Julian Zawodziński

Julian Zawodziński (ur. 12 kwietnia 1806 w CzęstochowieWieluński słownik biograficzny, t. III, s. 123., zm. 1890) – polski malarz, rysownik, nauczyciel rysunku, dagerotypista i działacz kulturalny.

Życie Ukończył szkołę elementarną w swojej rodzinnej Częstochowie, a następnie szkołę wydziałową w Wieluniu. W 1822 r., przedostał się do Wolnej Republiki Krakowskiej i rozpoczął studia w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Podczas studiów związał się ze środowiskami demokratycznymi i rewolucyjnymi bardzo popularnymi w tym czasie i jak się podkreśla pozostał wiernym tym przekonaniom do końca życia. Studiował pod kierunkiem malarzy Józefa Peszki i Józefa Brodowskiego. Dyplom uzyskał w 1825 r. Zawodziński pragnął kształcić się dalej ale brak środków finansowych mu to uniemożliwił.

Po studiach podjął pracę nauczyciela rysunku w klasach niższych w Białej Podlaskiej. Po roku został zwolniony z powodu swoich przekonań politycznych i rozpoczął starania o uzyskanie stypendium dla kontynuowania studiów artystycznych w Warszawie i zagranicą. W oczekiwaniu na przyznanie stypendium, Zawodziński utrzymywał się jeżdżąc po kraju i malując portrety. W 1826 r., gościł w Rozwadowie, w 1827 r., przebywał we Włodawie i jej okolicach, a w październiku tego samego roku w Janowie. Nie uzyskawszy stypendium podjął w 1828 r., posadę nauczyciela w Pińczowie, którą utracił po upadku powstania listopadowego. Jak podkreślała Krystyna Mierzejewska-Hejke w swoim artykule poświęconym Zawodzińskiemu – „trudno dociec czy Zawodziński brał czynny udział w powstaniu, gdyż jako prześladowany za demokratyczne przekonania, zacierał ślady swojej działalności w tym okresie”.

W 1833 r. Zawodziński przybył do Płocka, z którym związany był już do końca życia. To właśnie w Płocku przez 32 lata z niewielkimi przerwami był nauczycielem rysunku w miejscowym gimnazjum. Był bardzo zaangażowany w pracę z młodzieżą, zarówno w szkole, jak i poza nią. Do jego uczniów należał między innymi – malarz amator Edward Jürgens. W 1841 r., poślubił Karolinę Wilhelminę de Johne i zamieszkał w kamienicy przy Starym Rynku 12.

W 1843 r., dzięki pomocy teścia wyjechał na krótko do Monachium, Drezna i Berlina, gdzie zapoznał się z dagerotypią. Po powrocie do Płocka znalazł się w trudniejszej sytuacji materialnej co wiązało się z ogólną redukcją poborów nauczycielskich w zaborze rosyjskim. W związku z problemami finansowymi, nie przerywając pracy pedagogicznej – założył pracownię dagerotypową w Płocku, a następnie kolejną, istniejącą tylko przez rok – w Warszawie (po roku został wezwany do powrotu, do Płocka przez rodzinę). Były to jedne z pierwszych pracowni dagerotypowych w kraju. Do dzisiejszych czasów zachowało się kilka rozproszonych dagerotypów Zawodzińskiego, między innymi portret jego żony znajduje się w zbiorach Muzeum Mazowieckiego w Płocku.

W 1865 r., po 35 latach pracy nauczycielskiej Zawodziński przeszedł na emeryturę, udzielając jeszcze przez długie lata prywatnych lekcji rysunków. Zaangażował się w tym okresie bardzo żywo w pracę artystyczną oraz działalność kulturalną w Płocku. Do jego najważniejszych dokonań na polu działalności kulturalnej należy zorganizowanie w 1872 r., pierwszej wystawy malarstwa w Płocku, na której zaprezentowano 150 obrazów różnych twórców z Płocka i okolic a także z Warszawy, w tym między innymi Rafała Hadziewicza i Aleksandra Gryglewskiego.

Zmarł w 1890 r., w wieku 84 lata i został pochowany na cmentarzu w Sikorzu.

Malarstwo Jak podkreśla Krystyna Mierzejewska-Hejke :

Z prac Zawodzińskiego należy wymienić prawdopodobnie zaginiony, portret Ignacego Kraszewskiego, z którym Zawodziński zetknął się 1826 r., w Białej Podlaskiej. Praca została wykonana na podstawie fotografii i wysłana w podarku – polskiemu pisarzowi, uprzednio zaprezentowana w witrynie księgarni Kempnera w Płocku.

W grudniu 1966 r., dary rodziny Zawodzińskich wraz z pamiątkami i dokumentami ze zbiorów Towarzystwa Naukowego Płockiego prezentowane były na wystawie – Julian Zawodziński – wystawa malarstwa, fotografii i pamiątek – zorganizowanej przez Muzeum Mazowieckie w Płocku.

W zbiorach Muzeum Mazowieckiego znajdują się obrazy pastelowe Zawodzińskiego: „Portret szwagra” (nr. inw. 2185, wym. 21,5x16,2 cm) „Portret szwagra” (nr. inw. 2187 wym. 21,5x16,5 cm „Portret szwagra” (nr. inw. 2188, wym. 21,5x16,5 cm „Krajobraz górski” (nr. inw. 2505, wym. 48x60 cm „Autoportret” (nr. inw. 2183, wym. 57x47 cm)

Rodzina Córka Zawodzińskiego – Wanda (ur. 1841) była nauczycielką rysunku w płockim gimnazjum, a wnuczka Eugenia Wiśniewska malarką – amatorką. Wnuk Karol Wiktor Zawodziński (1890–1949), syn Kazimierza, był poetą i krytykiem literackimWieluński słownik biograficzny, t. III, s. 125..

Przypisy

Bibliografia Henryk Latoś - 1000 słów o fotografii (Wydawnictwo MON; Warszawa; 1979; ) wyd. II

Damian Kasprzyk, Zawodziński Julian, w: Wieluński słownik biograficzny, tom III (pod redakcją Zbigniewa Szczerbika i Zdzisława Włodarczyka), Wieluń 2016, s. 123–125.

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Ludzie związani z Płockiem Kategoria:Ludzie związani z Wieluniem Kategoria:Polscy fotografowie Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy nauczyciele rysunku Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Urodzeni w 1806 Kategoria:Zmarli w 1890