thumb|240px|Uzyskanie stopnia doktora thumb|240px|Na działce Bronisława Natalia Kopczyńska-Jaworska (ur. 1 maja 1924 w Poznaniu, zm. 29 grudnia 2016 w Łodzi) – polska etnograf i etnolog, prof. zw. dr hab., profesor Uniwersytetu Łódzkiego; uczennica i następczyni profesor Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej; autorka pierwszego i jedynego polskiego podręcznika do prowadzenia etnograficznych badań terenowych; jedna z prekursorek polskich powojennych badań karpackich i rodzimej antropologii miasta; twórczyni edycji internetowej Bibliografii Etnografii Polskiej. Prezes Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (1976–1980) oraz prezes Oddziału PTL w Łodzi (1982–1999).
Życiorys Droga zawodowa Bronisława Kopczyńska-Jaworska ukończyła szkołę podstawową w Łodzi, maturę uzyskała w 1943 roku na tajnych kompletach w Warszawie. W czasie okupacji rozpoczęła studia na Wolnej Wszechnicy Polskiej z zakresu bibliotekoznawstwa (uczyła ją wówczas m.in. prof. Helena Radlińska, z przedmiotów pozazawodowych – prof. dr hab. Kazimiera Zawistowicz-Adamska). Tuż po zakończeniu wojny powróciła do Łodzi, gdzie kontynuowała studia na Uniwersytecie Łódzkim na kierunku etnografia. W roku 1948 uzyskała stopień magistra filozofii w zakresie etnografii z etnologią na podstawie pracy Gospodarka pasterska w Beskidzie Śląskim. Stopień doktora nauk humanistycznych otrzymała w 1959 roku broniąc dysertacji Pasterstwo wysokogórskie i szałaśnictwo w Tatrach, napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej, zaś stopień doktora habilitowanego uzyskała w roku 1967 na podstawie rozprawy Stosunki gospodarczo-społeczne w tradycyjnej kulturze Karpat Północnych.
Od ukończenia studiów do roku 1994 (kiedy przeszła na emeryturę), pracowała w Katedrze Etnografii (obecnie Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego). Swój zawodowy kontakt z Uniwersytetem Łódzkim rozpoczęła w 1945 roku jako praktykantka w Bibliotece Uniwersyteckiej. Przeszła wszystkie szczeble kariery naukowej: od asystentury przez stanowisko adiunkta (1956) i docenta (1967). Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskała w 1980 roku, a profesora zwyczajnego w 1990. Pełniła na Uniwersytecie Łódzkim różne funkcje administracyjne, m.in. kierowała Katedrą Etnografii (1970–1994), była członkiem Senatu (1967–1970) oraz prodziekanem do spraw studenckich na Wydziale Filozoficzno-Historycznym (1970–1973). Wypromowała 8 doktorów, a około 150 osób uzyskało pod jej opieką naukową tytuł magistra etnografii i etnologii. Uczestniczyła w wielu przewodach doktorskich, habilitacyjnych i profesorskich, wielokrotnie spełniając przy tym rolę recenzentki.
Podkreślała często, co dokumentują teksty jej poświęcone, także autobiografie zawodowe oraz wspomnienia, którymi dzieliła się przy różnych okazjach, iż najważniejszym nauczycielem i mistrzem była dla niej prof. dr hab. Kazimiera Zawistowicz-Adamska. Bronisława Kopczyńska-Jaworska jest uważana za twórczą kontynuatorkę „łódzkiej szkoły etnograficznej” utożsamianej z pracą podjętą przez prof. Zawistowicz-Adamską.
Praca badawcza Zainteresowania naukowe Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej były różnorodne: począwszy od badań nad kulturą karpacką – pasterską (realizując także tematy związane z kulturą wsi z Polski środkowej na terenach uprzemysłowionych i badania na wsi bułgarskiej, czy problemy związane ze zmianą kulturową i statusem kultury), po badania nad kulturą miasta (terenem jej podstawowych eksploracji była Łódź) oraz metodykę pracy etnograficznej i organizację nauki. Podział ten nie wyczerpuje jej naukowych pasji, wskazuje jedynie na główne obszary badawcze, którymi się zajmowała.
