thumb|240px|Mapa kampanii. Połączone siły domen: Satsuma, Chōshū i Tosa (na czerwono) pokonały wojska siogunatu w kolejnych bitwach od Toba-Fushimi do Hakodate Boshin (戊辰) oznacza znak chińskiego zodiaku dla roku 1868 wg chińskiego kalendarza. Złożenie to składa się z: 戊 bo → „ziemia”, piąty znak spośród dziesięciu niebiańskich pni i 辰 shin → „smok”, piąty znak z dwunastu ziemskich gałęzi. – wojna domowa w Japonii trwająca półtora roku, od stycznia 1868 (od bitwy pod Toba-Fushimi) do czerwca 1869 (do bitwy o Hakodate), pomiędzy cesarskimi siłami rządowymi a zwolennikami poprzedniej władzy, siogunatu (bakufu) rodu Tokugawa.
Tło polityczne Przyczyn konfliktu należy upatrywać m.in. w niezadowoleniu z powodu obecności cudzoziemców, skutków ich działań oraz sposobu ich traktowania przez bakufu Tokugawów po otwarciu Japonii dekadę wcześniej. Ataki na obcokrajowców, a nawet Japończyków, którzy popierali otwarcie kraju, stały się powszechne.
Klany samurajów z zachodniej części kraju, głównie z domen: Satsuma, Chōshū i Tosa, w sojuszu z oficjelami dworskimi i cesarzem Kōmei (1831–1867), a po jego śmierci z Mutsuhito (1852–1912), tworzyły początkowo alianse z siogunatem. Siogun Yoshinobu Tokugawa, zdając sobie sprawę z napięć, złożył swój urząd, zwracając władzę cesarzowi Mutsuhito, jednocześnie mając nadzieję, że rodzina Tokugawów przetrwa i wejdzie do przyszłego rządu.
Jednakże militarne posunięcia wojsk cesarskich i działania stronników cesarza w Edo (ob. Tokio), pozbawiające przywilejów ród Tokugawów, zmusiły Yoshinobu do ustawienia armii przed Pałacem Cesarskim w Kioto, co spowodowało wybuch walk. Jednak w momencie ich rozpoczęcia Yoshinobu uciekł i wycofał się z dalszych działań, nadal prowadzonych przez jego zwolenników. Mniejsza, lecz nowocześniej wyposażona frakcja cesarska po serii bitew, zakończonych sukcesem w Edo, zmusiła Yoshinobu do poddania się. Stronnicy rodu Tokugawa uciekli na północ wyspy Honsiu (Honshū) w region Tōhoku, a następnie na Hokkaido, zakładając Republikę Ezo (Ezo Kyōwakoku, styczeń–czerwiec 1869). Porażka w zatoce Hakodate złamała ostatnie siły zwolenników bakufu i przywróciła władzę cesarza.
Podczas konfliktu zmobilizowano około 120 000 ludzi, z których zginęło około 3500. Ostatecznie zwycięska frakcja cesarska zaniechała planu wyrzucenia obcokrajowców z Japonii, przyjmując politykę modernizacji z zamiarem renegocjacji traktatów nierównoprawnych z zachodnimi potęgami. Dzięki zabiegom Takamoriego Saigō, jednego z przywódców cesarskich, lojaliści Tokugawów zostali ułaskawieni, zaś wielu przywódców siogunatu uzyskało stanowiska w nowym rządzie.
W kontekście międzynarodowym wojna boshin odzwierciedlała rywalizację pomiędzy Cesarstwem Francuskim, które otwarcie popierało siogunat rodu Tokugawa (Tokugawa bakufu) i ich stronników a Wielką Brytanią, która pozostawała „neutralna” poprzez wspieranie buntu w zachodniej Japonii i uzbrajanie nowego rządu Meiji.
Niezadowolenie z rządów siogunatu Do 1854 roku, przez dwa wieki Japonia drastycznie ograniczyła kontakty z obcymi krajami, z wyjątkiem: Korei (poprzez wyspę Cuszimę, Tsushima), państwa Qingów (poprzez Archipelag Południowo-Zachodni) oraz holenderskiego imperium kolonialnego (poprzez sztuczną wysepkę Dejima w zatoce Nagasaki)Dzięki kontaktom z Holendrami trwał proces poznawania nauki Zachodu, zwanej „rangaku” (dosł. „nauka holenderska”, później rozumiana jako „nauka zachodnia”), pozwalając Japonii czerpać z rewolucji naukowej i przemysłowej. ()..
