thumb|240px|Kamieniczka Lwi Zamek – b. siedziba Domu Rosyjskiego w Gdańsku przy ul. Długiej thumb|240px|b. siedziba Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR przy ul. Długiej 37 (1929) thumb|240px|b. siedziba b. Przedstawicielstwa Ministerstwa Gospodarki Rybnej ZSRR w Gdańsku przy Wałach Piastowskich Konsulat Generalny Rosji w Gdańsku, Konsulat Generalny Federacji Rosyjskiej () – była placówka konsularna Rosji z siedzibą przy ul. Batorego 15 w Gdańsku.

Historia Przed 1914 W 1718 na polecenie cara Piotra I zakupiono za 6000 guldenów pruskich z przeznaczeniem na siedzibę rezydenta carskiego w Gdańsku przy ul. Langgarten 74 (Długie Ogrody) dom „Zu den drei Bären” (do trzech niedźwiedzi). Jego formalne otwarcie nastąpiło w 1725. Na tej parceli w 1768 zbudowano nową rezydencję, nazywaną później pałacykiem konsulów rosyjskich lub domem rosyjskim (Russen-Haus).

Wewnątrz pierwszego z obu budynków, znajdowała się od 1720 prawosławna kaplica pod wezwaniem św. Mikołaja, którą przeniesiono do kolejnego, w którym funkcjonowała do 1926.

We wrześniu 1881 w pałacyku gościło dwóch cesarzy, rosyjski Aleksander III i niemiecki Wilhelm IPaweł Pizuński: Gdański zjazd dwóch cesarzy, [w:] ..

Przedstawicielstwo również ówcześnie pełniło ważną rolę dla Rosji, m.in. monitorowało rosyjskie obroty handlowe w tranzycie przez GdańskРусская транзитная торговля в Данциге и наши пограничные сношения, Изв. М-ва Иностранных дел СПб 1912, s. 234–245..

Po wybuchu I wojny światowej, w 1914, ówczesny konsul generalny Dymitr Ostrowski został deportowany. Po zakończeniu działań wojennych, w pałacyku znalazło siedzibę m.in. przedstawicielstwo Wszechrosyjskiego Rządu admirała Kołczaka, pełniącego też szereg funkcji konsularnych.

Okres międzywojenny Po utworzeniu Wolnego Miasta Gdańska władze ZSRR powołały w marcu 1923 quasi-konsulat ZSRR pod nazwą Rosyjskiego Komitetu Repatriacyjnego w WMG (Russisches Repatriations-Komitee in den Freien Stadt Danzig E.V.), z siedzibą w hotelu Monopol przy Hundegasse 16–17, ob. ul. Ogarnej, który jednakże uległ szybkiej likwidacji. Według literatury źródłowej był on placówką OGPUArtur Jendrzejewski: Polski wywiad wojskowy w Wolnym Mieście Gdańsku w latach 1920–1930, marpress Gdańsk 2013, s. 222.. W tym samym roku ZSRR powołał w Gdańsku oddział Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR, o czym poniżej.

Konsulat w Gdańsku powołano dopiero po podpisaniu w 1926 przez rządy RP i ZSRR umowy konsularnejW tym okresie stosunki zagraniczne WMG prowadziło polskie MSZ., z siedzibą ponownie przy ul. Langgarten 74. Placówka funkcjonowała tamże aż do wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej 22 czerwca 1941, później władze miejscowe przeznaczyły budynek na siedzibę Krajowego Urzędu ds. Prehistorii (Landesamt für Vorgeschichte) oraz Okręgowego Muzeum Prehistorycznego (Gaumuseum für Vorgeschichte). Budynek został spalony prawdopodobnie w marcu 1945 i obecnie nie istnieje.

W 1928 władze ZSRR planowały otwarcie konsulatu wraz z oddziałem przedstawicielstwa handlowego w GdyniGazeta Handlowa z 13 lipca 1928., do czego jednak nie doszło.

Po 1945 Po II wojnie światowej, w 1945, ponownie otwarto konsulat generalny ZSRR w Gdańsku. W latach 1945–1946 mieścił w budynku przy ul. Matki Polki 10, któremu później zmieniono adres na ul. Batorego 15, oraz przy ul. Konopnickiej 3.

W latach 1971–1993 w konsulacie mieściła się miejscowa komórka Grupy Operacyjnej KGB „Narew”.

W latach 1984–2022 działała w Gdańsku instytucja promocji kultury rosyjskiej pod nazwą Domu Radzieckiej Nauki i Kultury (Дом советской науки и культуры), Rosyjskiego Ośrodka Nauki i Kultury w Gdańsku (Российский центр науки и культуры в Гданьске), ostatnio – Domu Rosyjskiego w Gdańsku (Русский дом в Гданьске) (2021-2022).

