Kryzys finansowy Rangers F.C.

Kryzys finansowy Rangers F.C. – seria wydarzeń w Rangers Football Club, jaka za rządów Davida Murraya i Craiga Whyte’a doprowadziła do zadłużenia, a w konsekwencji bankructwa klubu na wiosnę 2012 roku. Likwidacja struktur dotychczas kontrolujących Rangers wymusiła konieczność powołania nowej spółki, która pod przewodnictwem Charlesa Greena przejęła od zarządu komisarycznego władzę w klubie. Decyzją organów piłkarskich w Szkocji „The Gers” nie zostali dopuszczeni do rozgrywek Scottish Premier League, a następnie zdegradowani do Scottish Football League Third Division, będącej najniższą ligą w kraju.

Wprowadzenie mały|Tore André Flo był idealnym przykładem polityki władz Rangers na początku XXI wieku. Norweski napastnik trafił na Ibrox z Chelsea za rekordową do dziś sumę – 12 milionów funtów. 23 listopada 1988 r. David Murray został nowym właścicielem klubu z Ibrox Stadium, kupując od Lawrence’a Marlborough za 6 milionów funtów większościowe udziały w Rangers. Pierwsze lata za rządów Murraya okazały się nadspodziewanie udane. „The Gers” przerwali kilkuletnią dominację na krajowym podwórku Aberdeen oraz Dundee United i wykorzystując problemy finansowe swojego odwiecznego rywala – Celticu wywalczyli tzw. Nine in a Row, a więc dziewięć kolejnych tytułów mistrzowskich, począwszy od sezonu 1988-1989, aż po późne lata 90. (1996-1997). Utrata miana najlepszej ekipy w kraju w roku 1998 zbiegła się z zapowiedzianym wcześniej odejściem dotychczasowego menedżera – Waltera Smitha, który na Ibrox pracował od ponad sześciu lat. Jego następcą został pierwszy w dziejach klubu z Glasgow zagraniczny szkoleniowiec – Dick Advocaat, przed którym postawiono zadanie nie tyle przywrócenia dominacji w Szkocji, co zawojowania Europy. Miała temu pomóc agresywniejsza polityka transferowa, której zapowiedzią były słynne już słowa Murraya: Za każde 5 funtów wydane przez Celtic my wydamy 10Sir David Murray and the fall of Rangers Football Club.. Przez trzy i pół roku obecności na ławce trenerskiej Holendra Rangers przeznaczyli na nowych zawodników ponad 83 mln funtów. Również za czasów Advocaata kosztem 14 mln wybudowano na przedmieściach Glasgow nowoczesny ośrodek treningowy, Murray ParkRangers unveil new training complex..

David Murray Już w 1999 r. (pomimo wywalczenia krajowej potrójnej korony) klubowe zadłużenie wzrosło na tyle, że w ramach zabezpieczenia częściową kontrolę nad klubem (7%) przejął Bank of Scotland. Brak porozumienia odnośnie do przyszłych działań sprawił również, że w maju tego samego roku z posady w zarządzie zrezygnował Howard Stanton, reprezentujący ENIC Group, spółkę, która trzy lata wcześniej zainwestowała w Rangers 40 mlnFindlay songs inquiry launched.. Dwa lata później kierownictwo ENIC Group poinformowało o chęci sprzedaży swoich udziałów w klubie wynoszących 20,2%ENIC to sell Rangers stake.. Ostatecznie, w 2004 r. trafiły one za 8,9 mln do Murraya, który stał się wówczas posiadaczem 86% udziałówMurray returns as chairman..

Relatywnie niewielkie wpływy ze sprzedaży zawodników, a także rozczarowujące wyniki na arenie europejskiej doprowadziły do zwiększenia klubowego zadłużenia do około 80 mln. W grudniu 2001 roku Advocaata na stanowisku menedżera zastąpił mniej znany wówczas Alex McLeish i przybycie rudowłosego Szkota było zarazem początkiem radykalnego cięcia kosztów, celem przywrócenia klubowi dawnej finansowej stabilności. Jednym z jego elementów było wprowadzenie jeszcze kilka miesięcy wcześniej, za namową prawnika Paula Baxendale-Walkera, modelu Employee Benefits Trust (umożliwiającemu wypłatę wynagrodzeń w ramach nieopodatkowanych bezzwrotnych „pożyczek”), który miał znacząco ograniczyć wysokość rozliczeń z Her Majesty’s Revenue & Customs (HMRC) – brytyjskim Urzędem SkarbowymQ&A: EBT schemes explained..