Swoimi wizytami w latach 1853 i 1854 komodor Matthew Perry skłonił Japonię do podpisania traktatu o pokoju i przyjaźni, skłaniając ją do westernizacji oraz importu zachodnich towarów, a w 1858 roku za sprawą upokarzających „traktatów nierównoprawnych” podpisanych przez Perry’ego, Holandię, Rosję, Wielką Brytanię i Francję, siogunat stanął w obliczu wewnętrznych sporów i ruchów ksenofobicznych w imię hasła: sonnō-jōi – „czcić cesarza, wypędzić barbarzyńców”.
thumb|240px|Zwodowana w 1855 roku korweta siogunatu o nazwie „Kanrin Maru”, pierwszy okręt o napędzie śrubowym
Cesarz Kōmei sympatyzował z takimi postawami i, zrywając ze stuleciami cesarskich tradycji, podjął aktywną rolę w sprawach państwowych. Gdy nadarzyła się okazja ostro skrytykował traktaty i próbował interweniować w sprawach sukcesji siogunów. Kulminacją był jego edykt z 1863 roku, w myśl którego należało „wypędzić barbarzyńców”. Choć siogunat nie miał najmniejszych intencji jego wdrażania, doprowadziło to do licznych wystąpień przeciw siogunom oraz obcokrajowcom. Najsłynniejszym był incydent w Namamugi i śmierć brytyjskiego kupca, Charlesa Lennoxa Richardsona (1834–1862), za co siogunat musiał zapłacić odszkodowanie wysokości 100 000 funtów szterlingów. Do innych incydentów należało ostrzelanie zachodnich okrętów w Shimonoseki.
Tego typu incydenty spotykały się z szybką i silną reakcją zachodnich mocarstw. Brytyjska marynarka zbombardowała forty w zatoce Kagoshima w 1863 roku oraz Fort Shimonoseki w 1864.
W tym samym czasie siły domeny Chōshū wspierane przez ksenofobicznych rōninów rozpętały w dniu 20 sierpnia rebelię przy bramie Hamaguri (Hamaguri Gomon no hen) pałacu cesarskiego, próbując przejąć władzę nad Kioto, gdzie znajdował się dwór cesarski, jednak zostali odparci przez siły przyszłego sioguna Yoshinobu Tokugawę. Siogunat zorganizował ekspedycję karną przeciw Chōshū, ale nie udało mu się przywrócić porządku i pełnej kontroli nad państwem, gdyż wielu daimyō zaczęło ignorować rozkazy płynące z Edo.
Wsparcie obcych mocarstw thumb|240px|Oddziały bakufu w pobliżu Fudżi w 1867 roku. Obraz francuskiego oficera Jules’a Bruneta pokazuje połączenie sprzętu japońskiego i zachodniego Pomimo zbombardowania Kagoshimy, przywódcy Satsumy weszli w kontakt z Brytyjczykami, modernizując armię i marynarkę pod ich kierunkiem. Szkocki kupiec Thomas Blake Glover (1838–1911) sprzedawał ogromne ilości broni i okrętów zachodnim domenomW 1865 roku Glover sprzedał 7500 karabinów ładowanych pociskami typu Minié klanowi Chōshū. Samuraj z domeny Tosa, Shintarō Nakaoka (1838–1867), kilka miesięcy później zanotował: „W każdym aspekcie siły hanów zostały odnowione. Istnieją tylko kompanie strzeleckie i działowe, karabiny Minié, a działa ładowane są odtylcowo.” (Brown)..
Amerykańscy i brytyjscy eksperci wojskowi, zwykle byli oficerowie, byli bezpośrednio odpowiedzialni za ów wojenny nakład pracŚwiadectwo tych wydarzeń znajduje się w liście francuskiego instruktora artylerii Jules’a Bruneta (1838–1911) do Napoleona III: „Muszę zasygnalizować obecność licznych amerykańskich i brytyjskich oficerów, emerytowanych lub urlopowanych, wśród stronnictw [procesarskich daimyō z zachodnich domen] wrogich interesom Francji. Ich obecność wśród naszych nieprzyjaciół może zagrozić mojemu sukcesowi z politycznego punktu widzenia, lecz nikt nie może mnie powstrzymać przed przekazaniem z tej kampanii informacji, które Wasza Wysokość z pewnością uzna za interesujące”. (). Dla przykładu – angielski porucznik Horse był instruktorem artyleryjskim w domenie Saga podczas schyłkowego okresu siogunatu (bakumatsu) („Togo Heihachiro”, s. 17)..
Brytyjski ambasador, Harry Smith-Parkes (1828–1885), wspierał utworzenie jednolitej władzy cesarskiej, jednocześnie przeciwdziałając wpływom Francuzów. W tym czasie przywódcy z zachodnich klanów, jak: Takamori Saigō (1828–1877) z Satsumy, czy Hirobumi Itō (1841–1909) i Kaoru Inoue (1836–1915) z Chōshū pielęgnowali kontakty z brytyjskimi dyplomatami, a szczególnie z Ernestem Mason-Satowem (1843–1929)Spotkania te zostały opisane przez Satowa w dziele z 1869 roku „Dyplomata w Japonii”, w którym znajduje się słynny opis Saigō jako człowieka „z okiem, które błyszczy jak wielki, czarny diament”..