Badania karpackie Badania na terenie Karpat (najpierw polskich, później Karpat całościowo) z zakresu kultury i historii ziem górskich, należy zaliczyć do pierwszych zainteresowań naukowych Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej. Opracowała tematykę dotyczącą gospodarki pasterskiej jaka istniała na terenach wysokogórskich. Badania prowadziła w Polsce, w dawnej Czechosłowacji i Jugosławii, Rumunii, Bułgarii, na Węgrzech i także we Francji. Początek tych prac wiązał się z badaniami zespołowymi prowadzonymi w Katedrze Etnografii Uniwersytetu Łódzkiego, koncentrującymi się na zjawisku pomocy wzajemnej w kulturze ludowej na różnych terenach. Z problematyki karpackiej (rozwijanej przez Bronisławę Kopczyńską-Jaworską od lat pięćdziesiątych XX wieku) pochodzi około pięćdziesiąt publikacji jej autorstwa, w tym praca magisterska, rozprawa doktorska i habilitacyjna, liczne artykuły, hasła do encyklopedii specjalistycznych, referaty wygłaszane na konferencjach krajowych i zagranicznych czy redakcje prac zespołowych.
W laudacji wygłoszonej podczas odnowienia doktoratu Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej na Uniwersytecie Łódzkim (co miało miejsce 25 maja 2009 roku), prof. zw. dr hab. Maria Wieruszewska-Adamczyk podkreślała, iż dysertację doktorską Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej na temat pasterstwa wysokogórskiego, można określić jako pionierską dla europejskich badań regionalnych oraz dla problematyki antropologii gospodarczej.
Badania nad kulturą miasta Dla Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej Łódź była miastem szczególnym, z którym była związana przez większość swojego życia i któremu poświęciła szereg badań. Poznawać historię miasta zaczęła od badań nad pamięcią własnej rodziny (wywiady z najstarszymi członkami jej rodziny znajdują się w Archiwum Naukowym Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ). Bronisława Kopczyńska-Jaworska „jest jedną z pierwszych w gronie powojennych etnologów polskich, która zajęła się antropologią miasta i […] zapoczątkowała w rodzimych badaniach refleksję nad obszarami zjawisk kulturowych, które w tradycyjnej polskiej etnografii nie były dostrzegane”. Ten okres jej zainteresowań rozpoczął się w latach siedemdziesiątych XX wieku, a pierwszą udokumentowaną pracą – systematyzującą dotychczasową wiedzę etnograficzną na temat życia miejskiego w Łodzi – był tekst z roku 1980 Zwyczaje i obyczaje ludności, umieszczony w pracy zbiorowej Łódź. Dzieje miasta do 1918 roku (tom I). Rozwijała podstawy metodologiczne badań miejskich w Polsce, czerpiąc inspiracje ze światowych osiągnięć na polu tej subdyscypliny (np. Ulfa Hannerza, Jacques’a Gutwirtha, Colette Petonnet). Studia miejskie rozwijane przez nią w łódzkim ośrodku etnologicznym stały się także jego wizytówką, ten nurt badawczy nadal jest podejmowany przez pracowników obecnego Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego. Zainteresowania antropologią miasta – kulturą Łodzi, zaowocowały licznymi publikacjami oraz badaniami (jej bibliografia z tego zakresu liczy ponad czterdzieści pozycji, w tym prace publikowane za granicą i redakcyjne), w których Bronisława Kopczyńska-Jaworska poruszała problematykę folkloru miejskiego – robotniczego, specyfiki badań miejskich, kwestię przemian kulturowych oraz wielokulturowości w mieście. Ten ostatni wątek został zwieńczony pracami badawczymi, a potem publikacją książkową na temat społeczności ewangelików augsburskich w Łodzi. W roku 1999 Katedra Etnografii UŁ wydała tom z najważniejszymi publikacjami autorstwa Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej z zakresu antropologii miasta, umieszczając także jej tekst dotyczący historii rodziny, tym samym wskazując na obecne w pracy profesor wątki autoetnograficzne.
Dokumentacja i informacja naukowa oraz bibliografistyka etnograficzna Od 1971 do 2011 roku prof. Kopczyńska-Jaworska kierowała istniejącym od 1968 roku Ośrodkiem Informacji i Dokumentacji Etnograficznej Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego zlokalizowanym w Łodzi (w skrócie: ODiIE PTL; został powołany z inicjatywy prof. dr hab. Kazimiery Zawistowicz-Adamskiej). Ośrodek początkowo prowadził prace rejestrujące ruch etnograficzny (różnorodne przedsięwzięcia naukowe i popularyzatorskie krajowe i zagraniczne), także losy absolwentów etnografii w Polsce (akcja „Magister” oraz dokumentował sylwetki twórców ludowych. Równolegle prowadzono prace nad zasadami systematyki i klasyfikacji etnograficznej, stosowanej do sporządzania bibliografii etnografii polskiej (bibliografie te przez szereg lat wydawano drukiem do momentu, kiedy w pierwszej dekadzie XXI wieku udostępniono retrospektywne i bieżące zestawienia bibliograficzne poprzez Internet – online). W ODiIE opracowano także recenzje z publikacji polskich dla DEMOS – czasopisma informacyjno-bibliograficznego wydawanego w Niemczech (do lat dziewięćdziesiątych XX wieku), noty bibliograficzne dla Internationale Volskundliche Bibliographie (działającej do 2010 roku) oraz dla International Bibliography of Social Science (praca bieżąca). Dzięki tym działaniom aktualny dorobek polskiej etnologii i etnografii oraz antropologii kulturowej był przedstawiany i promowany za granicą.
