USS Harder (SS-257) – amerykański okręt podwodny typu Gato, pierwszego masowo produkowanego wojennego typu amerykańskich okrętów podwodnych. Dowodzony przez kmdr. por. Samuela Davida Dealeya, został jednym z najsłynniejszych amerykańskich okrętów podwodnych wojny na Pacyfiku, wśród takich jak USS Wahoo i USS Tang.
Dwukadłubowy okręt o wyporności podwodnej 2400 ton, uzbrojony był w 24 torpedy Mark XIV i Mark 18 wystrzeliwane z dziesięciu wyrzutni torpedowych. Napęd okrętu zapewniały cztery silniki elektryczne zasilane energią z generatorów elektrycznych Diesla. Załoga okrętu w warunkach wojennych składała się z 80 oficerów i marynarzy.
Biorąc aktywny udział w wojnie podwodnej na Pacyfiku, USS „Harder” (SS-257) przeprowadził sześć patroli bojowych, podczas których zatopił szesnaście jednostek japońskich o pojemności 54 002 BRT i przeprowadził udane operacje ratunkowe australijskich żołnierzy sił specjalnych oraz zestrzelonych amerykańskich pilotów samolotów pokładowych. Przeprowadzony na Morzu Celebes piąty patrol okrętu, przyniósł największy sukces jednostki w postaci przeprowadzenia tajnej operacji i zatopienia czterech japońskich niszczycieli w ciągu czterech dni, strategicznie zaś – negatywnie wpłynął na japońskie plany admirała Jisaburō Ozawy związane z bitwą na Morzu Filipińskim. Dokonania te sprawiły, że rejs ten stał się jednym z najbardziej legendarnych patroli wojny na Pacyfiku, według niektórych opinii zaś – „najwspanialszym patrolem wojny”.
24 sierpnia 1944 roku okręt został zatopiony wraz z całą załogą niedaleko Pangasinan na Filipinach przez japoński okręt eskortowy CD-22. Zatopienie „Zabójcy Niszczycieli” wywołało szok w amerykańskiej flocie podwodnej porównywalny ze wstrząsem po wcześniejszym zatopieniu USS „Wahoo” (SS-238), a w obcych marynarkach wojennych po zatopieniu Davida Wanklyna na brytyjskim „Upholderze” i Günthera Priena na niemieckim U-47.
Oficjalna komisja JANAC uznała „Harderowi” zatopienie 16 jednostek o łącznej pojemności 54 002 ton, jednak według innych źródeł bilans operacji jednostki wyniósł ponad 20 zatopionych jednostek o pojemności 82 500 ton. USS „Harder” (SS-257) został odznaczony Presidential Unit Citation i sześcioma gwiazdami , zaś jego dowódca otrzymał pośmiertnie Medal Honoru – najwyższe amerykańskie odznaczenie wojskowe.
Budowa i konstrukcja USS „Harder” był przedstawicielem pierwszego w Stanach Zjednoczonych masowo produkowanego wojennego typu okrętów podwodnych, zaprojektowany został jednak w ostatnim przedwojennym programie badawczo-rozwojowymNorman Friedman: U.S. Submarines through 1945, s. 201–212. fleet submarines – dużych jednostek zdolnych do towarzyszenia nawodnym zespołom floty. Zakładano, że fleet submarine będzie okrętem, który przede wszystkim będzie wypełniać zadania defensywne i obserwacyjne, atakować miał dopiero wówczas, gdyby zaistniały okoliczności temu sprzyjające – aby „zmiękczyć” przeciwnika i ułatwić ostateczny atak ze strony amerykańskich krążowników i pancerników. „Harder” był jednym z okrętów, o budowie których biuro Szefa Operacji Morskich (Office of the Chief of Naval Operations – OpNav) zdecydowało pod wpływem szoku wywołanego upadkiem Francji i zajęciem przez wojska III Rzeszy większości Zachodniej Europy. Marynarka amerykańska wykazała się w tym przypadku daleko idącą dalekowzrocznością, przewidując, iż w razie wojny na Pacyfiku niezbędne będą okręty znacznie nowocześniejsze pod każdym względem niż stanowiące dotąd trzon amerykańskiej floty podwodnej okręty typu SDon Keith: Undersea warrior: the World War II story, s. 45–51..
