Kościół Świętego Marcina w Kazimierzu Biskupim – rzymskokatolicki kościół parafialny we wsi Kazimierz Biskupi. Mieści się przy ulicy Kościelnej, gdzie jak głosi tradycja znajdowała się pustelnia Mateusza – jednego z Pięciu Braci Męczenników.
Kościół, pierwotnie romański z drugiej połowy XII wieku, wybudowany z granitu i piaskowca. Według Jana Długosza jego fundatorem miał być Piotr Włostowic. Według innej hipotezy założycielem świątyni był Piotr WszeborowicPraca zbiorowa pod redakcją Zbigniewa Chodyły, Dzieje Kazimierza Biskupiego, wyd. 2, Konin: Wydawnictwo „Aspeks”, 2001, s. 49-50, ISBN 83-88349-03-01. Pierwsza wzmianka o tym kościele pochodzi z "Roczników" Długosza, który napisał o przekazaniu Kazimierza biskupstwu lubuskiemu przez Henryka Brodatego w 1237 r. Przez wieki przechodził przebudowy – dzisiaj możemy znaleźć ślady romańskiego portalu w ścianie południowej i znaki kamieniarskie – krzyż na podstawie (Ziemia) oraz krzyż na okręgu (Wenus). Około 1512 przebudowany w stylu późnogotyckim z fundacji bp. Lubrańskiego. Spalony przez Szwedów na początku XVIII wieku, odbudowany. W 1859 powiększony. Podczas II wojny światowej Niemcy zamknęli świątynię i przeznaczyli ją na magazyn zbożowy. Z kościoła ukradli złoty kielich z XV wieku, dzwony oraz skonfiskowali bibliotekę parafialną liczącą 1090 tomówPraca zbiorowa pod redakcją Ewy Matyby, Kazimierz Biskupi - "Sancta Civitas" - Dziewięć wieków kościoła parafialnego pw. św. Marcina z Tours, Gminny Ośrodek Kultury w Kazimierzu Biskupim, 2020, ISBN: 978-83-957063-0-1.
Z romańskiego kościoła zachowana apsyda, ściany prezbiterium i dolne partie murów nawy. Od południa zamurowany romański portal. Wyposażenie wnętrza rokokowe z 1 połowy XVIII wieku, w barokowym ołtarzu głównym obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku, w sukience z 1766 roku, ołtarze boczne rokokowe. Ołtarz po lewej stronie poświęcony Pięciu Braciom Męczennikom ze srebrną trumienką z relikwiami świętych Męczenników, znajdującą się w ozdobnym relikwiarzu, ufundowanym przez kazimierskie Bractwo Szewskie w 1927 roku. Na stropie polichromia z około połowy XIX wieku – hagiografia Pięciu Męczenników. Ich zabójcy przedstawieni w pikielhaubach. W kościele znajduje się również późnogotycka rzeźba Matki Bożej i kamienna chrzcielnica z XVI wieku.
Cmentarz parafialny Na pobliskim cmentarzu znajduje się mogiła nieznanych polskich żołnierzy, poległych w 1939 rokuPiotr Maluśkiewicz, Województwo konińskie : szkic monograficzny, wyd. 1, Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk, 1983, s. 176-177, ISBN 83-01-00534-3, OCLC 11783554. Oprócz nich znajduje się tu również grób Stanisława i Wandy Mańkowskich oraz głaz z tablicą pamiątkową, poświęconą poległym w walce o niepodległość Polski w 1918 roku.
Na kazimierskim cmentarzu spoczywa Marcin Kolczyński - mieszkaniec Kazimierza Biskupiego, który 2 sierpnia 2020 roku w miejscowości Julianadrop w Holandii uratował trójkę topiących się w morzu dzieci. Swój bohaterski czyn przypłacił jednak własnym życiem.
Na cmentarzu spoczywa legionista i weteran I Wojny Światowej - Józef Ślugaj, którego grób został ostrzelany przez komunistów po II Wojnie Światowej.
Przypisy
Bibliografia Franciszek Jaśkowiak, Województwo poznańskie. Przewodnik, Wydawnictwo "Sport i Turystyka", Warszawa 1967, str. 98. Jerzy Kwiatek, Polska. Urokliwy Świat Małych Miasteczek, Sport i Turystyka-MUZA SA, Warszawa 2002, str. 426. Zygmunt Świechowski, Katalog architektury romańskiej w Polsce, Wydawnictwo DiG, Warszawa 2009, str. 158–159.
Kategoria:Zabytkowe kościoły w Kazimierzu Biskupim Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Marcina Kategoria:Architektura gotyku w województwie wielkopolskim Kategoria:Architektura romańska w województwie wielkopolskim Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo kaliskie) Kategoria:Kościoły rzymskokatolickie w Kazimierzu Biskupim