Przegląd Socjologiczny – polskie czasopismo socjologiczne założone w Poznaniu przez prof. Floriana Znanieckiego w 1930 r. Przed II wojną światową ukazało się siedem tomów. Na łamach pisma zamieszczali artykuły m.in. Ludwik Krzywicki, Stanisław Ossowski, Stanisław Rychliński i Florian Znaniecki.
Na przełomie lat 1946/1947 czasopismo został reaktywowane w Łodzi i działało pod redakcją prof. Józefa Chałasińskiego w porozumieniu z F. Znanieckim przebywającym w Stanach Zjednoczonych. Ukazał się wówczas tom VIII, zawierający niektóre artykuły przygotowane do publikacji w 1939 r. Ukazały się jeszcze tomy IX i X, zanim w rezultacie procesu stalinizacji zlikwidowano w Polsce katedry, studia uniwersyteckie, placówki badawcze i wydawnictwa poświęcone socjologii jako „nauce burżuazyjnej”.
„Odwilż” Października 1956 pozwoliła na odrodzenie się socjologii akademickiej. Wówczas J. Chałasiński wraz z zespołem wznowił wydawanie „Przeglądu…” pod auspicjami Łódzkiego Towarzystwa Naukowego (ŁTN). Pojawiły się wtedy także inne czasopisma socjologiczne, przede wszystkim „Kultura i Społeczeństwo” (założone też przez Chałasińskiego) oraz „Studia Socjologiczne”. Profil naukowy „Przeglądu…” formowany był w tych latach przez Chałasińskiego i jego współpracowników. Stało się to szczególnie wyraźne w latach 60. XX w., kiedy Chałasiński – w ramach restrykcji za krytykę polityki PZPR wobec nauki – został pozbawiony stanowisk w PAN i na Uniwersytecie Łódzkim.
Po jego śmierci pismo redagował od roku 1979 prof. Jan Lutyński w towarzystwie współpracowników z Uniwersytetu Łódzkiego: Antoniny Kłoskowskiej, Jolanty Kulpińskiej, Wacława Piotrowskiego i Jana Szczepańskiego. W latach 80. XX w. „Przegląd …” koncentrował się na prezentacji badań socjologicznych nad przemianami zachodzącymi w Polsce, co prowadziło do kłopotów z cenzurą. Jaskrawym przykładem jest zeszyt relacjonujący obrady VI Zjazdu Socjologicznego (wrzesień 1981 w Łodzi), który był planowany w ramach tomu XXXV, a ukazał się jako pierwszy zeszyt tomu LV w roku 2006. Jeszcze kilka lat po śmierci J. Lutyńskiego w kwietniu 1988 ukazywały się zeszyty przez niego przygotowane.
W latach 1989–2015 redaktorem naczelnym „Przeglądu Socjologicznego” była Jolanta Kulpińska. Początki jej kadencji przypadły na czas przemian ustrojowych, w tym likwidacji cenzury. Dzięki temu, że presja cenzury przestała istnieć, znikła także groźba zatrzymania publikacji poszczególnych zeszytów (co zdarzało się w latach 80. ), a nowy redaktor naczelny korzystał ze swobody w projektowaniu problematyki zeszytów tematycznych. Na początku lat 90. na łamach „Przeglądu Socjologicznego” dominowały zagadnienia polityczno-społeczne. W latach późniejszych zakres tematyczny publikowanych tekstów rozszerzył się na praktycznie całe spektrum problematyki socjologicznej. W drugiej dekadzie XXI wieku ustabilizował się schemat, zgodnie z którym wśród czterech cokwartalnych zeszytów co najmniej jeden jest anglojęzyczny i co najmniej jeden zawiera artykuły nadesłane przez poszczególnych autorów, natomiast dwa zeszyty z reguły mają określony profil tematyczny.
Redaktorem naczelnym „Przeglądu Socjologicznego” w latach 2016-2025 był Marek Czyżewski, a od 2026 roku redaktorką naczelną została Sylwia Męcfal. Zastępczyniami redaktorki naczelnej są Agnieszka Golczyńska-Grondas oraz Sylwia Michalska. W skład Zespołu Redakcyjnego (2026) wchodzą pracownicy Instytutu Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego: Paweł Starosta, Marek Czyżewski, Katarzyna Grzeszkiewicz-Radulska, Katarzyna Waniek (redaktorka prowadząca), a także: Mikołaj Cześnik (Uniwersytet SWPS), Justyna Kajta (Uniwersytet SWPS), Olga Czeranowska (Uniwersytet SWPS), Krystyna Janicka (IFiS PAN), Anna Turner (IFiS PAN), Anna Kiersztyn (Uniwersytet Warszawski), Grażyna Romańczuk-Woroniecka (Uniwersytet Warszawski), Adam Mrozowicki (Uniwersytet Wrocławski), Elżbieta Opiłowska (Uniwersytet Wrocławski, redaktorka prowadząca), Marek Nowak (Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu), Andreas Langenohl (Uniwersytet w Giessen) oraz Viktor Stepanenko (Narodowa Akademia Nauk Ukrainy).
Radę Redakcyjną tworzą (2026): Zbigniew Bokszański, David Brown, Isabel da Costa, Krzysztof Gorlach, Kaja Kaźmierska, Harry Melin, Maggie O'Neill, Valeria Pulignano, Fritz Schütze, Kazimierz M. Słomczyński, Piotr Sztompka, Lynda Walters, Włodzimierz Wincławski, Marek Ziółkowski.
Wydawcą pisma jest Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Czasopismo jest indeksowane w bazach: Index Copernicus, ERIH Plus, BazHum, CEEOL, CEJSH, CrossRef (DOI), EBSCOhost, Google Scholar, Index Copernicus – ICV 2017: 91.10, PBN/POL-Index. Pismo znajduje się na liście czasopism naukowych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (w 2021 liczba punktów: 70).
Zobacz też American Sociological Review Polish Sociological Review
Przypisy
Bibliografia
Łódzkie Towarzystwo Naukowe - poprzednia strona czasopisma Przegląd Socjologiczny [dostęp 2019-04-17]
Kategoria:Czasopisma w języku polskim Kategoria:Czasopisma w Polsce (1918–1939) Kategoria:Czasopisma wydawane od 1930 Kategoria:Kwartalniki wydawane w Łodzi Kategoria:Kwartalniki wydawane w Poznaniu Kategoria:Łódzkie Towarzystwo Naukowe Kategoria:Polskie czasopisma socjologiczne Kategoria:Prasa w Łodzi (Polska Ludowa) Kategoria:Prasa w Poznaniu (II Rzeczpospolita)