Leon Najman-Mirza Kryczyński herbu Radwan (ur. 25 września 1887 w Wilnie, zm. listopad 1939 w lasach piaśnickich) – tatarski historyk, prawnik, działacz społeczny.
Życiorys Syn Konstantego herbu Radwan i Marii z domu Achmatowicz herbu Kotwica oraz brat Olgierda. Ukończył naukę w gimnazjum, a następnie studia prawnicze na uniwersytecie w Petersburgu. W 1913 był współzałożycielem Towarzystwa Pomocy Ubogim Muzułmanom w Warszawie. Po rewolucji lutowej współorganizator muzułmańskich oddziałów w Rosji i uczestnik walk wyzwoleńczych Tatarów krymskich. Prezes Piotrogrodzkiego Klubu Muzułmańskiego (1917–1918). Szef kancelarii premiera rządu krymskiego w latach 1918–1919. Dyrektor kancelarii rządu Republiki Azerbejdżanu w latach 1919–1920. W okresie międzywojennym pracował jako sędzia w Wilnie, Zamościu i Gdyni (wiceprezes sądu). W Zamościu był także wiceprezesem Sądu Okręgowego „za zasługi na polu pracy społecznej”.. W Gdyni zamieszkiwał przy ul. Świętojańskiej 44. Jako sędzia tamtejszego sądu powiatowego wydawał wyroki w procesach hitlerowskich agentów i bojówkarzy.
Członek Polskiego Towarzystwa Orientalistycznego. Organizator Narodowego Muzeum Tatarskiego w Wilnie (1929) i Tatarskiego Archiwum Narodowego (1931). W 1932 założyciel i do 1938 redaktor naczelny „Rocznika Tatarskiego”, w którym zamieścił wiele cennych studiów na temat dziejów Tatarów polsko-litewskich. Podróżował do Turcji (1932) i Maroka (1934). W 1934 wydał książkę Pod słońcem Maroka, którą napisał po odbyciu podróży do Maroka.
27 września 1939 aresztowany przez gestapo, został zamordowany w czasie Intelligenzaktion, prawdopodobnie jesienią 1939Olga Górska, Muzułmanin, polski patriota, sędzia w Gdyni. Leon Najman Mirza Kryczyński uważał, że Polska to dla Tatarów nowa ojczyzna.
Ordery i odznaczenia Order Orła Białego (pośmiertnie, 6 listopada 2018) „jako wyraz najwyższego szacunku wobec znamienitych zasług poniesionych dla chwały, dobra i pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, z okazji Narodowych Obchodów Setnej Rocznicy Odzyskania Niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej”. Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 10 listopada 1933, 7 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy w sądownictwie”.) Srebrny Wawrzyn Akademicki (7 listopada 1936) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej zagranicą”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Alawitów (Maroko)
Wybrane prace Bibliografja do historji Tatarów w Polsce za lata 1922–1932, Wilno 1932 (praca obejmująca prawie 2 tys. pozycji). Pod słońcem Marokka, Wilno 1934. Sous le soleil du Maroc. Impressions de voyage, Varsovie 1934. (współautor: Stanisław Kryczyński) Tatarzy w Słonimiu, Wrocław 1988. Historia meczetu w Wilnie (próba monografii), red. Musa Czachorowski, Wrocław 2012.
Przypisy
Bibliografia Tomasz Tomala, Kryczyński Leon [w:] Słownik historyków polskich, red. M. Prosińska-Jackl, Warszawa 1994, s. 267–268. Bibliografia prac, „Przegląd Islamski” (1937), z. 1/3. Polski Słownik Biograficzny. Jan Tyszkiewicz, Dorobek historyczny Leona i Stanisława Kryczyńskich [w:] Środowiska historyczne II Rzeczypospolitej, cz. 2, pod red. Jerzego Maternickiego, Warszawa 1988. Jan Tyszkiewicz, Olgierd, Leon i Stanisław Kryczyńscy, działacze kulturalni i badacze przeszłości Tatarów, „Rocznik Tatarów Polskich” 1 (1993), s. 5–14. Leon Najman Mirza Kryczyński. Lider ruchu społecznego i kulturalnego Tatarów Polskich, red. Selim Chazbijewicz, Gdańsk-Gdynia 1998.
Linki zewnętrzne Publikacje Leona Kryczyńskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Ludzie związani z Gdynią Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Ofiary zbrodni w Piaśnicy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Alawitów Kategoria:Polacy pochodzenia tatarskiego Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Radwanowie Kategoria:Sędziowie sądów okręgowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Szlachta tatarska w Polsce Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1939