Kościół pod wezwaniem św. Rocha – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący się przy ulicy Zagwiździańskiej 1 we wsi Stare Budkowice, położonej w województwie opolskim w powiecie opolskim w gminie Murów. Kościół należy do parafii św. Rocha w Starych Budkowicach w dekanacie Zagwiździe, diecezji opolskiej. Dnia 13 listopada 1959 roku, pod numerem 637/59, świątynia została wpisana do rejestru zabytków województwa opolskiego.

Historia

Historia kościoła sięga początków XVIII wieku. Dokumenty z lat 1713–1715 mówią o istnieniu w Budkowicach drewnianej kaplicy (capella in Budkowitz lignea), a z lat 1719–1720 podkreślają, że kaplica jest nowa. Kościółek, zbudowany w 1713 roku po zarazie jaka wówczas nawiedziła okolicę, był niewielki i konstrukcji drewnianej, który po ponad stuletniej służbie mieszkańcom wsi, przestał wystarczać.

Początkowo kościół w Starych Budkowicach był filią parafii w pobliskiej wsi Jełowa, a od 1795 roku podniesiono jego rangę do tzw. lokalii, w której przebywał już kapelan-lokalista.

Dnia 15 grudnia 1827 roku erygowano samodzielną parafię, w skład której weszły obok Starych Budkowic nowo powstałe w II pół. XVIII wieku okoliczne kolonie: Nowe Budkowice z Morcinkiem, Dębiniec, Zagwiździe, Bukowo, Radomierowice, Kały, Młodnik, Kopiec, Grabice, Wojszyn i Murowski Młyn. Parafia należała do dekanatu siołkowickiego.

Istniejący do tej pory mały, drewniany kościółek nie mógł już w tej sytuacji wystarczyć. Mimo ogromnych problemów podjęto decyzję o budowie nowej świątyni. Budowa, do której swój finansowy wkład wniosły również władze państwowe (sprawujące formalny patronat nad kościołem), była prowadzona przez mistrza budowlanego z Opola o nazwisku Schwarz.

Kościół został zbudowany 1847 roku, a jego poświęcenie nastąpiło 11 listopada 1847 roku.

Stary drewniany kościółek został sprzedany 1850 r. parafii staroluterańskiej w Świerczowie, a następnie przeniesiony do miejscowości Głuszyna niedaleko Namysłowa (fakt ten nie ma potwierdzenia w jakichkolwiek dokumentach). W wydanej w 1939 r. pod redakcją Kurta Degena publikacji pt. "Die Bau und Kunstdenkmaler Kreis Namslau" znaleźć można jednak informację, że znajdujący się w Głuszynie kościół staroluterański pochodził ze Starych Budkowic, a na nowe miejsce trafił w roku 1851.

Architektura kościoła Kościół w Starych Budkowicach to budowla murowana z cegły, w neoromańskim stylu, orientowany, usytuowany na wzniesieniu w centrum miejscowości. Budynek posiada krótkie prezbiterium z wydzieloną półkolistą apsydą, przy którym znajdują się przybudówki, mieszczące zakrystię i składzik oraz loże na piętrze. Korpus kościoła jest halowy, 3-nawowy, 6-przęsłowy (przęsło zachodnie mieści chór muzyczny i wydzielone klatki schodowe w narożach). Ponad kościołem znajduje się nadbudowana wieża – w dolnej części kwadratowa, w górnej 8-boczna z kondygnacjami rozdzielonymi gzymsami i gzymsem na konsolach w zwieńczeniu. Na wieży znajduje się 8-boczna iglica podbita blachą. Dach dwuspadowy, o jednej kalenicy, kryty dachówką. Elewacje zewnętrzne są opięte lizenami. Na apsydzie fryz arkadowy. Przy korpusie, od strony południa, znajduje się portyk, nakryty dachem 2-spadowym, pod którym znajduje się półkoliście zamknięte wejście. W prezbiterium sklepienie jest kolebkowe na gurtach, a w apsydzie hemisferyczne, natomiast w korpusie strop jest płaski z podciągami wzdłużnymi, wspartymi na filarach, pomiędzy którymi znajdują się półkoliste arkady międzynawowe. W pozostałych pomieszczaniach znajdują się stropy. Otwór tęczy i okna są zamknięte półkoliście.

Wnętrze i wyposażenie W środku kościoła znajdują się m.in. 2 ołtarze boczne z ok. połowy XIX wieku, o charakterze barokowym, z kolumnami i przerwanymi przyczółkami. W lewym ołtarzu znajdują się obrazy Matki Boskiej Różańcowej z 1854 roku (pole główne) i współczesny Józefa z Nazaretu (w zwieńczeniu), natomiast w prawym obraz Ukrzyżowania z 1854 roku. W przekształconym ołtarzu głównym znajdują się obrazy z ok. połowy XIX wieku: św. Rocha (pole główne) i św. Sebastiana (w zwieńczeniu).

Dalsze zabytkowe wyposażenie kościoła to: ambona (ok. połowa XIX wieku), klasycystyczny prospekt organowy (ok. połowa XIX wieku), regencyjna płaskorzeźba z 2. ćwierci XVIII wieku, przedstawiającą scenę zaślubin Najświętszej Maryi Panny z Józefem, klasycystyczna puszka z 1793 roku.

W 1958 roku kościół został pomalowany i odnowiony.

Organy Zlecenie wybudowania organów do tego kościoła otrzymała w styczniu 1998 Firma Gebr. Stockmann. Instrument zachował od strony frontowej m. in zabytkowy prospekt. Posiada mechaniczną trakturę gry. Przebudowa organów była dziełem miejscowego mistrza stolarskiego.

Dyspozycja instrumentu: Manuał IManuał IIPedał1. Principal 8'1. Gedackt 8'1. Subbass 16 '2. Dolce 8'2. Salicional 8'2. Oktavbas 8'3. Oktave 4'3. Blockflote 4'3. Gedecktbas 8'4. Schwiegel 2'4. Quinte 2 2/34. Choralbas 4'5. Mixtur 4f 1 1/3'5. Principal 2'6. Trompete 8'6. Terz 1 1/3'7. Zimbel 3f 1'

Przypisy

Linki zewnętrzne Historia kościoła w Starych Budkowicach

Kategoria:Kościoły w dekanacie Zagwiździe Kategoria:Obiekty sakralne w gminie Murów Kościół św. Rocha Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Rocha Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie opolskim (województwo opolskie) Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1847