Ojzer Warszawski (; ur. 15 kwietnia 1898 w Sochaczewie, zm. 10 października 1944 w Auschwitz) – żydowski prozaik, malarz i krytyk sztuki, piszący w języku jidysz, czołowy przedstawiciel naturalizmu w literaturze jidysz.

Życie i twórczość Urodził się w rodzinie nauczyciela i sklepikarza. Podczas I wojny światowej rodzina przeniosła się do Warszawy. Tam Ojzer Warszawski był związany (choć nieformalnie) z awangardową grupą literacko-artystyczną „Hałastra”.

W 1920 zadebiutował powieścią Szmuglerzy ( Szmuglars), która cieszyła się dużą popularnością i do roku 1926 doczekała się czterech wydań. Akcja powieści toczy się pod koniec I wojny światowej, ukazując życie przemytników kursujących pomiędzy małym miasteczkiem a Warszawą i demoralizację ludności żydowskiej pod okupacją niemiecką. Uznawana jest za najlepsze dzieło Warszawskiego, a jednocześnie za najważniejszą pozycję żydowskiego naturalizmu. Dalsze jego utwory z tego okresu twórczości to głównie opowiadania, zamieszczane na łamach różnych czasopism jidyszowych.

W 1923 opuścił Polskę i w 1924 zamieszkał w Paryżu, gdzie poświęcił się przede wszystkim malarstwu i krytyce literackiej. Tam powstały także dwie dalsze części trylogii powieściowej Warszawskiego, a mianowicie Mundur ( Der mundir) oraz Żniwa ( Sznit-cajt), jednak nie zdobyły one takiej popularności, jak część pierwsza. W późniejszym czasie publikował głównie eseje na temat sztuki (m.in. dotyczące twórczości zaprzyjaźnionego z nim Marca Chagalla).

Do twórczości literackiej powrócił na krótko przed wybuchem II wojny światowej i w trakcie jej trwania, jednak większość z tych utworów, mających postać obszernych notatek, nie ukazała się drukiem.

Podczas II wojny światowej ukrywał się na południu Francji, a później w Rzymie. Został jednak aresztowany przez włoskich faszystów i deportowany do Auschwitz, gdzie zginął w 1944 roku.

Tłumaczenia twórczości na język polski

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Sochaczevers – Their Role in Cultural and Spiritual Life „Der Jidiszer Tam-tam” 17/1998 Oryginał powieści Szmuglerzy Publikacje Ojzera Warszawskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Pisarze jidysz Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy Żydzi – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Ludzie urodzeni w Sochaczewie Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Zmarli w 1944