W latach 2002–2004 pozycję Prezesa zajmował John McClelland, przy czym w dalszym ciągu właścicielem Rangers był Murray. 27 sierpnia 2004 r. zapowiedział on o planowanym powrocie do bieżącego zarządzania klubem, co ostatecznie uczynił pięć dni później. Tego samego dnia ogłoszona została informacja o uzyskaniu z tytułu emisji akcji około 57 mln, które przeznaczone zostały na znaczące zmniejszenie klubowego długu. Spośród zebranej kwoty aż 50 mln pochodziło jednak od Murraya, którego spółka, Murray International Holdings faktycznie przejęła większość zadłużenia RangersRangers to raise £57m..

Ten krok właściciela, podobnie jak sprzedaż dwa lata później firmie JJB wartej 48 mln (18 mln płatne z góry) 10-letniej licencji na rozprowadzanie klubowych gadżetówRangers reveal £48m retail deal. pozwoliły na redukcję zobowiązań do zaledwie 5,8 mlnAnnual Report 2006.. Również w 2006 r. Murray ogłosił chęć sprzedaży swoich udziałów, która miała nastąpić w przeciągu trzech latMurray hints at end of Ibrox era.. W tym samym czasie nowym menedżerem został słynny na całym świecie francuski szkoleniowiec Paul Le Guen, który miał, podobnie jak Advocaat, sprawić, by Rangers stali się czołową europejską drużynąRangers name Le Guen as manager.. Olbrzymie problemy na krajowych boiskach sprawiły jednak, że musiał on pożegnać się ze swoim stanowiskiem już po upływie pół rokuLe Guen and Rangers part company.. Jego następcą został Smith, porzucając posadę selekcjonera Reprezentacji Szkocji i wracając do klubu, z którym w latach 90. wywalczył trzynaście trofeówSmith appointed boss of Rangers..

mały|lewo|Siedziba główna Bank of Scotland, który na przełomie tysiącleci był głównym wierzycielem klubu. Pomimo niemal całkowitej spłaty długu wobec Bank of Scotland klub był zmuszony zaciągnąć w trakcie sezonu 2006-07 kolejny kredyt, w wysokości 22 mln w Lloyds Banking Group na niezbędne wzmocnienia po nieudanym pobycie w Glasgow LeGuena, a także na pokrycie stale ponoszonych stratAnnual Report 2007., które zostały zmniejszane jedynie w przypadku triumfu w rozgrywkach ligowych i awansu do fazy grupowej elitarnych rozgrywek UEFA Champions League. Jeden występ na tym etapie w roku 2007 oraz gra w finale Pucharu UEFA w tym samym sezonie nie zatrzymały stale rosnących zobowiązań, które w czerwcu 2009 roku przekroczyły barierę 30 mlnAnnual Report 2009.. W sierpniu 2009 r. Murray ponownie zrezygnował ze stanowiska Prezesa, które powierzył Alastairowi JohnstonowiMurray relinquishes Rangers role., a w październiku tego roku do wiadomości publicznej podano komunikat o przejęciu kontroli nad klubem przez LloydsSmith admits bank controls Rangers..

Kryzys gospodarczy z 2008 r. miał poważny wpływ na Murray International Holdings, które zanotowało blisko 80-procentowe stratyLloyds in lifeline deal with MIH.. Stało się jasnym, że tym razem klub nie będzie mógł liczyć na pomoc finansową ze strony swojego właściciela, jak to miało miejsce w roku 2004, a dodatkowo w kwietniu 2010 r. HMRC wytoczyło Rangers proces w sprawie rzekomo nielegalnych płatności związanych z wprowadzonym na początku trzeciego tysiąclecia Employee Benefits Trust. Szacowano wówczas, że ewentualna porażka w sądzie kosztowałaby klub blisko 50 mln funtówRangers confirm club being investigated over tax issue.. Zainteresowany przejęciem udziałów w Rangers angielski biznesmen Andrew Ellis wycofał wówczas swoją ofertę.

