Kościół Świętego Jana Chrzciciela w Służewie – rzymskokatolicki kościół parafialny we wsi Służewo w gminie Aleksandrów Kujawski, w powiecie aleksandrowskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Należy do dekanatu aleksandrowskiego. Mieści się przy placu Jana Pawła II.

Historia Pierwsze wzmianki o istnieniu parafii w Służewie pochodzą z 1325. Pierwszy kościół był drewnianyStara drewniana budowla została przeniesiona do Brudni koło Dąbrowy Biskupiej.. Budowa obecnej, murowanej świątyni została rozpoczęta w 1560 z inicjatywy Jana ze Służewa, wojewody brzeskokujawskiego i jego żony Małgorzaty ze Sztembeku.

Gdy fundator zmarł, kontynuatorką budowy była wdowa po nim, Małgorzata Służewska z domu Sternberg-Kostka. Służewscy ufundowali również nową plebanię i przykościelny szpital.

14 października 1581 roku świątynię poświęcił biskup Stanisław Karnkowski.

W latach 1898–1899 zostało wymienione sklepienie (z żebrowego na kolebkowe) i wieża została podwyższona o jedną kondygnację. Na przełomie XIX i XX wieku, przy istotnej pomocy ówczesnych dziedziców Służewa Wodzyńskich, proboszcz Wawrzyniec Waszak przeprowadził gruntowną renowację wnętrza kościoła. Leon Wodziński zaprosił do Służewa znanego rzeźbiarza Wacława Bębnowskiego, który w służewskiej świątyni wykonał między innymi: nowy ołtarz główny z okazałą pietą, chrzcielnicę, ambonę, oprawę rzeźbiarską loży kolatorskiej. Dekorację malarską wnętrza wykonał krakowski malarz Leon Kowalski. Witraże do kościoła wykonał warszawski Zakład św. Łukasza prowadzony przez Marię Łubieńską.

W 1901 roku do kościoła sprowadzono kopię rzymskiego obrazu Matki Bożej Nieustającej Pomocy wykonaną przez Giovaniego Burharda.

W czasie II wojny światowej w kościele urządzono magazyn zboża.

Kolejne, doraźne, prace remontowe przeprowadzono w latach 60. i 90. XX wieku. Prace te zniekształciły wcześniejszą, jednorodną aranżację wnętrza pochodzącą z przełomu XIX i XX wieku. W 2011 roku rozpoczęły się kompleksowe prace konserwatorskie we wnętrzu świątyni prowadzone przez zespół konserwatorów z Torunia pod kierunkiem Grażyny Szczerbińskiej. Prace, mające na celu przywrócenie młodopolskiego wystroju trwały 13 lat. W tym czasie między innymi usunięto późniejsze przemalowania ścian na ścianach i sklepieniu, przeprowadzono konserwację wyposażenia kościoła, zlikwidowano wtórne stopnie ołtarzowe, zrekonstruowano brakujące fragmenty posadzki, stolarki i przeszkleń.

Architektura Kościół orientowany, wybudowany w stylu gotycko-renesansowym, wymurowany z cegły, posiada masywną, sześciokondygnacyjną wieżę od frontu. Świątynia jest dwunawowa, trójprzęsłowa. Prezbiterium, niższe i węższe od nawy, zamknięte jest prostą ścianą. Przylega do niego zakrystia z lożą kolatorską na piętrze. Do nawy, od strony północnej, przylega przybudówka połączona wtórnie z zakrystią.

Dachy świątyni są dwuspadowe, kryte dachówką. Wieża na rzucie prostokąta, w narożach spięta skarpami, przykryta wielobocznym dachem wieżowym.

Ceglane elewacje ozdabiają malowane na biało detale: półkoliste blendy, gzymsy i obramienia okienne. W elewacji wschodniej - szczyty zdobione spływami.

Wnętrze dwunawowe, z dwoma ośmiobocznymi filarami pośrodku. Sklepienie nawy tworzą trzy poprzeczne kolebki, w prezbiterium znajduje się sklepienie kolebkowe z lunetami, a w loży kolatorskiej - strop kasetonowy.

Nad drzwiami do zakrystii jest umieszczona płaskorzeźba przedstawiająca patrona kościoła św. Jana Chrzciciela z datą 1560 (rozpoczęcie budowy kościoła).

Wyposażenie i wystrój Znaczna część wyposażenia i wystroju kościoła pochodzi z ok. 1900 roku i jest wykonana przez krakowskich artystów w stylu młodopolskim. Z wcześniejszego wyposażenia zachowały się dwa barokowe ołtarze boczne, renesansowe tabernakulum oraz figura Chrystusa Ecce Homo z XVIII wieku.

Rzeźby Wacława Bębnowskiego Zespół rzeźb w kościele w Służewie stanowi najważniejsze dzieło w dorobku rzeźbiarza. W jego skład wchodzą:

ołtarz główny z rzeźbami: Madonna z Dzieciątkiem, św. Jan Chrzciciel i Pietà; dekoracja rzeźbiarska w prezbiterium: 12 rzeźb w niszach; galeria rzeźb nad wejściem do zakrystii przedstawiająca osoby z rodu Wodzińskich; chrzcielnica ze sceną Wygnanie z Raju i płaskorzeźbą przedstawiającą Trójcę Świętą; ambona z przedstawieniami czterech ewangelistów; figury Jezusa Chrystusa i apostołów na balustradzie chóru muzycznego.

Witraże W kościele znajduje się sześć historycznych witraży dopełniających aranżację wnętrza z przełomu XIX i XX wieku:

witraż Chrzest w Jordanie jest elementem ołtarza głównego z 1900; Św. Wawrzyniec w otoczeniu sześciu apostołów z 1899 (witraż w prezbiterium ofiarowany przez parafian ku czci ówczesnego proboszcza ks. kanonika Wawrzyńca Waszaka); Św. Leon w otoczeniu sześciu apostołów z 1899 (witraż w prezbiterium); Serce Jezusa adorowane przez dwóch aniołów z 1901 (witraż w nawie); Święci Kryspin i Kryspinian z 1901 (witraż w nawie); Matka Boża Różańcowa z 1901 (witraż w nawie).

Wszystkie witraże wykonał Zakład św. Łukasza z Warszawy.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Kościoły w diecezji włocławskiej Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo inowrocławskie) Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie aleksandrowskim Kategoria:Architektura gotyku w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Architektura renesansowa w województwie kujawsko-pomorskim Kategoria:Obiekty sakralne w Służewie (województwo kujawsko-pomorskie)