Rozpoczętą 1 grudnia 1941 roku budowę okrętu na pochylni stoczni Electric Boat w Groton w stanie Connecticut, ukończono wodowaniem 19 sierpnia 1942 roku, po czym jednostka weszła do służby 2 grudnia 1942 roku z radiowym sygnałem wywoławczym NAN-ABLE-LOVE-ABLESubmarines Pacific Fleet.. Okręt był jednym z 77 zbudowanych jednostek Gato. Jego kadłub zbudowany był z walcowanych blach stalowych o grubości 11/16 cala, co odpowiadało 17,5 milimetra i pozwalało bezpiecznie zanurzać się na głębokość 312 stópMichael Sturma: Death at a Distance, s. 11–17.. Przedwojenny standard zanurzenia testowego wynosił w marynarce amerykańskiej 250 stóp (76 metrów), jednak w celu zwiększenia możliwości zanurzenia do 300 stóp (91 metrów)Polmar: The American submarines, s. 50., kadłub jednostek typu Gato został wzmocniony, maszynownia zaś została podzielona za pomocą wodoszczelnych grodziPaul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History, s, 304–305. na dwie sekcje. W razie nagłej potrzeby, na przykład w celu uniknięcia nieprzyjacielskiego ataku, okręt mógł teoretycznie bezpiecznie zanurzyć się na głębokość 450 stóp (137 metrów).
Częściowo dwukadłubowy okręt miał całkowitą długość 95,02 metra oraz 8,31 metra szerokości, wyporność podwodną 2415 ton standardowych (2460 ton metrycznych) oraz 1526 ton wyporności na powierzchni. thumb|Torpedo Data Computer Mk 3 Okręt wyposażony był w silne uzbrojenie torpedowe składające się z 6 dziobowych i 4 rufowych wyrzutni torpedowych z 24 torpedami kalibru 533 mm Mk XIV, a następnie Mk 18Wildenberg, Polmar: Ship Killer: A History Of The American Torpedo, s., kontrolowanymi przez elektromechaniczny komputer kontroli ognia Torpedo Data Computer Mark III. Torpedo Data Computer (TDC), automatycznie wyliczał kurs nieprzyjacielskiej jednostki w relacji do kursu okrętu podwodnego oraz obliczał i ustawiał kąt żyroskopów torped właściwy do przechwycenia wyznaczonego torpedzie celu. Komputer torpedowy zapewniał również ciągłe zobrazowanie relatywnej pozycji celu względem okrętuPeter Padfield: War beneath the sea, s. 27–30.. TDC mógł czerpać dane ze wskazań sonaru, peryskopu lub układu TBT (Torpedo-Bearing-Transmiter). Dzięki jego zastosowaniu dowódca okrętu nie stał wobec konieczności ustawicznego samodzielnego wykonywania niezbędnych do ataku obliczeń. Torpedo Data Computer na bieżąco wykonywał obliczenia uwzględniające zmiany kursu, pozycji oraz kąta względem siebie okrętu oraz jego celu. Po dokonaniu obliczeń (bądź ich aktualizacji) komputer odrębnie programował żyroskopy każdej z torped wystrzeliwanej salwy, co umożliwiało jednoczesne atakowanie wielu celów kilkoma torpedami, bez konieczności celowania całym okrętem, tj. umożliwiał atakowanie celów przy możliwości ustawienia w tym czasie okrętu w dowolnym kierunku. Okręt wyposażony był w Torpedo-Bearing-Transmiter (TBT), będący odpowiednikiem niemieckiego systemu UZO. Był to system przeznaczony do przeprowadzania nocnych ataków na powierzchni. Służąca do obserwacji powierzchni lornetka przytwierdzona była do podstawy. Po wykryciu za jej pomocą celu, obserwator wciskał umieszczony tam przycisk, co powodowało automatyczny odczyt namiaru w centrali bojowej okrętu. System ten nie był tak dopracowany jak jego niemiecki odpowiednik, jednak w połączeniu ze znakomitym jak na ówczesne standardy radarem zapewniał niezbędną do sprawnego wykonania ataku precyzję obliczeńPeter Padfield: War beneath the sea, s. 400..
Dzięki konstrukcyjnemu powiększeniu pomocniczych zbiorników balastowych (względem projektów wcześniejszych typów), uzyskano kompensację wagi 24 torped lub 40 min, które mógł przenosić okręt. Uzbrojenie okrętu uzupełniało jedno działo kalibru 76 mm i karabiny maszynowe kal. 7,62 i 12,7 mmRobert Stern: The hunter hunted, s. 10.. Zestaw sensorów stanowiły radar przeszukiwania powierzchni SJ oraz przestrzeni powietrznej SD, a także sonar JP z hydrofonem umieszczonym na pokładzie JK/QC i QB pod dziobem.