19 listopada 2025 Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski zapowiedział wycofanie zgody na funkcjonowanie Konsulatu. Zamknięcie konsulatu nastąpiło 23 grudnia tego samego roku. Decyzja ta była reakcją na potwierdzenie udziału Rosji w działania dywersyjne na torach kolejowych. Tego samego dnia na płocie przed gmachem została zawieszona biało-czerwona flaga. Rosja odmówiła jednak przekazania budynków przy ulicy Stefana Batorego 13 i 15 miastu a władze Gdańska zapowiedziały skierowanie sprawy na drogę sądową.

Przedstawicielstwo Handlowe Okres międzywojenny W 1923 otwarto w Gdańsku oddział warszawskiego Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR (Торгпредство СССР, Russische Handelsvertretung in Polen, Handelsvertretung der UdSSR in Polen)На пути к общеевропейскому партнерству, 90 лет Торгпредства России в Польше, Targovaja Gazeta, 14 września 2011.. Stanowiło też bazę dla działalności szpiegowskiejGrzegorz Berendt: Żydzi na terenie Wolnego Miasta Gdańska w latach 1920–1945 (działalność kulturalna, polityczna i socjalna), Gdańskie Towarzystwo Naukowe Gdańsk 1997, s. 80.. W 1927 przedstawicielstwo mieściło się przy Vorstädtischer Graben 1a, ob. Podwale Przedmiejskie, następnie przy Langgasse 37 (1929), ob. ul. Długiej, przy Karrenwall 8 (1931-1933), ob. ul. Okopowej, oraz przy Stadtgraben 13 (1935), ob. Podwale Grodzkie. W 1929 przedstawicielstwo zatrudniało 13 osób.

Wcześniej założono spółkę – Gdańsko-Rosyjskie Towarzystwo Handlu (Danzig-Russische Handelsgesellschaft mbH – DAR) z siedzibą przy Hundegasse 21Andrzej Pepłoński: Wywiad Polski na ZSRR 1921-1939, Bellona Warszawa 2010, s. 278., ob. ul. Ogarnej (1920-1921), Langasse 25, ob. ul. Długiej (1923), Poggenpfuhl 42, ob. ul. Żabi Kruk (1923-1925), które było placówką radzieckiego wywiadu ofensywnego.

Po 1945 Oddział warszawskiego Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR funkcjonował w Gdańsku również po II wojnie światowej, początkowo przy ul. Batorego 11 (1946), następnie przy ul. Jagiellońskiej 2, ul. Okopowej 1b, oraz ul. Doki 2 (1965-)Książki telefoniczne., w latach 80. przy ówczesnej ul. Karola Marksa 126, obecnie ul. Hallera. W jego skład wchodziło m.in. przedstawicielstwa – Ministerstwa Floty Morskiej ZSRR (Министерство морского флота), ul. Doki 2 Ministerstwa Floty Rzecznej RFSRR (Министерство речного флота), ul. Doki 2 Rejestru Statków ZSRR (Регистр), ul. Doki 2 chz Sudoimport (Судоимпорт), oraz Ministerstwa Gospodarki Rybnej ZSRR (Министерство рыбного хозяйства), w budynku tzw. „Zieleniaka” przy Wałach Piastowskich 1.

W 1946 Przedstawicielstwo swój oddział miało też w Gdyni, przy ul. Żeromskiego 47Rocznik Statystyczny Gdyni 1947, Zarząd Miejski w Gdyni..

Kierownicy placówki 1717-1718 – Ludwik Kazimierz Łączyński (Ланчинский Людвиг Казимир), minister-rezydent, agent (ok. 1680-1752) 1718-1736 – Georg Erdmann (Эрдман Георг), agent, od 1730 minister-rezydent (1682-1736) 1736-1743 – Johann Schendel (Шендель Иоганн Людвиг), agent, od 1738 minister-rezydent (?-1743)Miejscowy kupiec i bankier. 1743-1755 – Kaspar Szerer (Шерер Каспар), minister-rezydent (1689-1755) 1755-1757 – Christian Szewius (Шевиус Христиан Францевич), minister-rezydent (1734-1788) 1756-1760 – Aleksiej Siemionowicz Musin-Puszkin (Мусин-Пушкин Алексей Семёнович), minister-rezydent (1729-1817) 1761-1762 – Iwan Rżyczewski (Ржичевский Иван), minister-rezydent 1762-1775 – Hans Wilhelm von Rehbinder (Ребиндер Ганс Вильгельм), minister-rezydent (1728-1779) 1775-1779 – Siemion Wołczkow (Волчков Семен), chargé d’affaires 1779-1786 – płk. Christoph de Peterson (Петерсон Христофор Иванович), minister-rezydent (1735-1789) 1786-1787 – Siemion Sokołowski (Соколовский Семен Яковлевич), chargé d’affaires 1787-1790 – Iwan Rückman (Рикман Иван Свастянович), chargé d’affaires (-1806) 1790-1793 – Siemion Sokołowski (Соколовский Семён Яковлевич), chargé d’affaires 1800-1816 – Leontij Trefurt (Трефурт Леонтий [Отто Лудольф] Федорович), konsul generalny, od 1808 minister rezydent (1772-1848) 1817-1823 – Karl von Heydeken (Гейдекен Карл Егорович), konsul generalny (-1835) 1824-1828 – Antoni Makarowicz (Макарович Антон Константинович), konsul generalny (1772-1828) 1829-1833 – Ludwik Tęgoborski (Тегоборский Людвиг Валерианович), konsul generalny (1793-1857) 1833-1842 – Karł Biucow (Бюцов Карл Карлович), konsul generalny (1791-1852) 1843-1847 – Iwan Pachert (Иван Иванович Пахерт), konsul generalny 1848 – Konstantin Czewati (Чевати Константин Степанович), konsul generalny (~1811-1862) 1849-1868 – Aleksandr Adelung (Аделунг Александр Федорович), konsul generalny (1805-1868) 1869-1877 – baron Karl Gottlob Freytag von Loringhoven (Карл Андреевич [Карл-Готлиб] Фрейтаг фон Лорингофен), konsul generalny (1811-1882) 1879-1895 – baron Aleksandr Wrangel (Врангель Александр Егорович), konsul generalny (1833-1915) 1895-1898 – Richard Magsig (Магсиг Рихард), agent konsularny 1899 – Grigorij Bogosłowski (Богословский Григорий Петрович), konsul generalny (1841-1900) 1899-1914 – Dmitrij Ostrowski (Островский Дмитрий Николаевич), konsul generalny (1856–1938)

