thumb|Mszał kijowski, folio 7r Mszał kijowski (także: Fragmenty Kijowskie, łac. Folia Kijoviensia, skrót: Kij) – głagolicki zabytek kanoniczny języka staro-cerkiewno-słowiańskiego datowany na wiek X. Ze względów językowych uważany za najbardziej archaiczny dokument piśmiennictwa staro-cerkiewno-słowiańskiego.

Zawartość Zabytek liczy obecnie 7 kart o wymiarach 14,5 na 10,5 cmLeszek Moszyński, Wstęp do filologii słowiańskiej, Warszawa 2006, s. 165.. Na jego treść składają się modlitwy zmienne z mszy rzymskiej (kolektę, sekretę, prefację, modlitwę po Eucharystii). Odnoszą się one do dnia św. Klemensa i św. Felicyty (23 listopada). Oprócz tego Mszał zawierają sześć formularzy tych samych zmiennych modlitw mszalnych na każdy dzień tygodnia oraz po jednym formularzu modlitw do świętych męczenników i aniołów.

Jest to fragment przetłumaczonego łacińskiego sakramentarza, pochodzącego prawdopodobnie z terenu akwilejsko-salzburskiego. Dostał się on do Panonii i na Morawy jeszcze przed przybyciem w to miejsce świętych Cyryla i Metodego. Słowiańskie tłumaczenie wykonał najpewniej któryś z uczniów Cyryla i/lub Metodego już w IX wieku, np. Święty Gorazd. Mało prawdopodobne jest, że dokonali tego sami Cyryl lub Metody.

Mszał został odkryty w 1874 w Jerozolimie przez archimandrytę Antonina (Kapustina) i przekazany Kijowskiej Akademii Duchownej. Obecnie znajduje się w Ukraińskiej Bibliotece Narodowej w Kijowie. Przez Josipa Hamma uważany za XIX-wieczny falsyfikat.

Cechy językowe Zabytek jest jedynym reprezentantem odmiany morawsko-panońskiej języka staro-cerkiewno-słowiańskiego. Jego cechami charakterystycznymi są: z w miejsce žd np. dazь zamiast daždь c w miejsce št np. oběcělъ zamiast oběštalъ palatalne sonanty miękkie C i spółgłoski szumiące grupa šč l wstawneLeszek Moszyński, Wstęp do filologii słowiańskiej, Warszawa 2006, s. 353. znaczki nadliterowe interpretowane jako muzyczne bądź akcentowe (w związku z występującym wówczas u Słowian akcentem ruchomym)

Przypisy

Kategoria:Manuskrypty z X wieku Kategoria:Mszały Kategoria:Manuskrypty Słowian południowych