Marian Karol Dienstl-Dąbrowa (ur. 1 marca 1882 w Przemyślu, zm. 30 stycznia 1957 w Warszawie) – polski dziennikarz, publicysta, redaktor, podpułkownik piechoty Wojska Polskiego. thumb|Marian Dienstl-Dąbrowa przy radiostacji (1924) thumb|Grobowiec rodzinny Mariana Dienstla-Dąbrowy Życiorys Marian Karol Dienstl urodził się 1 marca 1882 w Przemyślu. Pochodził ze Stryja. Był synem Stanisława (restaurator kolejowy w Stryju, właściciel realności w tym mieście) i Marii z Bażanów. W 1901 ukończył C. K. Gimnazjum w Sanoku (w jego klasie byli m.in.: Franciszek Jun, Roman Saphier, Samuel Seelenfreund) i zdał maturę. Następnie studiował filologię i historię sztuki w Monachium, Florencji i Paryżu. W 1909 przyjechał do Warszawy i został współpracownikiem pism „Dzień” i „Świat”, współredagował „Złoty Róg” oraz „Wieś i Dwór”. Założył jeden z pierwszych w Polsce artystycznych teatrów lalek „Teatr Kukiełek” (inauguracja: 11 grudnia 1910). 6 stycznia 1912 władze rosyjskie zamknęły teatr po wystawieniu Szopki Or-Ota.
Był oficerem c. k. Obrony Krajowej. Został awansowany na stopień podporucznika z dniem 1 stycznia 1908. Do ok. 1913 był przydzielony do 16 pułku piechoty Obrony Krajowej. Podczas I wojny światowej formalnie pozostawał w ewidencji Obrony Krajowej do ok. 1918. Został wzięty do niewoli rosyjskiej, przebywał w Ufie i Bugulinie. W 1917 przedostał się do Moskwy, gdzie współpracował z gazetą „Głos Polski”, był prezesem Towarzystwa Dziennikarzy i Literatów w Moskwie. W maju 1918 przedostał się do Murmańska, tam wstąpił do armii polskiej i razem z nią przez Anglię ewakuował się do Francji. Gdy znalazł się w sztabie gen. Józefa Hallera został mianowany członkiem polskiej misji wojskowej we Włoszech a jego zadaniem było prowadzenie werbunku do Armii Błękitnej. 7 listopada 1918 objął komendę obozu Santa Maria Capua Vetere i Casagiove w okolicach Neapolu. 11 listopada 1918 przejął dowództwo nad drugim obozem zlokalizowanym w La Mandria di Chivasso pod Turynem. W Turynie, w latach 1918–1919, wydawał czasopismo „Żołnierz Polski we Włoszech”. W okresie formowania Armii gen. Hallera kierował urzędem propagandy tejże. Po powrocie do kraju pełnił służbę między innymi na stanowisku szefa Wydziału Kulturalno-Oświatowego Dowództwa Frontu Pomorskiego w Toruniu. W latach 1920–1922 był redaktorem miesięcznika „Straż nad Wisłą”, wydawnictwa Wydziału Kulturalno-Oświatowego Dowództwa Frontu Pomorskiego, którego pierwszy numer ukazał się w marcu 1920. W 1920 w czasie wojny polsko-bolszewickiej służył w Armii OchotniczejObrona państwa w 1920 roku. Księga sprawozdawczo-pamiątkowa Generalnego Inspektoratu Armji Ochotniczej i Obywatelskich Komitetów Obrony Państwa, Warszawa 1923, s. 30.. Pozostawał wówczas nadal szefem Wydziału Propagandy przy Armii Ochotniczej. W tym czasie prowadzono intensywną działalność kulturalno-wydawniczą wśród żołnierzy. W jednym tylko miesiącu sierpniu 1920 z ramienia II Oddziału Generalnego Inspektoratu Armii Ochotniczej wydano 1 500 000 egzemplarzy druków, drukowano odezwy, afisze, kilkaset korespondencji z miejsc walk, a także organizowano wiece i przedstawienia. Do pracy w urzędzie przy ppłk. Dienstlu w zaangażowali się znani literaci i artyści (m.in. Stefan Żeromski, Kornel Makuszyński, Włodzimierz Perzyński, Władysław Buchner).
Formalnie Dienstl został przyjęty do Wojska Polskiego 20 września 1920 z zatwierdzeniem stopnia podpułkownika nadanego przez Komisję Weryfikacyjną (został awansowany do tego stopnia ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919), powołany do służby czynnej i przydzielony do Dowództwa Okręgu Generalnego „Pomorze”Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 41 z 27 października 1920 roku, poz. 984, 998.. W stopniu podpułkownika rezerwy piechoty został zatwierdzony ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923, 1924 był oficerem rezerwy 13 pułku piechoty w Pułtusku. 20 czerwca 1927 został wybrany do zarządu Związku Oficerów Rezerwy RPNowy zarząd związku oficerów rezerwy „Kurjer Polski” R. XXX, nr 168, Warszawa, 21 czerwca 1927 r., s. 6..
Na zaproszenie prezydenta Mariana Cynarskiego przybył do Łodzi i objął stanowisko dyrektora Miejskiej Galerii Sztuki w Parku im. H. Sienkiewicza (piastował stanowisko od 1924 do 1930). Tu zainicjował publiczne słuchanie radia (jesienią 1924 otwarto własną radiostację), kupił w tym celu jeden z pierwszych w Łodzi odbiorników radiowych lampowych. W okresie międzywojennym współpracował z „Rzeczpospolitą” (1920–23), a po przeniesieniu się do Krakowa współredagował czasopismo „Światowid” (1935–1939). W czasopiśmie „Zwierciadło Dziesięciu Muz” (1924) drukował felietony XI Muza.
W 1934, jako oficer pospolitego ruszenia, pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z przydziałem do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas zweryfikowany z lokatą 17 w Korpusie Oficerów Piechoty i „przewidziany do użycia w czasie wojny”. Przed wyborami do Rady Miasta Krakowa z 1938 został członkiem komitetu Polskiego Bloku Katolickiego.
W czasie II wojny światowej przebywał w Anglii, działając na rzecz organizacji armii polskiej na Zachodzie. Po powrocie do kraju zamieszczał felietony w „Słowie Powszechnym”.
Zmarł 30 stycznia 1957 w Warszawie. Pochowany 4 lutego 1957 na cmentarzu Bródnowskim. Jego grób znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C15-1-8).
Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (5 lipca 1939) „za zasługi na polu pracy społecznej”. Honorowa odznaka pamiątkowa 10 Pułku Strzelców Konnych (1936)
Przypisy
Bibliografia Kempa A. Sylwetki łódzkich dziennikarzy i publicystów, Oficyna Bibliofilów, Łódź 1991. Grzegorczyk P. Dienstl-Dąbrowa Marian, „Zeszyty Prasoznawcze” 1974 nr 2.
Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Dziennikarze związani z Łodzią Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Ludzie związani ze Stryjem Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 13 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie Armii Polskiej we Francji 1917–1919 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Wojskowi związani z Łodzią Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Zmarli w 1957 Kategoria:Żołnierze Armii Ochotniczej (II Rzeczpospolita) Kategoria:Żołnierze austro-węgierscy w niewoli rosyjskiej w czasie I wojny światowej