Kliny zieleni w Poznaniu – założenie urbanistyczne opracowane przez Władysława Czarneckiego w latach 1930–1934System zieleni.. Konsultantem naukowym był Adam Wodziczko. Jest to jedyne założenie tego typu w Europie. Pierwotny plan zakładał utworzenie 10 klinów, w tym czterech głównych, które miały łączyć parki miejskie z podmiejskimi lasami. Projektując kliny, Czarnecki wyznaczył wzdłuż nich szlaki piesze, rowerowe i konne prowadzące do miejsc letniskowych. Cały układ powstał na przestrzeni wielu lat. Tworząc założenie wykorzystano naturalne doliny rzeczne (Bogdanki, Warty, Cybiny). Głównym celem istnienia systemu klinów jest ochrona wód i przewietrzanie miasta. Większość terenów jest pokryta przez lasy, pozostałe stanowią parki, cmentarze, ogródki działkowe, łąki i pastwiska.

thumb|350px

Kliny główne Klin północny thumb|200px|Umultowo Klin zwany również „naramowickim”. Szersza część klina dotyka północnych granic miasta (Biedrusko). Znajdują się tam rezerwaty Morasko, Żurawiniec i przełom Warty. Tuż przed granicą miasta, zaczyna się Obszar Natura 2000 „Biedrusko” (symbol PLH300001). Klin zwęża się wzdłuż Warty, w kierunku Starego Miasta. Ma pełnić rolę rezerwy zieleni dydaktyczno-rekreacyjnej dla mieszkańców miasta. Znajduje się w nim najwyższe wzniesienie Poznania – Góra MoraskaRezerwat „Meteoryt” w Morasku..

szlaki turystyczne nr 3585 (dł. 11,3 km) → dworzec autobusowy Jana III Sobieskiego (Piątkowo) → Góra Moraska → rezerwat przyrody Meteoryt Morasko → Morasko → Umultowo → Huby Moraskie → Kampus Morasko (stawy przy kampusie) → dolina Różanego Potoku → os. Stefana Batorego Nadwarciański Szlak Rowerowy – odcinek zachodni → Poznań Garbary → Park Szelągowski → Osiedle Pod Lipami → Ulica Naramowicka → Ulica Rubież → Ulica Nadwarciańska → Ulica Piołunowa → granica miasta → Biedrusko

cieki Różany Potok Potok Umultowski

zbiorniki wodne Jezioro Umultowskie Staw Młyński Stawy przy Kampusie UAM Morasko Zimna Woda

obiekty przyrodnicze rezerwat przyrody Meteoryt Morasko rezerwat przyrody Żurawiniec Ośrodek Edukacji Leśnej Łysy MłynOśrodek Edukacji Leśnej Park Cytadela i Fort IVa należące do programu Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)

inne obiekty Kampus Morasko Rurociąg „Przyjaźń”

Klin południowy thumb|200px|Park Jana Pawła II Klin jest również nazywany „dębińskim”. Tereny wypoczynkowe powstały tutaj na przełomie XIX i XX wieku (łazienki miejskie, tory wyścigów konnych, kluby wioślarskie i pływackie, kręgielnie). Funkcja rekreacyjna jest nadal podtrzymywana przez ogrody działkowe, kluby wioślarskie, Młodzieżowy Dom Kultury nr 1Młodzieżowy Dom Kultury., tereny AWF, park Jana Pawła II. Centrum pasa zajmuje Dębina. Klin, kładąc się pasem stałej szerokości w kierunku południowym, tuż przed granicą miasta rozszerza się na wschód i drugi brzeg Warty. Tam zajmuje tereny doliny Głuszynki. Pas zieleni urywa się w Luboniu, a następnie łączy się z Wielkopolskim Parkiem Narodowym.

szlaki turystyczne nr 3573 (dł. 6,7 km) → Marlewo → północny skraj Babek → dolina Głuszynki → Daszewice → Sypniewo → Głuszyna → dolina Głuszynki → Babki → do Rogalinka

cieki Warta Głuszynka Czapnica

zbiorniki wodne stawy infiltracyjne przy ujęciu wody, strefa ochronna ujęcia wody obiekty przyrodnicze Lasek Dębiński

obiekty przyordnicze Fort I i Fort IXa należące do programu Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)

inne obiekty Cmentarz Bożego Ciała Cmentarz przy ul. Samotnej

Klin zachodni Klin znany również jako „golęciński”. Są to tereny o korzystnych warunkach klimatycznych. Suche tereny o południowej ekspozycji, z największym nasłonecznieniem, tworzą dobre warunki spływu chłodnego powietrza nocą doliną BogdankiGaliński Tadeusz: Dzielnica Jeżyce w latach 1954-1970 w Kronika Miasta Poznania 1/1971 s. 38. thumb|200px|right|Bogdanka Łączy obszary leśne wokół Jeziora Kierskiego z centrum miasta. Osią jest potok Bogdanka. Na klin składają się zbiorniki wodne: dwa naturalne (Jezioro Kierskie, Jezioro Strzeszyńskie), oraz sztuczne (RusałkaElementy wodne w systemie rekreacyjnym miasta Poznania., Stawy Sołackie), jak również Park Sołacki i Park Adama Wodziczki w Poznaniu, ogródki działkowe, Ogród Dendrologiczny Uniwersytetu Przyrodniczego, Ogród Farmakognostyczny Uniwersytetu Medycznego, Ogród Botaniczny i Hipodrom Wola.