okres 1926-1940 1926-1933 – dr Ignatij Kalina (Калина Игнатий Петрович, Эйзенбух), konsul generalny (1884-1938)Żyd ur. w Radomiu. 1935-1937 – Władimir Mieszczeriakow (Мещеряков Владимир Николаевич) (1885-1946) 1937-1939 – Władimir Michels (Михельс Владимир Андреевич, Вольф Израилевич, pseudonim Мюллер) (1892–1940)Również rezydent GRU. 1939 – Iwan Własow (Власов Иван Филиппович) (1904-1941) 1939–1940 – Michaił Koptiełow (Коптелов Михаил Ефремович) (1904-1952)

okres 1945–1990 1945–1949 – Timofiej Chorobrych (Тимофей Хоробрых), konsul, od 1946 konsul generalny (1913-) 1949-1951 – Aleksandr Krasnienkow (Александр Красненков), konsul generalny 1951-1954 – Michaił Potapow (Михаил Потапов), konsul generalny 1955-1958 – Nikołaj Tałyzin (Николай Талызин), konsul generalny 1958-1959 – Wiktor Sborszczikow (Виктор Сборщиков) 1960-1961 – Iwan Kuzniecow (Иван Кузнецов) 1962-1963 – Michaił Wasiljew (Михаил Васильев) 1964-1965 – Wiktor Pieliszczenko (Виктор Пелишенко), konsul generalny 1966-1972 – Iwan Borisow (Иван Борисов) (1911-) 1972-1977 – Fiodor Szarykin (Федор Шарыкин) 1979-1983 – Lew Wachramiejew (Лев Вахрамеев) 1984-1987 – Iwan Tkaczenko (Ткаченко Иван Филаретович) 1987-1990 – Wadim Mucki (Вадим Муцкий)

okres od 1991 1992 – Walentin A. Żychariew, konsul generalny 2001-2002 – Nikołaj I. Biełowoł (Беловол Николай Иванович), konsul generalny 2003-2006 – Wasilij Zujew (Василий Зуев), konsul generalny 2006-2008 – Jurij Aleksiejew (Юрий Алексеев), konsul generalny 2009-2013 – Siergiej Puczkow (Сергей Пучков), konsul generalnyW randze posła II rangi od 2002, . 2013-? – Aleksandr Karaczewcew (Александр Карачевцев), konsul generalny 2018-2021 – Wiktor Kolesnikow (Виктор Колесников), konsul generalny 2021–2025 – Sergiej Semionow (Сергей Валентинович Семенов), konsul generalny

Zobacz też Ambasada Rosji w Polsce Konsulat Generalny Rosji w Poznaniu Konsulat Generalny Rosji w Krakowie Ambasada RP w Moskwie Konsulat Generalny RP w Królewcu Konsulat Generalny RP w Sankt Petersburgu

Przypisy

Bibliografia

Grzegorz Berendt: Żydzi na terenie Wolnego Miasta Gdańska w latach 1920–1945 (działalność kulturalna, polityczna i socjalna), Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Gdańsk 1997 Mirosław Golon: Konsulaty radzieckie w Polsce w latach 1945–1956 (konsulat generalny w Gdańsku i konsulat w Krakowie), [w:] Zakończenie II wojny światowej. Polityka i dyplomacja międzynarodowa 1945-2005, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2006 książki adresowe

Linki zewnętrzne Kierownicy Rosyjskiego Przedstawicielstwa Dyplomatycznego w Gdańsku w latach 1717–1914

Kategoria:Dawne misje dyplomatyczne i konsularne w Polsce Kategoria:Stosunki polsko-rosyjskie Gdańsk Rosja