Znaczne ograniczenie działalności na rynku transferowym nie przeniosło się jednak na sportowe niepowodzenia. W latach 2009–2011 dowodzeni przez Smitha „The Gers” trzykrotnie zdobyli Mistrzostwo Szkocji, a także dwa razy brali udział w Lidze Mistrzów, co pozwoliło o połowę zmniejszyć zadłużenie, które latem 2011 r. wynosiło nieco ponad 14 mlnRangers confirms Craig Whyte had company director ban..

Craig Whyte 6 maja 2011 r. po wielomiesięcznych negocjacjach z bankiem, Murrayem i klubowym zarządem, który na czele z Johnstonem był przeciwnikiem całej transakcji nowym właścicielem Rangers został Craig Whyte. Urodzony w Motherwell przedsiębiorca nabył większościowy pakiet akcji za symbolicznego funta, zobowiązując się jednocześnie to spłacenia długu u Lloyds i zapewnienia środków finansowych na rozwój drużynyCraig Whyte completes takeover of Rangers for £1..

Jak się później okazało, fundusze na spłatę zadłużenia w banku Whyte pozyskał poprzez zaciągnięcie w firmie Ticketus pożyczki w wysokości 26,7 mln pod zastaw dochodów ze sprzedaży karnetów w ciągu kolejnych trzech lat£24m loan for Rangers season ticket sales went to Craig Whyte’s company.. Wielkim rozczarowaniem okazał się natomiast przebieg letniego okienka transferowego, w trakcie którego nowy właściciel nie przekazał obiecanych pieniędzy na wzmocnienia składu. Przełożyło się to pośrednio na brak awansu „The Gers” (dowodzonych od nowego sezonu przez Ally’ego McCoista) do fazy grupowej Ligi Mistrzów, który, wbrew wcześniejszym analizom, nie okazał się decydującym czynnikiem do przyszłych, radykalnych kroków jakie powzięto w klubieJoint Administrators’ interim report dated 10 July 2012..

Od początku swoich rządów na Ibrox Whyte zdając sobie sprawę z trudnej sytuacji finansowej klubu i spodziewając się sądowej porażki w postępowaniu wytoczonym przez HMRC, postanowił nie rozliczać się z Urzędem Skarbowym z podatku dochodowegoRangers put into administration over 9m pounds unpaid tax bill.. Pierwsze miesiące jego władzy upłynęły pod znakiem tajnych negocjacji z HMRC w obecności doradców finansowych. Stało się jasnym, że bez osiągnięcia kompromisu bądź pozyskania znaczących inwestycji klub nie będzie dalej w stanie prowadzić swojej działalności gospodarczej. Ostatecznie, 13 lutego 2012 r. Whyte złożył w Sądzie Najwyższym w Edynburgu dokumenty sygnalizujące chęć wprowadzenia do klubu zarządu komisarycznegoRangers FC signals administration move.. Dzień później rozpoczął się na Ibrox proces administracyjny, którego bezpośrednią przyczyną były sięgające 9 milionów funtów bieżące zaległości podatkowe, a za jego przeprowadzenie odpowiedzialni byli Paul Clark i David Whitehouse z londyńskiej firmy Duff & Phelps, która asystowała Whyte’owi w okresie przejmowania kontroli nad klubem i późniejszych rozmów z HMRCRangers go into administration after failing to pay £9m tax since Whyte takeover.. Jak wykazała przechwycona później przez dziennikarzy stacji BBC korespondencja, Whyte od dawna konsultował z reprezentującym Duff & Phelps Davidem Grierem przyszłe działania, w których uzgodnione zostały szczegóły administracyjne, m.in. wynagrodzenie dla członków zarządu komisarycznego czy czas trwania całego procesu. Właściciel Rangers sprawiał wrażenie niezdającego sobie wówczas sprawy z powagi sytuacji mając nadzieję, że wszystko zakończy się w ciągu kilku godzin bez żadnych niemiłych niespodzianekRangers administration emails..

mały|Ibrox Stadium – od przeszło stu lat siedziba Rangers F.C. Zgodnie z regułami Scottish Premier League, wprowadzenie zarządu komisarycznego automatycznie poskutkowało karą odjęcia dziesięciu punktów w ligowej tabeli, co de facto zakończyło nadzieję „The Gers” na zdobycie mistrzowskiego tytułuThe Rangers Football Club PLC in Administration., a także uniemożliwiło klubowi otrzymanie od UEFA licencji pozwalającej na udział w rozgrywkach międzynarodowych w sezonie 2012/13Rangers will not participate in European competition next season..