Mimo iż dolina Bogdanki jest przecięta estakadą Poznańskiego Szybkiego Tramwaju, niezachwiana została jej klimatyczność i zdolność wprowadzania do centrum miasta mas świeżego powietrza(wysoka jednosłupowa konstrukcja).

szlaki turystyczne nr 3572 (dł. 13,5 km) → Golęcin → Lasek Golęciński → jezioro Rusałka → dolina Bogdanki, Strumienia Golęcińskiego i Strzeszyńskiego → Stawy Strzeszyńskie → Strzeszynek → jezioro Strzeszyńskie → Psarskie → jezioro Kierskie → Krzyżowniki cieki

Bogdanka Strumień Golęciński Wierzbak Strumień Strzeszyński

zbiorniki wodne Jezioro Kierskie Jezioro Strzeszyńskie Stawy Strzeszyńskie Stawy Sołackie Rusałka

obiekty przyrodnicze użytek ekologiczny „Bogdanka I”Użytki ekologiczne. użytek ekologiczny „Bogdanka II” użytek ekologiczny „Strzeszyn” Bunkier przy al. Wojska Polskiego, Bunkier na Sołaczu, Bunkier przy ul. Mazowieckiej należące do programu Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)

inne obiekty poczekalnia tramwajowa na Sołaczu pływalnia przy ul. Niestachowskiej Cmentarz parafialny św. Jana Vianneya

Klin wschodni thumb|200px|Jezioro Maltańskie thumb|200px|Wschodni klin zieleni. Widok z Chartowa w kierunku wschodnim. Jest również nazywany „cybińskim”. Jest największy pod względem powierzchni i jako jedyny jest w całości położony na prawym brzegu Warty. Obejmuje obszar Cybiny od Antoninka (okolice Jeziora Swarzędzkiego) do ulicy Baraniaka, na północy obszary cmentarza komunalnego na Miłostowie i do północno-wschodnich granic Poznania. Plany Czarneckiego z 1949 zakładały stworzenie kąpieliska miejskiego po spiętrzeniu wód Cybiny, a oprócz tego stworzenie toru regatowego dla wioślarzy. Imprezy miały stanowić atrakcje dla wypoczywających poznaniaków i podnieść prestiż miasta. W latach 40. XX wieku prowadzono zalesienia piaszczystych terenów. Obszary rzeki Główna miały się stać osobnym klinem, który w planach zaczynał się przy Warcie, a prowadzić miał do Promna i Wierzenicy.

szlaki turystyczne nr 3574 (dł. 6,8 km) → Nowa Wieś (Swarzędz) → lasy koło Michałowa → dolina Michałówki → Spławie nr 3575 (dł. 7,1 km) → Darzybór → lasy koło Michałowa → dolina Michałówki → Tulce

cieki Cybina Struga Główna

zbiorniki wodne Jezioro Maltańskie Staw Browarny

obiekty przyrodnicze Nowe Zoo Fort III i Fort IIIa należące do programu Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005) inne obiekty Nowe Zoo Jezioro Maltańskie Malta Ski Poznański Węzeł Rowerowy

Pozostałe kliny Klin doliny Strumienia Junikowskiego thumb|200px|Strumień Junikowski Z planowanych sześciu pomniejszych klinów zachował się klin, którego osią jest Strumień Junikowski. Zaczyna się na obszarze Lasku Marcelińskiego, a kończy się na południowych częściach Dębca. Przebiega przez ogrody działkowe, Cmentarz na Junikowie. Strumień przepływa przez zespół glinianek powstałych w połowie XIX wieku. szlaki turystyczne Ścieżka przyrodniczo-leśna w Lesie Marcelińskim cieki Strumień Junikowski Ławica Skórzyna Plewianka Ceglanka Kotówka Żabinka

zbiorniki wodne Szachty obiekty przyrodnicze użytek ekologiczny „Strumień Junikowski” użytek ekologiczny „Kopanina I” użytek ekologiczny „Kopanina II”

inne obiekty Cmentarz Junikowo

Zagrożenia i ochrona

Niezabudowane, leżące w atrakcyjnych lokalizacjach działki, są chętnie kupowane przez inwestorów, którzy chcą tam budować budynki mieszkalne i usługoweChrońmy poznańskie kliny zieleniStudium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania 2008. Takie działania spotykają się z protestami mieszkańców miasta i społecznikówDolna Wilda: Mieszkania czy dzika zieleń?Poznań potrzebuje pola golfowego, by przyciągać inwestorów.

Na proces niszczenie terenów wpływają: dewastacja, zanieczyszczanie powietrza, niedobór wody, brak środków na konserwację.

Ochrona klinów zieleni jest prowadzona przede wszystkim poprzez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego. Według danych Miejskiej Pracowni Urbanistycznej blisko 80% powierzchni klinów zieleni jest objęte obowiązującymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Poznania z 2023 roku część terenów wchodzących w skład klinowo-pierścieniowego systemu zieleni została wskazana jako tereny wyłączone z zabudowy. Studium przewiduje również tworzenie łączników zieleni, mających zapewniać powiązania przyrodnicze pomiędzy klinami zieleni a innymi obszarami wyłączonymi z zabudowy.

Zobacz też Piesze szlaki turystyczne w Poznaniu Pomniki przyrody w Poznaniu

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCHDLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) - Fortyfikacje w Poznaniu identyfikator PLH300005

Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania 2008

Kategoria:Przyroda w Poznaniu