Henryk Zbierzchowski (ur. 19 listopada 1881 we Lwowie, zm. 6 listopada 1942 w Krynicy-Zdroju) – polski poeta, prozaik, dramatopisarz, bard Lwowa, laureat nagrody literackiej miasta Lwowa. Pseudonim literacki „Nemo”.
thumb|240px|Portret autorstwa Kazimierza Sichulskiego Życiorys Ukończył prawo na Uniwersytecie Lwowskim. Od 1898, jako 17-letni młodzieniec drukował swoje liryki w krakowskim Życiu (którego redaktorem był Stanisław Przybyszewski). W 1899 ukończył C. K. IV Gimnazjum we Lwowie. W 1900 ukazał się jego pierwszy zbiór liryków pt. Impresje. W latach 1906–1910 pracował w redakcji czasopisma Nasz Kraj i był „nadwornym poetą” lwowskiej Gazety Porannej. W 1908 został nagrodzony w konkursie literackim zorganizowanym przez periodyk „Wiek Nowy” (nagrodzeni zostali wówczas także Maria Czeska-Mączyńska i Janina Kossak-Pełeńska). W latach 1920–1926 był redaktorem lwowskiego tygodnika satyrycznego Szczutek. Na łamach Szczutka opublikował m.in. "Kolędę śląską", która zagrzewała czytelników do pomocy dla Górnego Śląska w czasie przygotowań do górnośląskiego plebiscytu z 1921 r.A. Albiniak. E. s. M. Albiniak CSDP, Okołoplebiscytowa Kolęda śląska Henryka Zbierzchowskiego jak przykład propagandowego wykorzystania semantyki kolęd do walki propolskiej w okresie konstytuowania się granic II Rzeczypospolitej, "Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego" 41: 2021, nr 2, s. 169-189; https://czasopisma.uni.opole.pl/index.php/sth/article/view/3406/3973 (dostęp: 21 I 2022) W 1928 został laureatem nagrody literackiej miasta Lwowa. Filister honorowy Polskiej Korporacji Akademickiej Cresovia Leopoliensis.
Został pochowany na Starym Cmentarzu w Krynicy-Zdroju. Przez lata jego miejsce pochówku pozostawało zapomniane, a odkrył je Jerzy Masior, który doprowadził do powstania nagrobka w 1991.
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1937) „za zasługi na polu literatury”. Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938) „za wybitną twórczość literacką”.
Upamiętnienie O twórczości Henryka Zbierzchowskiego wydano w 2000 roku obszerną książkę: Pisarz wobec koniunktury. Twórczość literacka Henryka Zbierzchowskiego autorstwa Witolda Waszczuka. Wydawnictwo UMCS, . Henrykowi Zbierzchowskiemu poświęcone były też wiersze Mariana Hemara Valse Brune i Wnuczka.
O jego życiu opowiada film „Kawaler Księżyca”, który zrealizował Sławomir Gowin, dziennikarz, znawca historii Lwowa. W trakcie produkcji filmu znany ukraiński rzeźbiarz Mykoła Posikira wykonał popiersie poety. Rzeźba została przekazana Konsulatowi RP, który postanowił eksponować ją w powstającym Domu Polskim we Lwowie.
Twórczość Zbiory wierszy: Impresje (1900) Baśnie (1906) Rzeczy wesołe (1918), Lwów, (wstęp: Stanisława Wasylewskiego), pod pseud. „Nemo” Żongler. Rzeczy wesołe i smutne (1922) Erotyki (1923) Ogród życia (1935) Powieści, romanse obyczajowe, nowele: Przed wschodem słońca (1903) Na złotej przełęczy (1904) Malarze (1907) Grający las i inne nowele (1908) Literat (1909) Pająk i inne nowele (1911) Stepowa panienka (1912) Anioły płaczą (1913) Diabelska przełęcz (1917) Człowiek o dwu twarzach (1919) Oczyma dziecka. Opowiadania wierszowane dla dzieci i młodzieży (1921) Śmierć czy miłość (1923) W paryskim wirze (1929) Kariera pana Franciszka (1939), powieść (nowa wersja Człowieka o dwu twarzach) Piosenki kabaretowe (1912), Płomienie. Pieśni wojenne o Legionach Polskich (1916) Nowe piosenki kabaretowe (1919) Nowe piosenki żołnierskie (1920) Utwory dramatyczne: Kobieta bez twarzy (1913) Małżeństwo Loli (1916), komedia Budienny idzie... (1921), wodewil Kłopoty pana Złotopolskiego (1922), farsa Pojedynek (1922), komedia Zawsze wierny, Widowisko z przeszłości Lwowa (1922) Serce Matki albo przygody Tomcia Palucha (1926), baśń Czarodziej (1928), dla młodzieży Orlęta (1928), sztuka w 5 aktach To możesz opowiadać swojej babci (1929), rewia Biały Orzeł (1931), komedia dla młodzieży Czapka niewidka i pałeczka nieruchomka (1932), baśń dla młodzieży Porwana narzeczona (1933), wodewil Złota rybka (1933), baśń Imieniny wodza (1937), sztuka (dla uczczenia marszałka Edwarda Śmigłego Rydza) Szczęście Gzymsa (1937), komedia libretta, szopki, satyry, kolędy.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Kopie cyfrowe dzieł w KPBC
Dzieła Henryka Zbierzchowskiego w zasobach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej Twórczość Henryka Zbierzchowskiego w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Pisarze związani z Krynicą-Zdrojem Kategoria:Pisarze związani ze Lwowem Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Zmarli w 1942