Układ napędowy Układ napędowy USS „Harder” tworzyły cztery wysokoobrotowe silniki elektryczne Allis-Chalmers o łącznej mocy 2740 shp (2,0 MW), z których każdy zapewniał 685 hpNorman Friedman: U.S. Submarines through 1945, s. 311., za pośrednictwem reduktora mechanicznego napędzające dwa wały napędowe ze śrubami. Silniki zasilane były energią z dwóch akumulatorów elektrycznych po 126 ogniw każdy. W trakcie rejsu na powierzchni akumulatory zasilające silniki elektryczne napędzające okręt ładowane były przez 4 dieslowskie wysokoobrotowe generatory elektryczne H.O.R. Wojenna pojemność baterii wynosiła 2 × 9300 amperogodzin. Tak skonfigurowany napęd okrętu zapewniał mu prędkość 20,25 węzła na powierzchni i 8,75 węzła w zanurzeniu oraz maksymalny czas przebywania w zanurzeniu wynoszący 48 godzin przy prędkości 2 węzłów. Opracowane na podstawie licencyjnego projektu niemieckiego przedsiębiorstwa MAN silniki H.O.R., były odpowiedzią na potrzebę zapewnienia amerykańskim okrętom lekkiej jednostki energetycznej o dużej mocy. Były jednak bardzo zawodne i awaryjne, toteż na żądanie admirała Charlesa Lockwooda, na przełomie lat 1943–1944, zostały w Mare Island wymienione na jednostki Winton wraz z jednostkami napędowymi 19 innych okrętów wyposażonych w produkt firmy Hooven-Owens-Rentschler. Układ ten uzupełniała pomocnicza maszynownia z silnikiem elektrycznym o mocy 300 kw, służąca do manewrów w porcie lub do umożliwienia jednostce powrotu do bazy w razie awarii napędu głównego.
Zbiorniki paliwa mieściły 97 140 galonów – co umożliwiało przepłynięcie na powierzchni 11 000 mil morskich przy prędkości 10 węzłów. Jednak w czasie wojny, dzięki wykorzystaniu innych zbiorników, okręt mógł zabrać 116 000 galonów (440 tys. litrów). Jako okręt typu Gato, mógł zostać zatankowany większą od poprzedników ilością paliwa, co pozwoliło na przedłużenie typowego patrolu do 75 dni, bądź przepłynięcie bez dodatkowego tankowania nawet 20 000 mil morskich. W związku z oryginalnym przeznaczeniem okrętów typu Gato do roli fleet submarine, czyli jednostek współdziałających z dużymi zespołami nawodnymi floty, USS „Harder” doskonale pływał na powierzchni morza, manewrował zaś w wynurzeniu znacznie lepiej niż w zanurzeniu – był to w rzeczywistości okręt nawodny wyposażony w dodatkową możliwość zanurzania się. Architektura okrętowa umożliwiała jednostce całkowite zanurzenie w czasie krótszym niż 45 sekund. Był to gorszy rezultat, niż w analogicznych konstrukcjach brytyjskich i niemieckich, a nawet w starszych amerykańskich jednostkach typu Tambor, w marynarce amerykańskiej generalnie uznawano jednak taką szybkość zanurzenia za wystarczającą.
Warunki socjalne Okręt wyposażony był w prycze dla 77 członków załogi, w tym oficerów. Blisko trzydziestu załogantów spało w dziobowych i rufowych przedziałach torpedowych, natomiast trzydziestu sześciu marynarzy dzieliło przedział za bateriami okrętu. Warunki socjalne w „Harderze” można było nazwać luksusowymi w porównaniu do okrętów tej klasy w zagranicznych flotach, a także do wcześniejszej podstawowej amerykańskiej serii okrętów typu S. Okręt wyposażony był nie tylko w system klimatyzacji wnętrza, lecz także w maszyny do lodów, gramofon, projektor filmowy, lodówkę do przechowywania świeżej żywności, bardzo dobrze wyposażony kambuz, osobną mesę ze stołami i prysznicePeter Padfield: War beneath the sea, s. 27–30.. Wśród niektórych wyższych oficerów amerykańskiej marynarki starszego pokolenia, tak dobre „hotelowe” warunki budziły sprzeciw. Były one jednak podyktowane względami czysto praktycznymi, nie zaś luksusem. W warunkach Pacyfiku, bez układu kontroli temperatury wewnątrz jednostki, w zanurzonym okręcie temperatura szybko wzrosłaby do ponad 38 °C. Wraz ze stuprocentową wilgotnością powietrza, w zetknięciu się z zimnym kadłubem wywoływałoby to „pocenie się” stali, co mogłoby być niebezpieczne dla znajdujących się w okręcie urządzeń elektrycznych. Nie bez znaczenia był także wpływ temperatury na kondycję fizyczną i psychiczną załogi, a w konsekwencji także na jej sprawność bojową.