thumb thumb Kubek ołowianoszary (Cyathus olla (Batsch) Pers.) – gatunek grzybów z rzędu pieczarkowców (Agaricales).

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cyathus, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1783 r. August Johann Georg Karl Batsch, nadając mu nazwę Peziza olla. W 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon przeniósł go do rodzaju Cyathus. Posiada 24 synonimy łacińskie. Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kubek ogrodowy''' lub czarkówka ogrodowa.

Morfologia Owocnik W kształcie pucharu lub kubka o wysokości 0,8–1,2 cm i szerokości 0,5–1 cm. Młode osobniki są całkowicie zamknięte i mają wypukły i zaokrąglony szczyt. Po dojrzeniu szczyt kubka otwiera się, odsłaniając wnętrze z perydiolami. Zewnętrzna powierzchnia jest delikatnie owłosiona, ma kolor początkowo ochrowy lub jasnobrązowy, potem szarawy. Wewnętrzna powierzchnia kubka jest gładka, naga, błyszcząca i ma popielaty kolor. Perydiole są krążkowate, zwykle błyszczące. Mają białawy lub szarawy kolor i rozmiary 2–3,5 mm. Przyczepione są do owocnika cienkimi sznureczkami (funiculus). Zarodniki Bezbarwne, elipsoidalne lub jajowate, o rozmiarach 8–13 × 5–8 μm. Gatunki podobne W Polsce występują jeszcze dwa podobne wielkością i kształtem kubki: kubek prążkowany (Cyathus striatus), który z zewnątrz jest silnie kolczasty, od wewnątrz zaś prążkowany, oraz kubek gnojowy (Cyathus stercoreus), również mający kolczastą powierzchnię zewnętrzną i rosnący na odchodach zwierzęcych.

Biologia Płodny owocnik zamknięty jest błoną (epifragma), która po osiągnięciu przez owocnik dojrzałości rozrywa się uwalniając perydiole. Resztki osłony mogą się zachować na krawędziach. Spadające krople deszczu powodują wyrzucenie perydioli z kubka wraz ze sznureczkami (funiculus''). Sznureczki są kleiste i kształtem przypominają kotwicę. Po dotknięciu do podłoża okręcają się wokół cienkich łodyg, włosków itp. Puste owocniki (kubki) pozostają jeszcze jakiś czas przytwierdzone do podłoża.

Występowanie i siedlisko Gatunek kosmopolityczny, poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach. W Polsce gatunek pospolity.

Rośnie na ziemi, na szczątkach drewna różnych gatunków drzew, zarówno liściastych, jak iglastych, a także na liściach, resztkach słomy i innych resztkach roślinnych. Można go spotkać w lasach, na polach i w ogrodach, a nawet w mieszkaniach i na balkonach (np. na butwiejącym drewnie). Owocniki pojawiają się od lata do jesieni, zazwyczaj gromadnie.

Znaczenie Saprotrof. Grzyb niejadalny.

Przypisy

Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pieczarkowce