W 2007 roku Bronisława Kopczyńska-Jaworska wprowadziła do Internetu pierwszą i jedyną istniejącą elektroniczną bazę bibliograficzną z zakresu polskiej etnografii/etnologii/antropologii kulturowej (pod postacią katalogu online), która prezentuje uzupełniany na bieżąco dorobek krajowego piśmiennictwa nie tylko z zakresu wymienionych wyżej branż, ale jest on wzbogacany o selektywną bibliografię z dziedzin pokrewnych (m.in. z socjologii, kulturoznawstwa, historii itp.). Prace prowadzone w ODiIE trwają.
Bronisława Kopczyńska-Jaworska jest także twórczynią haseł biograficznych do wydawnictwa Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne. Opracowała sylwetki: Kazimiery Zawistowicz (t. 1), Jadwigi F. Chełmińskiej-Świątkowskiej (t. 2), Irmy Hansen-Kucharskiej (t. 3) oraz Bogny M. Jezernik (t. 3).
Metoda badawcza Bronisława Kopczyńska-Jaworska w centrum swoich zainteresowań stawiała przede wszystkim zmianę kulturową, traktując ją jako proces i badając ją w kategoriach znaczenia zachodzących przemian, rejestrując oraz analizując prawidłowości i przeobrażenia, które występują na tle istniejących uwarunkowań społecznych. Należąc do „łódzkiej szkoły etnograficznej“, dążyła do ujmowania badanych zjawisk całościowo, jako systemów strukturalno-funkcjonalnych, które ustosunkowują się do własnej przeszłości, jak i podejmują dialog ze współczesnością.
Podejście tego typu – próbujące pochwycić dynamikę kultury dzięki zastosowanej metodologii – wydobywało polifoniczność kultury i jej złożoność.
Wybór publikacji Kultura i metody jej badania Książka 1971 Metodyka etnograficznych badań terenowych. Warszawa – Łódź: PWN. Artykuły 1968 Problematyka etnograficznych badań nad współczesnością. „Łódzkie Studia Etnograficzne” t. 10 s. 23-32. 1972 Zainteresowania badawcze etnografii a pojęcie kultury. „Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. Seria Etnograficzna” nr 16 s. 5-24. 1973 Tendencje badań nad przemianami kulturowymi. [W:] Zmiany kultury chłopskiej – problematyka i metody prac etnograficznych. Red. K. Zawistowicz-Adamska. Wrocław s. 29-50. 1978 Problematyka i stan badań nad innowacją kulturową. [W:] Tradycja i przemiana. Studia nad dziejami i współczesną kulturą ludową. Red. Z. Jasiewicz, B. Linette, Z. Staszczak. Poznań s. 93-104. 1981 Przekaz kultury w społeczności wiejskiej. [W:] Etnografia Polska. Przemiany kultury ludowej. T. 2. Red. M. Biernacka. Wrocław s. 371-389 [wraz z Wandą Paprocką]. 1983 Problem świadomości etnicznej i narodowej. Metody i osiągnięcia badań polskiej etnografii. „Lud” t. 67 s. 155-167. 1989 Problèmes de recherches ethnographiques sur les différents milieux au sein de sa propre société. „Acta Universitatis Lodzensis. Folia Ethnologica” t. 4 s. 5-16. 1994 Francuskie badania dziedzictwa kulturowego. „Etnografia Polska” t. 38 z. 1/2 s. 229-234.
Górska gospodarka pasterska Książki 1967 Stosunki gospodarczo-społeczne w tradycyjnej kulturze Karpat Północnych. T. 1 i 2. Łódź: Wydawnictwo UŁ. 1969 Tradycyjna gospodarka sezonowa w Karpatach Polskich. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN. Artykuły 1957