Stanisław Undas (ur. 17 września 1894 w Mstowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Jana i Heleny z domu Cudek urodzony 17 września 1894 w Mstowie w ówczesnym powiecie limanowskim Królestwa Galicji i Lodomerii. Absolwent gimnazjum z maturą w Bochni. W 1914 został wcielony do armii austriackiej. Ukończył szkołę oficerów rezerwy i jako dowódca plutonu walczył na froncie rosyjskim. Jego oddziałem macierzystym był Pułk Piechoty Nr 20 z Krakowa. Na stopień chorążego został mianowany ze starszeństwem z 1 sierpnia 1915 w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W tym samym roku został ranny i dostał się niewoli rosyjskiej.
W marcu 1918, po uwolnieniu z niewoli, wstąpił do 1 pułku strzelców polskich na Syberii. Dowodził w tym pułku 4. kompanią. Od stycznia 1920 w niewoli bolszewickiej, w obozie w Omsku. W 1920 roku powrócił do Polski i wstąpił do Wojska Polskiego, w stopniu porucznika. Został przydzielony do 82 Syberyjskiego pułku piechoty. Z jednostką walczył w wojnie polsko-bolszewickiej, a za swoje czyny został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku i w 1922 został zweryfikowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. Po wojnie służył w 83 pułku piechoty. W 1924 został wyznaczony na stanowisko kwatermistrza pułku. 1 grudnia 1924 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 181. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W kwietniu 1928 został przesunięty ze stanowiska kwatermistrza na stanowisko dowódcy III batalionu. W marcu 1931 został przeniesiony z 83 pp do 73 pułku piechoty w Katowicach na stanowisko kwatermistrza. Na stopień podpułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 i 6. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Następnie został przeniesiony do 43 pułku piechoty w Dubnie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku.
W czasie kampanii wrześniowej 1939 był zastępcą dowódcy Ośrodka Zapasowego 13 Dywizji Piechoty. Po agresji ZSRR na Polskę w nieznanych okolicznościach wzięty do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod pozycją 3415.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień pułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7715 – 22 czerwca 1919 Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1931 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska” Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Zwycięstwa Military Cross
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 82 Syberyjskiego Pułku Piechoty Kategoria:Kwatermistrzowie 83 Pułku Strzelców Poleskich Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojskowym (Wielka Brytania) Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze 5. Dywizji Strzelców Polskich na Syberii Kategoria:Żołnierze austro-węgierscy w niewoli rosyjskiej w czasie I wojny światowej Kategoria:Żołnierze korpusów polskich w Rosji 1917–1918 Kategoria:Kwatermistrzowie 73 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Zastępcy dowódcy 43 Pułku Strzelców Legionu Bajończyków Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Strzelców Polskich im. Tadeusza Kościuszki Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Strzelców Polskich (WP na Wschodzie) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie