Droga Dębińska

mały|Wieża spadochronowa w 1937 roku

Droga Dębińska – ulica w Poznaniu mająca swój początek w pobliżu centrum miasta i biegnąca przez tereny Łęgów Dębińskich i Dębiny w kierunku południowym ku granicy miasta.

Przebieg i charakter Ulica rozpoczyna bieg na skrzyżowaniu ulic Strzeleckiej i Królowej Jadwigi (rejon dawnego Placu Zjednoczenia), odchodząc w kierunku południowym od skrzyżowania. Zabudowę wzdłuż ulicy stanowią obiekty sportowe skupione w kwadracie ulic Droga Dębińska, o. M. Żelazka, Dolna Wilda, Królowej Jadwigi oraz ogródki działkowe. Za skrzyżowaniem z ul. Piastowską, Droga Dębińska jest traktem biegnącym w południowym klinie zieleni. Ulica kończy się w pobliżu ulicy Ku Dębinieprzed torami kolejowymi biegnącymi do stacji Poznań-Starołęka.

Przejazd pod wiaduktem Hetmańskim możliwy jest dla pojazdów nie przekraczających 3,9 m wysokości. Stosowne znaki zakazu znajdują się jednak wyłącznie przy samym wiadukcie – Widok od strony północnej – Widok od strony południowej, co najmniej kilkaset metrów od skrzyżowań z ulicami umożliwiającymi dokonanie objazdu. Przy skrzyżowaniach nie występują znaki uzupełniające F-5 oraz F-6, uprzedzające o ograniczeniu. Ponadto jadąc od strony północnej kierowca wyższego pojazdu nie ma możliwości przeprowadzenia manewru zawracania.

Nazwy XIX w.: Columbia-Strassenazwa istniała na mapie z 1843 XIX w.–1919: Eichwald-Strasse 1919–1939: Droga Dębińska (od 1927 do 1935 również na części ul. Piastowskiej) 1939–1945: Eichwald-Strasse 1945–1946: Alfreda Bema 1946–1960: Dębińska 1960–1989: Alfreda Bema po 1989: Droga Dębińska

Historia Ulica była jedną z głównych dróg dojazdowych do miasta od strony południowej. W pobliżu ulicy istniała prawdopodobnie przeprawa łodziami na prawy brzeg miasta – Rataje (ul. Wioślarska).

W 1820 książę Antoni Radziwiłł nakazał wytyczyć drogę z miasta do pałacyku myśliwskiego na Dębinie, będącego własnością jego żony Ludwiki.

W latach 1820–1840 przy ulicy wybudowanych zostało wiele domków letniskowych i williwłaścicielami byli m.in. Juncker (sekretarz Rejencji), Baarth (kupiec), Schumman (mydlarz), Daehne (aptekarz, radny miejski), Dominik (mistrz kominiarski) z posiadłością "San Domingo", Hoyer (radca prawny) - dom z ok. 1832. Powstawały ogródki rozrywkowe pod nazwami "Nowa Wenecja", "Domek Szwajcarski", "Columbia", "Nowa Ameryka" ("Kalibrok"), "Dolina Szwajcarska", "Villa Nova", fot. oraz inne obiekty, np. strzelnica Bractwa Kurkowego (ok. 1827, "Syberia" lub "Nowa Syberia"), ogród Wiktoria (Park ks. Józefa), Vogielka (Wesołe Miasteczko). W ciągu ulicy znajdowała się Brama Dębińska (Eichwaldtorplatz, zbudowana w poł. XIX w., rozebrana w 1908).

Przy Drodze Dębińskiej powstał pierwszy tor wyścigów konnych w Poznaniu, nieopodal ogródka rozrywkowego "Villa Nova", gdzie w 1839 zorganizowano pierwsze wyścigi. Od tego czasu (z nielicznymi przerwami) odbywano tam wyścigi konne aż do wybudowania w roku 1914 nowego toru wyścigowego na Woli. W miejscu dawnych nadwarciańskich torów powstały ogródki działkowe"Gonitwy nad Wartą" - Informator Samorządowy Metropolii Poznań - Październik 2013, s. 9, www.wm.poznan.pl.

14 maja 1872 Drogą Dębińską przemaszerowało 700 uczniów Gimnazjum św. Marii Magdaleny do ogrodu Wiktoria. Wystawiona została sztuka A. Fredry "Pan Geldhab". Przybyła nader liczna publiczność. Manifestacja ta zaniepokoiła władze pruskie.

Ok. 1905 roku fragment Drogi Dębińskiej od placu Bernardyńskiego do Bramy Dębińskiej nazwano ul. Raczyńskich (Raczynskistrasse). To jedna z niewielu poznańskich ulic, które upamiętniały zasługi Polaków, a jednak wprowadzone były już za czasów pruskich. Jej nazwę zmieniono jednak na ciąg dalszy ul. Garbary w 1951.

W 1911 ulicę poszerzono, a teren ujęcia wody pitnej dla miasta znajdujący się przy końcu drogi zalesiono, ogrodzono palami betonowymi i siatką.

Ulica i tereny wokół były zalewane przez pobliską Wartę. Na przykład w 1850 rzeka zrujnowała wiele zabudowań na tym terenie. W 1927 ulica została zmodernizowana: wyrównana i podwyższona, usypany został wzdłuż ulicy wał mający zapobiegać zalewaniu przez rzekę. Prace zlecono bezrobotnym w ramach walki z bezrobociem.

5 września 1939, po wysadzeniu mostów na Warcie w Poznaniu, Zarząd Miasta nakazał wybudować most pontonowy między ul. Wioślarską a ul. Bielniki. Droga Dębińska stała się jedyną trasą dojazdową z prawobrzeżnego Poznania do centrum; trasą tą wkroczyły powracające z Warszawy do Poznania wojska niemieckie. Drogą Dębińską, 14 września 1939, Cyryl Ratajski powrócił do Puszczykowa po faktycznym przejęciu władzy przez Niemców w Poznaniu12 września 1939 przekazał Niemcom klucze od miasta, natomiast 14 września 1939 Gerhard Scheffler faktycznie objął urząd prezydenta Poznania.

Przed II wojną światową w ulicy funkcjonowała komunikacja tramwajowa (przystanek końcowy Łęgi Dębińskie)jeden tor; dwa tory istniały przy przystanku końcowym; w 1943 dobudowano drugi tor na krótkim odcinku przy początku ulicy. Po wojnie tory służyły także jako tory odstawcze. W 1959 zaprzestano eksploatacji torowiska dla przewozów pasażerskich, tor na poboczu ulicy pozostawiony został jako dojazd do bazy MPK przy ul. Bielniki. Ostatecznie trakcja tramwajowa została rozebrana w 1974.

W latach 70. XX wieku istniała koncepcja powiązania Drogi Dębińskiej z Szelągiem za pomocą tzw. Trasy Piastowskiej Tadeusz Gałecki, Plany miasta bez tajemnic, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/1983, s.11, ISSN 0137-3552.

Przy ulicy znajduje się zabytkowe założenie parkowo-rekreacyjne wraz z zabudowaniamibudynek główny, 2 pawilony, galerie, budynek mieszkalny kierownika i dozorcy z 1927-1928 Zespół Dziecińca "Pod Słońcem" (nr rej. A-290 z 8.09.1986) oraz podlegające ochronie Miejskiego Konserwatora Zabytków wille pod nr 3, 7, 10, 17SIP Geopoz - warstwa Miejskiego Konserwatora Zabytków: Droga Dębińska.

Obiekty przy ulicy thumb|Akademia Wychowania Fizycznego (2019) mały|Dzieciniec pod Słońcem (2010) Brama Dębińska – rozebrana w 1908 miejsce katastrofy lotniczej w 1952 Akademia Wychowania Fizycznego Hala sportowa KS Cityzen Poznań (nr 10c) stadion Warty Poznań (nr 12) dzieciniec "Pod Słońcem" Struga Karmelicka – zasypany ciek wodny wieża spadochronowa – zdemontowana podczas II wojny światowej park Jana Pawła II (Łęgi Dębińskie); na jego terenie: Krzyż Papieski, budynek elektrowni, pomnik Pyry Wiadukt Hetmański południowy klin zieleni – Dębina

Obiekty w pobliżu Warta – równolegle do ulicy wraz przeprawami przez rzekę: most Królowej Jadwigi, most Przemysła I, most kolejowy na Dębinie Ruiny stadionu im. E. Szyca (22 Lipca) – dawny stadion Warty Poznań obiekty Poznańskich Ośrodków Sportu i Rekreacji – kryta pływalnia z widownią, basen dziecięcy, sale gimnastyczne i hotel łazienki rzeczne

Galeria zdjęć

Przypisy

Bibliografia

ZGiKM GEOPOZ-wykaz nieistniejących nazw ulic w: SIP Geopoz

Kategoria:Ulice w Poznaniu Kategoria:Łęgi Dębińskie