, nie została podzielona na gromady.

Podczas II wojny światowej gmina Bełżec zachowała granice przedwojenne, lecz okupanci niemieccy wyodrębnili z Bełżca Brzeziny, przez co obszar gmin składał się z dwóch gromad (Dorfgemeinden). Włączono ją do dystryktu lubelskiego Generalnego Gubernatorstwa (powiat Zamość). W 1943 roku liczyła 4622 mieszkańców (4260 w Bełżcu i 362 w Brzezinach)Gemeinde- und Dorfverzeichnis für das Generalgouvernement (1943).

Po wojnie powrócono praktycznie do granic gminy sprzed wojny, lecz gromadę Bełżec podzielono na dwie: Bełżec A i Bełżec B, zachowując także gromadę Brzeziny, a więc w sumie trzy gromady. W związku ze zmianami granic państwowych i zlikwidowaniem powiatu rawskiego, gminę Bełżec włączono do powiatu tomaszowskiego w województwie lubelskimWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin, a jej obszar wszedł w skład nowo utworzonej gromady Bełżec z siedzibą GRN w Bełżcu A. W skład jednostki weszły zatem obszary dotychczasowych gromad Bełżec A, Bełżec B i Brzeziny ze zniesionej gminy Bełżec, ponadto miejscowość Żyłka wieś z dotychczasowej gromady Żyłka ze zniesionej gminy Jarczów oraz miejscowości Szalenik kol. i Święć wieś (obecnie Święcie) z dotychczasowej gromady Lubycza Kameralna ze zniesionej gminy Lubycza Królewska w powiecie tomaszowskim w woj. lubelskim, a także przysiółek Chyże z dotychczasowej gromady Kadłubiska ze zniesionej gminy Lipsko w powiecie lubaczowskim w woj. rzeszowskimUchwała Nr 16 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu tomaszowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 23 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 15, Poz. 64). W takich granicach gromada Bełżec przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej.

Druga gmina zbiorowa (1992–) W związku z kolejną reformą gminną w 1973 roku gminy Bełżec nie przywróconoUchwała Nr XXI/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie lubelskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr 12, Poz. 239), a Bełżec utracił funkcje administracyjne na okres 19 lat.

Powrócił do nich dopiero 1 stycznia 1992 kiedy to w woj. zamojskim (utworzonym 1 czerwca 1975) reaktywowano gminę Bełżec w zmienionych granicach. W jej skład weszły początkowo: wsie Szalenik-Kolonia i Święcie-Kolonia z gminy Lubycza Królewska, wsie Bełżec i Chyże z gminy Tomaszów Lubelski.

Poza gminą Bełżec, w gminie Lubycza Królewska, pozostały natomiast od dawna związane z Bełżcem Brzeziny, a także (należąca w latach 1954–1972 do gromady Bełżec) wieś Żyłka, która początkowo (1973–1986) weszła w skład gminy Jarczów, lecz od 1 lipca 1986 należała już do gminy Lubycza Królewska.

Dopiero 1 stycznia 2007 gmina Bełżec otrzymała obecne granice, kiedy to do niej włączono sołectwa Brzeziny (333,58 ha) i Żyłka (101,34 ha) z gminy Lubycza Królewska.

W 1999 roku gmina weszła w skład powiatu tomaszowskiego w nowo utworzonym województwie lubelskimUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ().

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Bełżec ma obszar 28,66 km², w tym: użytki rolne: 56% użytki leśne: 34%

Gmina stanowi 1,93% powierzchni powiatu.

Z dniem 1 stycznia 2007 zwiększono powierzchnię gminy do 33,52 km² (obszar odcięty od gminy Lubycza Królewska).

Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 2990 100 1471 49,2 1519 50,8gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 104,3 51,3 53

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Bełżec w 2014 roku

Sołectwa Bełżec (sołectwa: Bełżec I, Bełżec II i Bełżec III), Brzeziny, Chyże, Szalenik-Kolonia, Żyłka.

Sąsiednie gminy Lubycza Królewska, Narol, Tomaszów Lubelski

Przypisy Strona gminy. Charakterystyka