Siogunat przygotowywał się do konfliktu, modernizując swoje siły. Jednak, w zgodzie z planami Parkesa, Brytyjczycy odmówili pomocy w tym względzieProśba z 1864 roku przesłana na ręce Rutherforda Alcocka (1809–1897, jeden z pierwszych brytyjskich konsulów i ambasadorów w Chinach i Japonii), aby zapewnić pomoc w postaci 1500 ekspertów wojskowych z garnizonu w Jokohamie pozostała bez odpowiedzi. Kiedy zaś Takenaka Shibata (1823–1877) odwiedził Wielką Brytanię i Francję we wrześniu 1865 roku prosząc o pomoc, tylko ci drudzy byli ku niej skłonni.. Tokugawa polegał zatem głównie na Francuzach, uspokojony militarnym prestiżem Napoleona III, uzyskanym podczas wojny krymskiej oraz wojny francusko-austriackiejPo zawarciu umowy z Francją francuski ambasador w Japonii, Léon Roches (1809–1901), nie chcąc wyobcowywać Brytyjczyków, zorganizował brytyjską pomoc w postaci kontyngentu marynarki wojennej, który dotarł do Japonii w 1867 roku ()..
Siogunat podjął dalekosiężne kroki w kierunku pełnej modernizacji sił zbrojnych. W ciągu paru lat wybudowano osiem parowych okrętów wojennych, co uczyniło marynarkę siogunatu najpotężniejszą w AzjiPełną prezentację marynarki bakufu można obejrzeć na tej stronie.. W 1865 roku francuski inżynier (1837–1908) zbudował w Yokosuka pierwszy nowoczesny, morski arsenał. W styczniu 1867 roku przybyła francuska misja wojskowa, mająca na celu reorganizację armii sioguna i utworzenie elitarnych sił Denshūtai. Wystosowano także prośbę do Stanów Zjednoczonych o możliwość zakupienia zbudowanego przez Francuzów, a wycofanego ze służby taranowca „CSS Stonewall”., relikt amerykańskiej wojny secesyjnej. Z powodu deklarowanej przez zachodnie mocarstwa neutralności Amerykanie musieli odmówić, jednak kiedy umowa o neutralności wygasła, jednostkę przejęły siły cesarskie, pod banderą których brała udział w bitwie w zatoce Hakodate jako „Kōtetsu”.
Zamachy stanu thumb|240px|Samurajowie w zachodnich ubraniach (1866)
Po zamachu stanu w domenie Chōshū władza powróciła do rąk przeciwnej siogunatowi frakcji ekstremistów, co zmusiło Tokugawów do przeprowadzenia drugiej ekspedycji do zbuntowanej domeny. To z kolei przyczyniło się do zawarcia sekretnego sojuszu Chōshū z Satsumą. W lecie 1866 roku siogunat został pokonany przez Chōshū, tracąc żołnierzy i autorytet. Pod koniec tego samego roku siogun Iemochi oraz cesarz Kōmei zmarli i zostali zastąpieni przez Yoshinobu oraz Mutsuhito. Wydarzenia te „uczyniły zawieszenie broni nieuniknionym”.
9 listopada 1867 roku domeny Satsuma i Chōshū, w imieniu nowego cesarza, stworzyły tajną dyrektywę rozkazującą „zamordowanie zdradzieckiego poddanego, Yoshinobu”Autentyczność dyrektywy jest podawana w wątpliwość z powodu użycia brutalnego języka oraz braku podpisu cesarza. Na krótko przed tym wydarzeniem Yoshinobu, przystawszy na propozycję daimyō Tosy, zrezygnował ze swej funkcji, przekazując władzę cesarzowi i godząc się na „bycie instrumentem do wypełniania” cesarskich rozkazówSatow, s. 282.. Był to koniec siogunatu Tokugawów.
Choć rezygnacja Yoshinobu stworzyła nominalną pustkę na najwyższych szczeblach władzy, nadal funkcjonował jego aparat państwowy. Co więcej, władze siogunatu pozostawały realną siłą zmieniającej się sceny politycznej, zachowując wiele mocy wykonawczych, i Satow, s. 283. Prócz tego Satow (s. 285) spekuluje jakoby Yoshinobu zgodził się na zwołanie zgromadzenia daimyō licząc, że takie ciało przywróci go do władzy., co samurajowie z Satsumy i Chōshū uznali za niedopuszczalneSatow, s. 286.. 3 stycznia 1868 roku siły procesarskie opanowały pałac w Kioto oraz nakłoniły piętnastoletniego cesarza do deklaracji o powrocie do władzy. Choć większość cesarskiego zgromadzenia doradczego była zadowolona z takiego obrotu spraw i zamierzała współpracować z Tokugawą, Takamori Saigō chciał zmusić zgromadzenie do zniesienia tytułu „sioguna” oraz konfiskaty wszelkich ziem YoshinobuW trakcie przerwy Saigō, którego oddziały stacjonowały niedaleko, „stwierdził, iż do osiągnięcia zgody wystarczyłby jeden, krótki miecz” ()..