Stanisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. w 1704 roku – zm. 19 lipca 1793 roku w Warszawie) – polski magnat kresowy XVIII. w., wojewoda kijowski w latach 1772–1785, wojewoda bracławski w latach 1764–1772, podstoli koronny w latach 1739–1764, starosta sądecki w latach 1735–1746, starosta radomyski i sieciechowskiUrzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku. Spisy”. Oprac. Krzysztof Chłapowski, Stefan Ciara, Łukasz Kądziela, Tomasz Nowakowski, Edward Opaliński, Grażyna Rutkowska, Teresa Zielińska. Kórnik 1992, s. 182., kawaler Orderu Orła Białego, słynny z awanturniczego życia i rozlicznych przygód.
Był synem wojewody sandomierskiego Jerzego Aleksandra i Joanny Karoliny von Sartzhausen.
Życiorys W 1735 otrzymał starostwo grodowe sądeckie, które w 1754 odstąpił Małachowskim. Był posłem na sejm 1738Teka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 470., poseł województwa wołyńskiego na sejm 1740 rokuTeka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 710.. 29 lipca 1738 roku dostał urząd podstolego koronnego. Poseł województwa kijowskiego na sejm 1744 rokuMieczysław Skibiński, Europa a Polska w dobie wojny o sukcesyę austryacką w latach 1740-1745. T. 2. Dokumenty, Kraków 1913, s. 289.. W 1744 roku został kawalerem Orderu Orła Białego. Pozostawał w zatargach z sąsiadami Potockimi i Jabłonowskimi. Angażował się także w utarczki graniczne z Tatarami. Poseł województwa kijowskiego na sejm konwokacyjny 1764 rokuTomasz Szwaciński, Sejmiki poselskie przed konwokacją 1764 r., w: Kwartalnik Historyczny R. 113 nr 1 (2006), s. 31.. Występował jako kandydat do korony polskiej. Po swoim wyborze król Stanisław August Poniatowski mianował Lubomirskiego 15 grudnia 1764 wojewodą bracławskim, a w 1766 kawalerem Orderu Św. Stanisława. Sympatyzował z Konfederacją Barską, ale do niej nie należał. Niektóre jego chorągwie wzięły udział w konfederacji. 29 października 1772 został wojewodą kijowskim. Członek konfederacji 1773 rokuRyszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 559.. Na Sejmie Rozbiorowym 1773–1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiórRyszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545-562.. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze PolskiVolumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48..
W związku z nawrotami choroby umysłowej krewni wystąpili o ustanowienie kurateli, aby uniknąć trwonienia majątku. W 1785 zrzekł się stanowiska wojewody kijowskiego. Pochowany w katakumbach na Starych Powązkach w Warszawie (rząd 169-7).
Majątek W 1738 odziedziczył po ojcu wielki majątek w województwie sandomierskim i kijowskim. Po bezpotomnej śmierci brata Józefa w 1755 wzbogacił go jeszcze o dobra na Wołyniu i Podolu. Na posiadanych terenach prowadził intensywną akcję osadniczą. Był jednym z najbogatszych magnatów w Polsce. Posiadał majątki na Wołyniu: Dubno, Równe i Świda.
Rodzina Żonaty od 1740 z Ludwiką Pociejówną pozostawił córkę Ludwikę (mąż – starosta halicki i czorsztyński Józef Makary hr. Potocki) i czterech synów Ksawerego, Józefa, Aleksandra i Michała.
Wywód przodków
Przypisy
Kategoria:Członkowie delegacji Sejmu Rozbiorowego (1773–1775) Kategoria:Członkowie dworu Augusta III Sasa Kategoria:Członkowie konfederacji Adama Ponińskiego 1773 Stanisław Lubomirski Kategoria:Pochowani w katakumbach cmentarza Powązkowskiego w Warszawie Kategoria:Podstolowie wielcy koronni Kategoria:Polscy książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo wołyńskie) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1738 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1740 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1744 Kategoria:Posłowie na sejm konwokacyjny 1764 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo kijowskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Starostowie sądeccy Kategoria:Starostowie sieciechowscy Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-austriackiego I rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-pruskiego I rozbioru Polski Kategoria:Sygnatariusze traktatu polsko-rosyjskiego I rozbioru Polski Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1704 Kategoria:Wojewodowie bracławscy Kategoria:Wojewodowie kijowscy Kategoria:Zmarli w 1793