Eliyahu Rips, ros. Илья Аронович Рипс (Ilja Aronowicz Rips), hebr. אליהו ריפס, łot. Iļja Ripss (ur. 12 grudnia 1948 w Rydze, zm. 19 lipca 2024) – łotewsko-izraelski matematyk zajmujący się geometryczną teorią grup, wykładowca akademicki, profesor Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie.
Życiorys Urodził się 12 grudnia 1948 roku w Rydze. Studiował na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Łotewskiego w Rydze. Był pierwszym łotewskim studentem, który uczestniczył w międzynarodowej olimpiadzie matematycznej. Studia rozpoczął w wieku 15 lat, był zwolniony z egzaminów wstępnych.
W nocy 9 kwietnia 1969 roku oblał się naftą i usiłował dokonać samospalenia przed Pomnikiem Wolności w proteście przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji. Został aresztowany i poddany badaniom psychiatrycznym. Rozpoznano u niego schizofrenię i poddano przymusowemu leczeniu w Ryskim Szpitalu Psychoneurologicznym. Po dwóch latach uznano go za wyleczonego i zwolniono.
W 1972 roku wyemigrował do Izraela. Na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie obronił pracę doktorską i w 1975 roku otrzymał tytuł doktora. Za dysertację został wyróżniony Nagrodą Aharona Katzira. W 1979 roku otrzymał Nagrodę Erdősa od Izraelskiego Towarzystwa Matematycznego. W 1994 roku uczestniczył w Międzynarodowym Kongresie Matematyków.
Prace Ripsa nad działaniami grupy na -drzewie spotkały się z uznaniem środowiska matematycznego.
Rips zajmował się również analizą matematyczną tekstów biblijnych – w 1994 roku opublikował wspólnie z Witztumem i Rosenbergiem pracę, w której donosił o statystycznie częstszym występowaniu ciągów równoodległych liter (ang. equidistant letter sequences, ELS) w Księdze Wyjścia. Na prace Ripsa i wsp. powoływał się później Drosnin, piszący o „kodzie Biblii”.
Prace (wybór) (1982) Subgroups of small cancellation groups (1994) Structure and rigidity in hyperbolic groups. I (1995) Canonical representatives and equations in hyperbolic groups (1997) Cyclic splittings of finitely presented groups and the canonical JSJ decomposition (2002) Isoperimetric and isodiametric functions of groups (2002) Isoperimetric functions of groups and computational complexity of the word problem
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci uczelni na Łotwie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Hebrajskiego Kategoria:Łotewscy matematycy XX wieku Kategoria:Łotewscy matematycy XXI wieku Kategoria:Izraelscy matematycy XX wieku Kategoria:Izraelscy matematycy XXI wieku Kategoria:Ludzie urodzeni w Rydze Kategoria:Łotewscy Żydzi Kategoria:Radzieccy dysydenci Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Hebrajskiego Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Zmarli w 2024