Pożegnanie i Powitanie powstańca (dyptyk) – dyptyk polskiego malarza, Artura Grottgera, odnoszący się do powstania styczniowego, namalowany w latach 1865–1866. Obrazy znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.
Obrazy Pożegnanie powstańca i Powitanie powstańca wpisują się w nurt narodowej szkoły malarstwa historycznego, której wybitnymi przedstawicielami byli również Jan Matejko i Józef Chełmoński. Widoczna jest tu, przyjęta przez Grottgera, metoda przedstawiania wydarzeń historycznych przez pryzmat scen wziętych z życia. Podobnie jak w cyklu rysunków Polonia czy Lithuania, Grottger podejmuje tu temat powstania styczniowego.
Okoliczności powstania Dyptyk Grottger wykonał w 1866 roku podczas swojego pobytu w obecnej ukraińskiej miejscowości Śniatynka„Grottger. Wystawa w 150. rocznicę urodzin i 120. rocznicę śmierci artysty”, Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 1988, s. 19., która wówczas należała do Stanisława Tarnowskiego.
Pożegnanie powstańca Na pierwszym obrazie, Pożegnanie powstańca, widzimy scenę, na której żona czule żegna powstańca wyruszającego do walki o wolność Polski, przypinając mu do rogatywki kokardę narodową. Mężczyzna pochodzenia szlacheckiego żegnany jest przez ubraną w żałobną czerń kobietę-Polkę, która dla dobra ojczyzny gotowa jest zrezygnować ze szczęścia osobistego. Obie postacie wpatrzone są w siebie. W tle widać oddział Krakusów. Scena rozgrywa się na progu szlacheckiego dworu, symbolizującego ojczyznę prywatną – miejsce mityczne.
Powitanie powstańca Obraz drugi, Powitanie powstańca, ukazuje ciemną postać powstańca powracającego ukradkiem do domu, witającego żonę. Kobieta ubrana jest w białą, kontrastującą z ubiorem mężczyzny, suknię. Tym razem postacie nie patrzą sobie w oczy. Głowa kobiety zwrócona jest w drugą stronę. Tu radość z powrotu zmącona jest goryczą przegranego powstania. .
Dyptyk w kulturze Dnia 16 stycznia 2013 roku Narodowy Bank Polski wyemitował w nakładzie 800 tys. sztuk okolicznościową monetę o nominale 2 zł na 150. rocznicę Powstania Styczniowego. Wzór zaprojektowany przez Ewę Tyc-Karpińską oraz Roussankę Nowakowską zawiera fragment obrazu Artura Grottgera z dyptyku o nazwie „Pożegnanie” i jest wykonany ze stopu Nordic gold.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Malarstwo historyczne Kategoria:Obrazy Artura Grottgera Kategoria:Powstanie styczniowe w kulturze Kategoria:Obrazy w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach Kategoria:Dyptyki (malarstwo)