Stanisław Rola-Arciszewski

mały|Grób symboliczny płka Stanisława Roli-Arciszewskiego na cmentarzu Bródnowskim Stanisław Teofil Rola-Arciszewski (ur. 9 listopada 1888 w Kołomyi, zm. 5 listopada 1953 w Londynie) – pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, publicysta wojskowy.

Życiorys Urodził się 9 listopada 1888 w Kołomyi, w rodzinie Adama, auskultanta c. k. Sądu Obwodowego, i Julii z domu Bogdany. Był bratem Franciszka Adama (1890–1969), generała brygady WP, i Jadwigi, po mężu Stadmüller (1894–1983), profesora Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W lutym 1919 zawarł związek małżeński z Małgorzatą Marią z Schillów, z którą miał córkę Marię Julię (ur. 1925, po mężu Gorzkowską) i syna Stanisława Antoniego (ur. 1932).

Uczęszczał do c. k. Drugiego Państwowego Gimnazjum we Lwowie, w którym w 1908 zdał maturę. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej, w 1910 przeniósł się na Politechnikę Wiedeńską. Po ukończeniu tej uczelni odbył praktykę w fabryce i stoczni w Trieście oraz w Berlinie i Dortmundzie. W sierpniu 1914 został wcielony do cesarskiej i królewskiej armii. Brał udział w walkach na froncie rosyjskim i włoskim. W listopadzie 1918 zgłosił się do polskiej stacji zbornej oficerów w Wiedniu i został przydzielony do Wojskowej Komisji Likwidacyjnej. W kolejnych latach zajmował się problematyką transportu wojskowego i w czasie wojny z Rosją znajdował się poza frontem.

W październiku 1921 powrócił do kraju i skierowany został do garnizonu Lwów, w którym objął dowództwo 3 baterii 5 pułku artylerii polowej. W styczniu następnego roku przydzielony został do Dowództwa Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie na stanowisko referenta. W latach 1922–1924 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 października 1924, po ukończeniu studiów i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Wyższej Szkoły Wojennej na stanowisko asystenta, a później wykładowcy taktyki ogólnej.

W listopadzie 1928 został przeniesiony do garnizonu Równe na stanowisko szefa sztabu 13 Dywizji PiechotyDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 05.11.1928.. W październiku 1930 objął dowództwo I dywizjonu 3 pułku artylerii lekkiej LegionówDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 20.09.1930.. W październiku 1931 wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy 1 pułku artylerii ciężkiej w ModlinieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 7 z 23.10.1931.. W listopadzie 1935 mianowany został dowódcą 1 pułku artylerii motorowej w Stryju. 31 maja 1937 objął dowództwo 7 pułku artylerii lekkiej w Częstochowie i sprawował je do 25 lipca 1938. W 1937 odbył praktykę na stanowisku zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii. W następnym roku powołany został na stanowisko dowódcy 3 Grupy Pancernej w Warszawie. Ogłaszał publikacje poświęcone tematyce wojskowej (głównie taktyce i sztuce operacyjnej) na łamach „Bellony”, w 1934 wydał także książkę „Sztuka dowodzenia na Zachodzie Europy”.

W kampanii wrześniowej 1939 dowodził broniami pancernymi Armii „Łódź”, a później sprawował funkcję zastępcy szefa sztabu Armii „Warszawa”. Resztę wojny spędził w niewoli niemieckiej w Oflagu II C Woldenberg. W 1945 wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Od 1947 mieszkał w Londynie u brata Franciszka i pracował w Komisji Historycznej Sztabu Głównego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Ogłosił kilka prac wspomnieniowych dotyczących okresu wojennego. Zmarł w Londynie. Został pochowany na cmentarzu Brompton w Londynie. Jego grób symboliczny znajduje na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 112H-I-2).

Awanse chorąży – 1915 podporucznik – 1916 porucznik – 1918 kapitan – IX 1920 major – 1 grudnia 1924 roku ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 39. lokatą w korpusie oficerów artylerii podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1931 roku i 14. lokatą w korpusie oficerów artylerii pułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 roku i 12. lokatą w korpusie oficerów artylerii

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Komandor z Gwiazdą Orderu Zasługi (Węgry) Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja)

Przypisy

Bibliografia

Obrona Warszawy 1939 we wspomnieniach, wybór i oprac. Mieczysław Cieplewicz, Eugeniusz Kozłowski; [aut.] Stanisław Rola-Arciszewski [et al.]. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1984, wyd. I, , s. 299–338.

Piotr Stawecki, Stanisław Rola-Arciszewski, [w:] Polski Słownik Biograficzny, tom XXXI, 1989.

Kategoria:Dowódcy 7 Pułku Artylerii Lekkiej (II RP) Kategoria:Jeńcy Oflagu II C Woldenberg Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Kołomyi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Artylerii Ciężkiej (II RP) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Artylerii Motorowej (II RP) Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Kategoria:Oficerowie 5 Lwowskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Łódź” Kategoria:Oficerowie dowództwa Armii „Warszawa” Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Brompton w Londynie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Pułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Szefowie sztabu 13 Kresowej Dywizji Piechoty Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Wykładowcy Wyższej Szkoły Wojennej Kategoria:Zmarli w 1953 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej